Economie

Impopulair in Europa

De minister van Financiën Jan Kees de Jager is bereid het te worden: ‘immens impopulair’ in Europa. De europarlementariër Barry Madlener (PVV) is het al. Elk doet dat op z'n eigen manier. Jan Kees de Jager noemt de vrijwillige bijdrage van banken aan Griekse herfinanciering niet reëel, net nadat de eurolanden, waaronder Nederland, hebben besloten om zo'n vrijwillige bijdrage te vragen.

Populair word je daar niet mee. Barry Madlener maakt het nog bonter door zich in het Europarlement te beklagen over ‘Poolse werklozen’ en 'Roemeense bedelaars’. In Nederland levert dat vrijwel geen reactie meer op, maar in Europa nog wel. Hij is verweten racistisch te zijn. Racistisch of niet, beschamend is het wel, en populair word je daar niet mee.
De twee politici malen niet om impopulariteit in Europa zolang dat maar leidt tot populariteit in Nederland. Ze willen vooral Henk en Ingrid laten zien dat ze opkomen voor de Nederlandse belangen in Brussel. Dat is alleen niet hetzelfde als het dienen van de Nederlandse belangen. De harde lijn vanGerrit Zalm heeft niet voorkomen dat Italië tot de euro is toegetreden en ook niet dat voor Duitsland en Frankrijk de regels van het Stabiliteitspact zijn opgerekt. De Nederlandse belangen zijn juist gediend met goodwill bij andere landen; met een geïsoleerde positie in Europa zal Nederland niets bereiken. Maar Henk en Ingrid weten dat niet. Als mensen zichzelf moeten beoordelen op hun kennis over de Europese Unie geven ze zichzelf een vier. De Europese besluitvorming is nogal ondoorzichtig, het is hun daarom te vergeven dat ze niet altijd doorgronden wat voor Nederland het belang van en in Europa is. Dat zullen Nederlandse politici moeten uitleggen.
Helaas zijn veel Nederlandse politici zo beducht voor de kiezers dat ze zich verschuilen achter Brussel - 'het moet van Europa’ - of zich keren tegen Brussel. Nog onlangs ontaardde het debat over de Europese begroting in het parlement in een wedstrijd wie de meest vergaande bezuiniging durfde voor te stellen. Het ene voorstel dat de uitgaven niet harder mogen stijgen dan de prijzen werd uiteindelijk overtroefd door het andere voorstel dat de uitgaven helemaal niet mogen stijgen (de nullijn). Het parlement was hiermee veel strenger voor de Europese dan voor de Nederlandse uitgaven. Ter indicatie: om zelf aan het eerste, niet zo strenge voorstel te voldoen zou Nederland in deze kabinetsperiode nog eens drie miljard extra moeten bezuinigen. Het tweede, strenge voorstel van de nullijn is daarom kansloos. En zo wordt Nederland niet alleen immens impopulair in Europa, maar wordt Europa ook immens impopulair in Nederland. Het zal weer lijken alsof de Nederlandse belangen in Europa het onderspit delven en de Brusselse bureaucratie op grote voet leeft. Dit zal de Nederlandse kiezers alleen maar sterken in een Eurosceptische houding.
Gelukkig is er nog Neelie. De eurocommissaris heeft forse kritiek op het kabinet-Rutte en daarmee op politiek Den Haag. Het kabinet zou Europa beter moeten uitventen. Ze wijst erop dat ons land een groot profijt van Europa heeft. Kroes kiest niet voor het argument dat Europa vrede en veiligheid heeft gebracht. Ze kiest evenmin voor het argument dat Europa vraagt om onderlinge solidariteit. Misschien begrijpt ze dat een land dat zo in zichzelf gekeerd is voor die argumenten niet openstaat. Ze kiest ervoor Nederland aan te spreken op eigen belang, te weten de portemonnee.
Neelie Kroes weet dat ze een sterk argument heeft. Als eurocommissaris lijkt ze voortdurend in een strijd gewikkeld met grote bedrijven die zeggen het beste met de klant voor te hebben maar die vooral zo min mogelijk concurrentie en zo hoog mogelijke prijzen willen hebben. Nog onlangs heeft Kroes besloten om de maximumprijs voor mobiel internetverkeer te vierendelen, van twee euro per megabyte nu naar vijftig cent in 2014. Dat is misschien niet zo liberaal, maar wel zo effectief. Ondertussen kan Kroes werken aan een betere interne markt en meer concurrentie. Hiermee is groot geld gemoeid. Een rapport van Copenhagen Economics becijfert dat één digitale markt het nationaal product met vier procent zou doen stijgen. Dat komt voor Nederland neer op zo'n 25 miljard euro.
In haar vorige periode als eurocommissaris heeft Kroes besloten ING een kopje kleiner te maken. Het bedrijf heeft onder meer het Amerikaanse ING Direct verkocht en moet de Westland-Utrecht afsplitsen. Is dat slecht voor Nederland? Integendeel. Ten eerste wordt de kans kleiner dat de belastingbetaler nog eens voor de bank moet opdraaien omdat deze too big to fail is. Ten tweede komen met de concurrentie van een extra bank de hypotheekmarges eindelijk onder druk te staan. Het uitventen van Europa als Nederlands belang is niet zo moeilijk. Maar misschien moet Neelie nog eens aan de Nederlandse politici uitleggen dat immens impopulair zijn niet het Nederlandse belang dient.