#ImStaying geeft Zuid-Afrika hoop

Kaapstad‘Should I stay, or should I go?’ vroeg The Clash zich jaren geleden af in de gelijknamige song. In Zuid-Afrika is die vraag nu met een hashtag beantwoord: #ImStaying.

Die slogan legt meteen de vinger op de zere plek: politiek en economisch gezien is Zuid-Afrika zo diep gezakt dat veel mensen hun boeltje hebben gepakt, of dat overwegen.

Officiële cijfers zijn niet voorhanden, omdat emigratie niet wordt geregistreerd. Daarom zijn de statistici afhankelijk van cijfers van ontvangende landen. De populairste bestemmingen zijn Groot-Brittannië, de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland. Daarnaast zijn de Verenigde Arabische Emiraten in trek, en een aantal Aziatische landen.

Volgens de aan de Universiteit van Kaapstad verbonden hoogleraar economie David Kaplan woonden er in 2000 een geschatte 435.000 Zuid-Afrikanen in deze drie landengroepen. In 2017 was dat aantal bijna verdubbeld tot 820.000, met de sterkste stijging tussen 2015 en 2017, de donkere laatste jaren van het presidentschap van Jacob Zuma. Het gaat bij die uittocht niet alleen om witte Zuid-Afrikanen, schrijft Kaplan in de Daily Maverick; ook veel zwarten vinden het welletjes.

Is die trend gestopt na het aantreden van de hervormingsgezinde Cyril Ramaphosa? Nee, zegt Kaplan. Hij wijst op de berichten van emigratiebureaus en makelaars. De eerste melden een toename in het aantal aanvragen, en volgens de ‘makelaarsbarometer’ is het aantal mensen dat emigratie opgeeft als reden van verkoop van hun huis tussen 2017 en 2019 verdubbeld van zeven naar 13,4 procent.

Nu is er dus de razendsnel groeiende tegenbeweging #ImStaying, die begin september door ene Jarred Petzer op Facebook werd gestart en inmiddels ruim 725.000 leden heeft. De regels waren duidelijk: positieve bijdragen, geen racisme, geen seksisme, geen advertenties. Natuurlijk kon de beweging rekenen op veel sceptische en cynische reacties, in de geest van ‘jullie hebben geen andere keuze, daarom geven jullie die hashtag je zegen’.

Maar, betogen de voorstanders, er is meer aan de hand. De beweging duidt op een gezonde vorm van patriottisme, een erkenning dat er veel mis is met het land, maar er is een wil om iets aan de misstanden te doen en gezamenlijk Zuid-Afrika uit de drek te trekken.

Je kunt het zien als een typisch Zuid-Afrikaanse karaktertrek: koppig optimistisch, gewend aan tegenslag, maar bereid om door te knokken. En zoals The Clash al zong: trouble is overal.