H.J.A. Hofland

Impeachment?

NEW YORK – Op een spotprent, afgedrukt in The New York Times van afgelopen weekend, zien we hoe George W. Bush in zes fasen in Richard M. Nixon verandert. Senator Chuck Hagel, Republikein, oorlogsveteraan en aartsconservatief, opperde in een interview met Esquire de mogelijkheid dat de president nog door een impeachment zou worden getroffen en herhaalde dit zondag met stelligheid voor de televisie. De conservatieve columnist Robert Novak stelde vast dat nu in Republikeinse kringen ook het ‘i-woord’ wordt gebruikt om deze regering te kenschetsen. I staat voor incompetence. Bush staat alleen, concludeerde hij.
We denken dat we in deze gemondialiseerde wereld met onze zoekmachines en cnn alles kunnen weten, maar dat is niet waar. De hypercommunicatie stelt ons nog niet in staat ook te ruiken. En ook de politiek heeft een geur, van succes, overwinning, verval. Vier maanden was ik niet in Amerika geweest. Ik vertok een paar dagen nadat de Democraten de verkiezingen hadden gewonnen. Met hun standpunt tegen de oorlog hadden ze een kleine meerderheid in het Congres behaald. Het rapport van de commissie-Baker over Irak was gepubliceerd. Geleidelijk terugtrekken was het advies. Een paar weken had je het gevoel dat er een omslag op handen was. Het leek naar verandering te ruiken.

Maar nadat Bush’ minister Donald Rumsfeld, architect van de ramp in Irak, had ontslagen, maakte hij bekend dat hij had besloten 21.500 soldaten extra te sturen. Opnieuw slaagde hij erin te doen alsof er voor hem geen democratie in Amerika bestond. Toen kwam de veroordeling van Lewis Libby, voormalig adviseur van vice-president Dick Cheney. Het was bewezen dat Libby door een aantal machinaties een reden tot de oorlog in elkaar had gezet. Zal de president Libby gratie verlenen? Daarover wordt nog nagedacht. Alles is mogelijk. Wat er in Guantánamo gebeurt, is een permanente aanfluiting van de behoorlijke rechtsgang.

Intussen is er een nieuw schandaal ontstaan. De minister van Justitie Alberto Gonzales blijkt te hebben gelogen over het ontslag van zeven openbare aanklagers. De details zijn te ingewikkeld om nader te verklaren, maar het blijkt dat hij daarover voorafgaand overleg met zijn naaste medewerkers heeft gehad. Dat had hij ontkend tot de bewijzen daarvan aan het licht kwamen. Gedraai en nadere verklaringen volgden, maar het staat als een paal boven water: Gonzales heeft de waarheid verdraaid. De president blijft achter hem staan, zoals hij dat indertijd bij Rumsfeld deed.

Het heeft lang geduurd voor een meerderheid van de Amerikanen het politieke dna van George Bush heeft herkend. Het is een traag proces geweest. Na 9 september 2001 werd hij, gedragen door de vleugels van de vaderlandsliefde, een van de populairste presidenten. De gang van zaken in de eerste fase van de oorlog in Irak leek hem praktisch onkwetsbaar te maken, zoals door de verkiezingen van 2004 werd bevestigd. Daarna kwam de reeks van uren van de waarheid. Gaandeweg is bewezen dat de oorlog werd gerechtvaardigd met leugens, zelfmisleiding, verkeerde strategie en overschatting van de Amerikaanse macht. Door de achteloze behandeling van de slachtoffers van de orkaan Katrina werd het watermerk van dit presidentschap nog duidelijker zichtbaar. De recente reeks van schandalen, met nu dat van de minister van Justitie, laat geen misverstand meer over dit bewind bestaan.

Dat heeft krasse gevolgen voor zijn populariteit gehad. De oorlogen in Irak en Afghanistan zijn tot zweren in de politiek gegroeid. Het Amerikaanse beleid in het Midden-Oosten is vastgelopen. In de binnenlandse politiek hebben de enorme belastingverlagingen verre van het voorspelde effect gehad. Na Rumsfeld ontwikkelt nu Gonzales zich snel tot de volgende grote misgreep. Intussen hebben de beste deskundigen een bibliotheek volgeschreven over alle mislukkingen en de eigenaardige geestesgesteldheid van deze president. Dat er iets fundamenteels aan dit bewind ontbreekt, wordt nu ook door conservatieve media erkend.

Maar het opmerkelijke van dit presidentschap is dat het Bush niet deert. Het lijkt wel alsof hij het niet merkt. Hij blijft handelen tegen de wil van het volk in. In, zoals Bob Woodward het heeft uitgedrukt, een ‘state of denial’. Hij ontkent de werkelijkheid.

Daarmee houdt de werkelijkheid geen rekening. Onder het bewind van Bush is het gezag van Amerika, de enige supermacht, niet alleen tanend. Het zelfvertrouwen van de Amerikanen, hun optimisme, hun _can do-_mentaliteit is aangetast. Dat strekt bij de naderende presidentsverkiezingen niet tot voordeel van de Democraten. Het doolhof waarin de natie de afgelopen zeven jaar verstrikt is geraakt, is zo ingewikkeld dat op dit moment geen leidende politicus daarvoor een oplossing weet. Een impeachment van Bush, zo ver is het nog niet; en zou dat helpen? Nee. Het zou de conflicten nog bitterder maken en een oplossing niet naderbij brengen. Nog anderhalf jaar.