Ik zag de beste meisjes van mijn generatie

Het was YouTube dat me een paar maanden geleden op een filmpje wees waarin Maxime Garcia Diaz haar gedicht Legioen voordraagt. Ik zag een strakke, bijna intimiderende voordracht. En wát een sterke regels, vol vaart en overtuiging, zonder opsmuk, met een flinke dot ingehouden woede:

Ik ben geen lange man, maar ik heb een legioen.
Mijn legioen is uit de mooie meisjes gegroeid
als onkruid uit rozen.
Nu marcheren we door de straten
hand in hand
met onze psychiaters
aan de ene kant,
onze moeders aan de andere.

Het is een feministisch en strijdbaar gedicht met geweldige regels: ‘We hebben de kleine brokjes/ met aïoli geserveerd, als borrelhapjes,/ oude vrouwtjes hebben ervan gegeten./ We hebben er een horecaconcept van gemaakt/ en nu shoppen we dat rond.’

Garcia Diaz (1993) werd in 2019 uitgeroepen tot Nederlands Kampioen Poetry Slam, dat verklaart die uitstekende voordracht. De lange gedichten in haar debuut Het is warm in de hivemind zijn fragmentarisch, raadselachtig en nadrukkelijk meertalig. In een gedicht dat Garcia Diaz schreef voor het International Literature Festival Utrecht speelt Spaans een prominente rol, in haar debuut eisen ‘slechts’ Nederlands, Frans en met name Engels de hoofdrol op.

Uiteindelijk vond ik grote delen van dat gedicht Legioen terug in het slotgedicht w@vvy / don’t pretend to be analog when ur digital. Een tekst die opent met de strofe:

ariana grande is accused of plagiarism
ariana grande apologizes for hating america
ariana grande smelled sulfur in the car, a fly
the file was exactly 666 megabytes

Stel dat je even moet opzoeken wat er rond Ariana Grande gaande was? Blijf dan even op de zoekmachine, misschien wil je even verderop ook opzoeken wat ‘neopet’ en ‘neopia’ zijn, zoals je eerder in de bundel wellicht moest kijken wat een ‘sim child’ is, of waar ‘ilysm’ voor staat (I love you so much), of ‘animatronisch’. Het gaat in dit debuut om vertakkingen, verbindingen, het leggen van (digitale) connecties – zie ook de appendix met links uit de gedichten, zoals de link die naar een filmpje leidt waarin Dancing Queen vertraagd wordt afgespeeld in een leeg winkelcentrum. Zoek dus gerust. Wanneer je moet opzoeken wat ‘soft boi’ betekent, dan wordt de titel boven een artikel uit The Guardian (‘What is a softboi? You might be dating one – and you don’t even know it’) vanzelf deel van de poëzie in Het is warm in de hivemind, waarbij ‘hivemind’ verwijst naar de bekende game HiveMind, maar meer nog naar iets als een collectief geheugen of lichaam.

Eén lichaam kan geen verandering teweegbrengen, meerdere lichamen kunnen dat wel. Daar doelde Legioen al op, en meteen in het openingsgedicht live through this w/ me wordt opnieuw de meervoudigheid aangeroepen, al kan het zijn dat de ‘ik’ zichzelf toespreekt. Hoe dan ook, het zijn geen kleinigheden waaraan cynisch gerefereerd wordt: act against your own nature/ critics agree that the bulimic turn/ in the early 2010s was a true teen dream’._ Na een veelzeggend citaat uit het werk van Jenny Holzer leest het slot als een beeld van totale afstomping en dissociatie: ‘voor nu heb ik geen honger meer/ ik heb de hele middag in een bushokje/ gezeten (neorexisch koninkrijk)/ met euroshopper & amnesia haze/ en een amerikaanse tiener/ opgekruld in een hoekje als een/ suburban spook’.

Als ik goed heb geteld, komt het woord ‘lichaam’ 31 keer voorbij. Aan de rand van de dode ruimte lijkt te verwijzen naar een verregaande aantasting en schending van het (jonge) vrouwenlichaam; niet alleen door een regel als ‘het vliegen leek op vallen/ je weet wel’, maar ook door iets eenvoudigs als ‘kijk kinderfoto’, waarachter een klein, leeg vierkantje. Of door een korte strofe als deze: ‘aan de rand van de plattegrond/ de hand die langzaam/ teruggetrokken wordt’

In veel gedichten lijkt het lichaam aan zichzelf te willen ontsnappen, weg van objectivering, classificaties en aanvallen. Dus lees ik: ‘een lichaam gaat op examenreis naar albufeira/ met zeven vriendinnetjes en kotst haar ingewanden/ eruit op het strand’. In mad girl theory, or: audrey wollen never answered my email :( after Allen Ginsberg heet het: ‘ik zag de beste meisjes van mijn generatie/ hongerend, hysterisch, naakt’ en: ‘ik zag de beste meisjes van mijn generatie/ vernietigd door verdriet’. In een eerder gedicht staat onomwonden: ‘ik wil geen schone handen en ik wil/ geen lichaam meer’.

De beeldtaal van Garcia Diaz is dikwijls meerduidig en ambigu, wat maakt dat ik naar de teksten blijf terugkeren. Wat duidelijk is, is dat de online-wereld, de (seksistische) gamewereld en de media waarin abstracte figuren als Lindsay Lohan en de Kardashians figureren een vluchtroute is uit het al te dagelijkse en confronterende. Een onbevredigende vluchtroute.

Eigenlijk is het geen wonder, die prominente rol voor het Engels. Veel in deze bundel speelt zich af in de virtuele ruimte, in een collectief maar anoniem domein, buiten staatsgrenzen, buiten taalgrenzen. In dat licht is het slot van dit boeiende debuut tragikomisch; gewoon contact, van aangezicht tot aangezicht, het is er niet of nauwelijks, want te lastig, te ingewikkeld. We moeten het doen met emoticons, die verhullen, verbloemen, misleiden, verzwijgen:

mijn moeder stuurt me het is koud vandaag vergeet
je medicatie niet en bel maddalena eens en gaat het wel en
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

ik stuur haar HARTJE HARTJE HARTJE HARTJE

Wie een kostuum draagt van een bepaald gebied
mag alleen worden gezien binnen dat gebied

in staat alles te fabriceren
van vuilnisbakken tot voertuigen

Mickey heeft bijna 300 verschillende outfits
en Minnie meer dan 200

bevat planten uit ieder continent behalve
Antarctica, vele hiervan vereisen

drie jaar acclimatisatie aan de lokale bodem
voordat zij geplant kunnen worden “on stage”

bekritiseerd vanwege het gebrek aan berm,
waardoor gasten het nabijgelegen
Anaheim Convention Center konden zien

In een dark ride gaan de lampen aan
en krijg je de attractie te zien zoals zij
in de kale werkelijkheid bestaat