Jazz

In de geest van JC

Jazz Kindred Spirits Ensemble

Het nieuwe jazzfestival Pure Jazz Fest had in augustus de primeur: het eerste optreden (in de Haagse Nieuwe Kerk) van het Kindred Spirits Ensemble (kse). Kindred Spirits is een collectief van deejays dat zwarte muziek als soul, funk, rap, jazz en latin op de dance-agenda probeert te houden. Dankzij programmeur en deejay Kees Heus en fluitist en arrangeur Han Litz is er nu ook een groep: een gelegenheidscombinatie van jazzoctet, strijkkwartet Pavadita en het Delftse kamerkoor 2613. Met enkele stichtelijke woorden van MC Jimmy Rage, die heel toepasselijk flowt vanaf de kansel, ving een eredienst rondom John Coltrane aan. Het project Love is Supreme is geïnspireerd door Coltrane’s baanbrekende album A Love Supreme (1964).
Naast Charlie Parker is John Coltrane misschien wel de meest invloedrijke saxofonist van de jazz. Zijn naam is bijna synoniem geworden voor het genre. Maar waar wereldwijd aan conservatoria zijn muziek op wetenschappelijke wijze wordt geanalyseerd, concentreert kse zich meer op de geest van zijn muziek. A Love Supreme (1964) was een statement in het chaotische Amerika van Black Panthers, Young Lords, Malcolm X en Martin Luther King. Een zuivere oproep tot eenheid en menselijkheid in een sterk gepolariseerde tijd. Tekenend voor het verschil tussen de sixties en onze tijd is dat nu vooral de spirituele dimensie van Coltrane wordt benadrukt, terwijl Coltrane zélf getuigenis gaf, althans in woord, van een diep christelijk levensgevoel. Zijn hoestekst bij A Love Supreme is doordrongen van christelijkheid. Het repertoire van kse bevat werken van beroemdheden uit de ‘spiritual jazz’ van de jaren zestig, zoals saxofonist Pharoah Sanders, zanger Leon Thomas en (bien etonné de se trouver ensemble) pianist Andrew Hill, die toen bij het meer conventionele Blue Note-kamp hoorde. Als het niet zulke akelige associaties zou oproepen, zou men hier kunnen spreken over symfonische jazz.

Alle stukken zijn uitgearrangeerd en mikken harmonisch gezien hoger dan louter ‘geswing over een walking bass’. Zeker wanneer contrabassist Eric van Westen ineens zichzelf en zijn publiek lanceert met een lyrische solo van bijna bijbelse proporties, een solo waaraan zelfs een atheïst nog een deemoedig godsbesef zou overhouden. Ook de Coltrane-klassieker Naima maakt indruk: een intieme ballad die hier een opvallend Braziliaans accent meekrijgt.

In zijn nog steeds lezenswaardige interviewbundel De nieuwe jazz (1978) schetst Bert Vuijsje de wanhoop onder de jazz-avant-gardisten na de dood van John Coltrane (1967, slechts veertig jaar oud) en Albert Ayler (1970, slechts 34 jaar oud) – de twee voornaamste protagonisten van deze nieuwe jazz. John Coltrane zelf blijft echter bij Vuijsje een mystieke, zwijgende schim, te midden van de storm die Coltrane had ontketend – helaas kreeg Vuijsje hem nooit te spreken. Vanaf 1969, toen Miles Davis met Bitches Brew de rockjazz inluidde, werd de spiritual jazz van Sanders, Thomas en consorten definitief naar de periferie van de jazz verdrongen.

Tot scepsis geneigde geesten zullen deze enthousiaste herlezing van dit wat obscure hoofdstuk in de jazzgeschiedenis afdoen als quasi-religieuze vrijblijvendheid. Maar in een tijd waarin geopolitiek, massamedia en religieuze autoriteiten alleen tegenstellingen lijken te cultiveren, komt dit eerbetoon aan de schepper van A Love Supreme actueel, oprecht en weldadig humanistisch over.

Kindred Spirits Ensemble, 25 september, Paradiso Amsterdam. De cd Love Is Supreme verschijnt bij Kindred Spirits, distributie Rush Hour