Opheffer

In de broekzak

Heeft de atoombom het leven van mijn ouders gered of niet?

Natuurlijk heeft hij dat gedaan. Mijn vader lag al in de dodentent, mijn moeder was er iets beter aan toe, maar mijn zuster van vijf — die haar hele leven in een kamp had doorgebracht — daarentegen niet. Mijn ouders zijn hun hele bestaan De Atoombom dankbaar geweest.

Ondertussen weet ik dat je altijd moet oppassen met dit soort oorzaak-en-gevolg-redeneringen. Je kunt zo namelijk alles aan elkaar knopen, want je zou net zo goed kunnen zeggen dat de geboorte van Hitler ervoor heeft gezorgd dat ik werd geboren, want door hem zagen de Amerikanen zich genoodzaakt De Bom te gebruiken. Of ik zou de Japanners dankbaar moeten zijn omdat die Pearl Harbour hebben aangevallen waardoor de Amerikanen directer bij de oorlog betrokken raakten. Of je zou — nog sterker — kunnen beweren dat ik de holocaust dankbaar moet zijn, want was die er niet geweest, dan was heel Europa nog uit overtuiging een Duitse staat.

Maar die atoombom… Tja, er zat een korte spanne tijds tussen het werpen van de twee bommen en de bevrijding van mijn ouders, en dan ben ik geneigd mijn ouders hun opluchting over het bestaan van dit wapen te gunnen.

Dus: heeft het werpen van de bom zin gehad?Voor mij wel.

Zou het werpen van een nucleair wapen in de toekomst zin hebben?

Je wordt geacht dit met «nee» te beantwoorden — en dat doe ik ook, maar toch wordt het tijd deze problematiek nog eens te herzien.

Als in de islamitische wereld helemaal de pleuris uitbreekt, als wie dan ook maar blijft doorgaan met anthrax, zelfmoordacties in scholen, et cetera, dan komt er, zoals politici zeggen, «een moment» waarop je moet laten zien wat je nog meer in je broekzak heb zitten.

Dan ga je dreigen met die bom. En dan? Dan heeft Pakistan een bom, China een bom, India een bom, Irak misschien, Rusland, Israël heeft er een… Die laten ook allemaal zien wat ze in hun broekzak hebben.

En dan? Ja, wat dan? We durven er niet aan te denken. Maar de eerste die gooit, doet er dan misschien verstandig aan om alle andere landen die zo’n ding hebben ook meteen te bekogelen, want anders wordt hij zelf geraakt.

Wat is de oplossing die in het verleden heeft gewerkt? Dat is dat een land — Amerika was dat — een wapen fabriceerde dat alle andere wapens overtrof, zodat iedereen bang was en niets durfde te zeggen.

Kan zo’n wapen nog worden verzonnen?Waarschijnlijk wel, maar wat moet je ermee?

Alles wat er na de Tweede Wereldoorlog aan wapenfeiten is gebeurd, heeft laten zien dat het bezit van een nucleair wapen geen zin heeft. Op een gegeven moment laat niemand zich meer afschrikken: dan ga je, ten koste van je eigen leven, een vliegtuig op een kernreactor laten neerstorten, want je denkt: ik kom in de hemel en wie goed heeft gedaan, komt ook in de hemel, dus ik doe eigenlijk een goede daad.

Wat zou er dan moeten gebeuren? Stel je eens voor dat je een bom zou kunnen ontwikkelen die een bepaald land of een gebied onmid dellijk zou beschaven. Je gooit zo’n bom op de Taliban en iedereen blijft in leven, maar de Talibanse vrouwen dragen niet meer die allesverhullende sluier, de Talibanse mannen hebben geen zin meer om te vechten, de kinderen gaan gewoon naar school, waar ze goed les krijgen, en verder mag de bevolking aan cultuur doen wat ze wil en kunnen ze lekker eten en drinken als ze dat willen.

Zo’n bom kost heel veel geld. Meer dan een atoombom.

Maar dan heb je ook wat.