In China bepaalt de staat de koers

Sjanghai – Meneer Zhang heft zijn vinger op. Beleggen is een wetenschap. Hij neemt plaats voor zijn monitor in de handelshal en wijst op de lijnen.

‘Zie je, hier gaat hij omhoog, en hier omlaag. Maar als je hier instapt, kun je toch nog honderd procent winst maken omdat de waarde weer kan stijgen.’ De dames om hem heen luisteren ademloos. ‘He is good’, fluistert een mevrouw in een roze T-shirt in moeizaam Engels.

Het percentage particuliere beleggers is in China hoger dan in ieder ander land: 82 procent. Deze mensen hebben de vrije val van de Shanghai Stock Exchange veroorzaakt door massaal achter elkaar aan te lopen toen de index begon te dalen. In totaal verloor de beurs 3900 miljard dollar in drie weken tijd.

De regering in Beijing pompte er negentien miljard dollar in om de koersval te stoppen, maar dat hielp weinig. Het grootste probleem was dat de meeste kleine beleggers hun aandelen met geleend geld hadden gekocht. Op het hoogtepunt bestond volgens Goldman Sachs twaalf procent van de markt uit geleend kapitaal. Toen de koersen begonnen te dalen, werden beleggers door hun geldverstrekkers opgeroepen om te verkopen: zogeheten margin calls. Om dat te voorkomen riep de regering de financiers op om ook ander onderpand te accepteren – huizen bijvoorbeeld, of bedrijven.

Levensgevaarlijk, zeggen deskundigen. Uiteindelijk legde de regering de handel in ongeveer de helft van alle beursgenoteerde bedrijven stil. En erger nog: wie het waagt tóch te handelen wordt aangepakt door het ministerie van Veiligheid. Officieel worden ‘kwaadaardige short sellers’ aangepakt, in werkelijkheid is dit het einde van de schijn van vrije handel, zegt Patrick Chovanec, hoofdstrateeg van de Amerikaanse vermogensbeheerder Silvercrest, in Foreign Policy. ‘Als we zeggen dat China’s aandelenmarkt stabiliseert, dan moeten we het woord “markt” tussen haakjes zetten.’

Afgelopen week haalde de regering weer wat geld uit de grote bedrijven die het eerder koste wat kost wilde redden door aandelen op te kopen. De koers mocht niet te hard omhoog gaan. ‘Er moet wel wat fluctuatie blijven’, legt Shao Yao, hoofdeconoom bij Orient Securities, telefonisch uit. De aandeelhouders reageerden op het ingrijpen van de regering, en het duurt zeker nog een week voor ze hun vertrouwen terugkrijgen.

Yao vindt het niet meer dan terecht dat de overheid heeft ingegrepen. ‘Maar nu moet de markt de prijzen weer bepalen. Over een paar weken moet de overheid zich helemaal terugtrekken.’ De beleggers zelf verwachtten niet anders dan dat de regering zich met de beurs bemoeit. In het kantoor van Zhejiang Securities knikt professor Zhang tevreden. ‘De regering bepaalt de trend van de markt.’