Kunst

IN DE BUIK VAN DE WALVIS

KUNST Matthew Barney

Op de avond voordat ik Matthew Barney’s nieuwe tentoonstelling in de Serpentine’s Gallery bezocht, een klein museum in het Londense Hyde Park, zag ik de rugbywedstrijd tussen Frankrijk en Engeland. Ik genoot van het fysieke geweld, het bloed, de verbeten gezichten, de strijd om elke graszode en de alternatieve tandheelkunde. Het kwam op mij over als een anachronistisch gebeuren, een reliek uit de twintigste eeuw, misschien zelfs de negentiende. Dat de scrum nog wordt toegestaan in onze steriele, van angst voor kneuzingen doordrongen maatschappij is wonderbaarlijk.

Lichamelijkheid staat ook centraal in de body art van de Californische kunstenaar Matthew Barney, maar het is gekunstelde lichamelijkheid, passend bij de tijd van The Matrix en varkensharttransplantaties. Alvorens verder te gaan, ben ik u een bekentenis verschuldigd: mijn kennis van de moderne kunst is beperkt. Natuurlijk, als onderdaan van koningin Elizabeth blijf ik op de hoogte van Damien Hirsts dierentuin, Tracey Emins beddengoed en de stoelgang van Gilbert & George. Sterker, voor een ander medium ben ik ooit ter elfder ure afgevaardigd naar een retrospectief van Joseph Beuys. Ter gelegenheid daarvan had ik een verzoek ingediend om de kunstenaar te interviewen, de persvoorlichtster verleidend tot het antwoord dat in de conceptuele kunst veel kan, maar dat dit rekest praktisch gezien onhaalbaar was.

Van Matthew Barney, zoon van een abstracte schilderes, had ik evenmin gehoord. Critici noemen de voormalige American football_-quarterback_ de ‘Jean Cocteau van het cyborg-tijdperk’, terwijl vrienden zeiden dat hij wereldfaam had verworven met de Cremaster-cyclus. Dit totaalkunstwerk bestaat uit films, beelden en optredens waarin elementen uit legendes, mythes, waargebeurde verhalen en de popcultuur samenkomen. Met gastoptredens van schrijver Norman Mailer en beeldhouwer Richard Serra. Zelf speelt Barney vaak de rol van half mens, half ram. In deze gedaante danst, zwemt en tekent hij. Zijn sjamaanachtige verschijning doet denken aan die van Beuys, evenals het gebruik van mythologische elementen en plakkerige substanties: vet, vilt en was bij Beuys, gelei, glucose en was bij Barney. Zijn onvoltooide geneeskundeopleiding is niet voor niets geweest.

_


Drawing Restraint_
borduurt voort op de Cremaster-_thema’s, met dien verstande dat hij het ‘podium’ deelt met zijn vrouw Björk. Een groot deel van de expositie heeft te maken met de reis die het duo maakte op de Nisshin Maru, het vlaggenschip van de Japanse walvisvloot. Ze protesteerden daar niet tegen de jacht, maar voerden er een soort abstracte versie van de _Tristan en Isolde-_legende op. In de buik van de walvis, zoals Barney het schip ziet, transformeren de twee tot walvissen. De verfilming hiervan speelt in een bioscoop aan de rand van Hyde Park. In het museum zijn de souvenirs van dit avontuur te zien, zoals de overblijfselen van een walvis en een stilleven waarop Barney een als geisha (met bontmantel) verklede Björk kust. Eenmaal in wagneriaans gemoed kreeg ik een idee hoe een _Ring des Nibelungen-uitvoering van Barney eruit zou zien. Met Björk als Brunhilde.

Matthew Barney, Drawing Restraint,
Serpentine’s Gallery. Te zien tot 11 november.
http://www.drawingrestraint.net/
http://www.cremaster.net/