Beste boeken 2010

Ik herinner mij, dus ik verzin

Mircea Cartarescu, De wetenden, Vertaald door Jan Willem Bos, € 24,90
Leo Tolstoj, Oorlog en Vrede, Vertaald door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes, € 29,90

’(…) het nachtelijk Boekarest vulde mijn raam, stroomde de kamer in en drong ver binnen in mijn lichaam en mijn geest…’ Een eenzame Roemeense jongen heeft zich in 2010 in mijn lezersgeheugen gegrift. Van zijn vijfde tot zijn twintigste kijkt hij geobsedeerd uit het raam en zuigt de stad in zich op, totdat een hoog flatgebouw aan de overkant gebouwd wordt en hij wordt gescheiden van zijn rijke fantasieleven. In een virtuoze James Joyce-achtige stroom van woorden, gedachten, beelden en kleuren roept de Roemeense schrijver Mircea Cartarescu (1956) dwars door ‘het gebouw dat mijn leven in tweeën heeft gebroken’ heen de herinneringen op aan zijn geboorte, jeugd en puberteit, aan zijn moeder en tante, en aan de geheimzinnige esoterische sekte De Wetenden. De dagelijkse werkelijkheid in het Roemenië van voor de val van het communisme gaat naadloos over in hallucinaties en dromen. In zijn linkeroog heeft de jongen nauwelijks zicht en ziet hij alles als door een groenig onderwaterwaas. Zo kijkt hij ook naar de wereld om hem heen en binnen in hem. 'Ik herinner mij, dus ik verzin.’ Hij verdwaalt in het verleden, in 'een vrede van voorbije tijden, een kleine wereld van mensen die tot één familie behoren’ en vertelt verhalen over de zeer kleurrijke Badislav-clan en over een emigrant uit New Orleans die jazz en voodoo naar Boekarest brengt. Hij verdwaalt in zijn fantasie, waarin reuzenvlinders, astrale wezens, de zeven chakra’s en engelen aan de orde van de dag zijn. En hij verdwaalt in Boekarest, de stad die bij Cartarescu eenzelfde magische betekenislaag en labyrintische plattegrond krijgt als Berlijn in Berlin Alexanderplatz van Alfred Döblin. Een geweldige vertaling door Jan Willem Bos van een ongelooflijk vreemd en overdonderend boek.
In 2010 voor het eerst in één band te koop in de nieuwe en bekroonde vertaling van Yolanda Bloemen en Marja Wiebes: Oorlog en vrede van Leo Tolstoi. Een wereld van eergevoel (de Russen) en oorlogszucht (Napoleon), van hartstocht (Natasja) en menselijkheid (Bezoechov), nu ja, een romanwereld om helemaal in te verdwijnen, zestienhonderd pagina’s lang. Terwijl Moskou brandt, danst het hof van tsaar Peter in Petersburg een wals. Het is maar zelden dat geschiedenis zo dichtbij komt.

Mircea Cartarescu, De wetenden. Vertaald uit het Roemeens door Jan Willem Bos. De Bezige Bij, 476 blz., € 24,90; Leo Tolstoi, Oorlog en vrede. Vertaald uit het Russisch door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes. Van Oorschot, 1606 blz., € 29,90