In het spoor van mijn vader: Liza Ferschtman Violiste

‘Ik heb afstand bevochten’

‘Vaak vragen mensen mij naar mijn vader. Ik voel dan direct een schuldgevoel opkomen jegens mijn moeder. Zij is namelijk ook een geweldig musicus, maar voor het publiek lijkt het vaak alsof ik in de voetsporen van mijn vader ben getreden, omdat hij ook een snaarinstrument bespeelt en, uiteraard, omdat we dezelfde achternaam hebben.

Medium lizaferschtman4735

Thuis heb ik de liefde voor het vak meegekregen. Zowel mijn vader als mijn moeder leeft voor de muziek. Ik zat vaak onder de piano en viel iedere avond in slaap met cello- en pianoklanken omdat mijn ouders altijd repeteerden. Herinneringen aan mijn jeugd zijn daardoor doordrenkt van muziek. Mijn vader vindt altijd heel uitgesproken dat mensen respectvol met muziek moeten omgaan. Vooral bij musici zelf is zijn adagium “je speelt wat je bent”. Dit heb ik geloof ik wel van hem overgenomen. Wanneer ik naar een optreden ga, heb ik ook meteen een waardeoordeel over de muzikant, over de persoon.

Mijn ouders komen altijd luisteren wanneer ze in de gelegenheid zijn. Vooral mijn vader kan nu echt genieten en als toehoorder luisteren naar wat ik speel. Sinds een jaar of acht heeft hij wat meer afstand kunnen nemen. Mijn vader durft mij nu het vertrouwen te geven en hij is zelfs openlijk trots. Tot die tijd kwam het nog wel eens voor dat hij opmerkingen had in de trant van dat ik me niet goed voorbereidde, een soort plaatsvervangende stress. Dat kon me erg raken. Ik heb de afstand bevochten om zo mijn eigen weg te kunnen gaan en het vak me eigen te maken. Al blijft zijn invloed sterk aanwezig.

Samen met mijn ouders spelen is nooit makkelijk geweest. De ouder-kindrelatie komt dan altijd naar boven en dat maakt het musiceren beladen. Vorig jaar heb ik samen met mijn vader een cd opgenomen. Dat beschouw ik als een erkenning van wat wij samen kunnen maken en bereikt hebben. Door concertzalen wordt ons vaak gevraagd of we als duo kunnen optreden, gisteren nog. Ik snap goed dat mensen dat willen, maar de weg naar het samenspelen is voor ons zwaar en kost ons flink wat levensjaren. Daarvan heeft mijn vader er minder over dan ik, dus zijn we spaarzaam met toezeggingen.

Mijn vader geeft les aan het conservatorium en heeft mij toen ik klein was ook veel les gegeven. Hij is enorm direct en kritisch, dat zeggen ook zijn leerlingen. Als ik vroeger voor het naar school gaan toonladders studeerde bijvoorbeeld deed ik het nooit goed in zijn ogen. Als leraar was hij dus streng, maar als mens, als vader, is het een zeer zachtaardige man.

Natuurlijk krijg ik veel ongevraagd advies van hem, maar ik vraag ook soms om raad. Ik heb nu een eigen stijl ontwikkeld en dan is het veel draaglijker om kritiek te krijgen van je ouders. Overigens ben ik ook kritisch over zijn werk. Met mijn felheid, een karaktertrek die ik van mijn moeder heb, kan ik soms wat betweterig overkomen.

De familieband is heel sterk, misschien wel on-Nederlands of typisch Russisch. Ik heb hun betrokkenheid altijd heel erg gewaardeerd, al vecht ik me elke keer ook weer los. Voor mijn werk heb ik nooit een vaderfiguur hoeven te zoeken omdat die er thuis al was. Natuurlijk heb ik nadat ik uit huis ging ook van goede docenten les gekregen die in die tijd als een vaderfiguur dienden, maar mijn grootste voorbeelden zijn toch echt mijn ouders.’


Dmitri Ferschtman is in Moskou geboren en opgeleid tot cellist. Hij emigreerde in 1978 naar Nederland. Hij treedt veelvuldig op als solist en doceert aan het Amsterdams en Haags conservatorium.

Liza Ferschtman treedt op woensdag 30 en donderdag 31 januari op in het Concertgebouw te Amsterdam in de serie Tracks