Opheffer

In de fik

Soms moet ik over iets schrijven, terwijl ik dat helemaal niet wil.
Zo heb ik de lezer al eens verveeld met het feit dat ik opa ben.
Ik ga u daar weer mee vervelen.

Medium opheffer 32 11 kleinkind

Dat komt doordat ik niet goed kan wennen aan die rol. Ik vind mijn kleinzoon lief en schattig, ik hou veel van hem, ik wil alles voor hem doen - daar ligt het niet aan. Het is dat mijn zorgen die ik eerst ‘in theorie’ had opeens concreet worden. Anders gezegd: had ik eerst 'virtuele zorgen’ (afschuwelijk geformuleerd, ik weet het even niet anders te schrijven), thans lijken die zorgen en de consequenties daarvan gruwelijk dichtbij te komen.
Het is mij bijvoorbeeld als ouder gelukt om mijn dochter een betere opleiding te geven, in grotere luxe, dan ik heb gekend. Zij mocht sporten, dansen, muziek maken, het gymnasium doen, de aarde bereizen, in mijn huis wonen - alles kon.
Ik denk dat mijn kleinzoon die kansen niet krijgt. En ik kan daar niets aan doen. Zijn ouders kunnen dat ook niet.
Misschien dat zijn genenkwaliteit ruim voldoende is, maar ik vrees met grote vreze dat de wereld waarin hij terechtkomt minder vrij zal zijn dan de mijne was.
Ik heb aan den lijve geen oorlog ondervonden zoals mijn ouders. Ik heb wel eens aan relletjes meegedaan, maar ik ben nu al zo oud dat ik niet meer weet of dat 'tegen Vietnam’ was of 'tegen kernenergie’ of 'tegen de leegstand’ of 'tegen Het Huwelijk van Beatrix met Claus’ of 'tegen de neutronenbom’. Veel indruk heeft het in ieder geval niet op me gemaakt.
Maar ik ben ervan overtuigd dat mijn kleinzoon zal opgroeien in een veel agressievere wereld. Een wereld waarin men inlevert op vrijheden, een wereld waarin religie een grotere rol zal spelen en een wereld waarin andere ideologieën wreder tegenover elkaar komen te staan.
Maar was in mijn tijd niet de RAF populair? De Baader-Meinhoff-groep die politici ontvoerde, afslachtte en steeds gewelddadiger werd?
Ja, dat was zo. En ik herinner me nog discussies op de redactie van De Groene Amsterdammer met advocaat Pieter Bakker Schut die destijds de RAF-leden had verdedigd. Ik heb toch het gevoel (eigenlijk moeten schrijvers die gevoelens hebben die niet opschrijven, maar goed) dat ik die RAF-leden kon begrijpen. Ik ben altijd, als jongen van redelijk vlak na de oorlog, 'gevoelig’ geweest voor het argument dat 'de nazi’s van toen de politici van nu’ waren, dat 'zij die verantwoordelijk waren voor Auschwitz nu verantwoordelijk zijn voor de huidige kapitalistische ellende’. Dat was verkeerd gedacht van mij - en o, wat ben ik nu een aanhanger van het heerlijke kapitalisme, dat mij niet ongebreideld genoeg kan zijn - maar ik begreep daardoor de rechtvaardiging van het geweld. Zo begrijp ik van de Breiviks en de Bin Ladens onder ons ook hun rechtvaardiging van geweld. Maar dat begrip maakt het niet prettiger voor mijn kleinzoon. Waarvan moet opa hem deelgenoot maken? Van dat begrip? Van de rechtvaardiging van het geweld? Van een geweldloze ideologie waar ik zelf niet meer achter kan staan? Mijn toetssteen waren ouders die een oorlog hadden meegemaakt. Mijn kleinzoon heeft een opa die hippie was en door zijn langzaam gegroeide ruggengraat bijna elk standpunt heeft ingenomen dat je kunt indenken. En wat moet ik hem aanraden? Moet ik hem vertellen van de moed van oom Theo de regisseur die ik zelf ontbeerde? Moet ik hem voorhouden dat cynisme de enige werkelijk juiste houding is? (Want dat vind ik namelijk.) Moet ik tegenover hem zwijgen?
Ik weet het niet.
Ik zie alleen donkere wolken, structurele armoede, een strijd tussen mensen met hersens en domoren. En die domoren willen ons huis in de fik steken. Al jaren zie ik het gelijk van Nietzsche, maar is dat een fraai opvoedingsdoel? Ik vind van wel. Maar daardoor zie ik ook dat hij in een corrupte wereld terechtkomt die ik zelf ook graag in de fik zou willen steken.