In de wereld

In de wereld

De wortelmeute slaat toe
Berlijn – Zijn avondwinkel Multikulti is het mikpunt van Berlijnse activisten, maar eigenaar Cengiz Kimyeci is een tevreden man. Vreemd? Helemaal niet. Kimyeci had zaterdag de eer als eerste ondernemer in Duitsland een ‘carrotmob’ over de vloer te krijgen. Zo’n vierhonderd wereldverbeteraars doken aan het eind van de middag op om zijn winkeltje aan de Wienerstrasse in Kreuzberg leeg te kopen. Voor de deur ontstond spontaan een straatfeest.
Multikulti had in drie uur tijd een omzet waar het gewoonlijk drie dagen over doet. Daarmee verdiende Kimyeci de tweeduizend euro die nodig was om de winkel te isoleren en andere milieuvriendelijke aanpassingen door te voeren. De alcoholisten van het park aan de overkant van de straat kunnen binnenkort hun halve liters uit een nieuwe, energiezuinige koelkast halen.
Het concept achter de carrotmob is komen overwaaien uit Amerika. De eerste wortelmenigte verzamelde zich vorig jaar maart voor een drankhandel in San Francisco. Het idee is simpel. Carrotmobbers stellen het kapitalistische streven naar winst niet langer ter discussie. Ze spelen het spel volgens de regels van de vrije markt. Wie ondernemers wil doen veranderen, moet zorgen dat wat goed is voor mens en milieu ook goed wordt voor hun portemonnee.
Geen petities of morele appèls dus, maar een soort omgekeerde boycot. Nodig is geen extra stok om mee te slaan, heet het op de website carrotmob.org, maar ‘een grote, sappige wortel’. Geld dus, op te brengen door een via het internet gemobiliseerde flashmob van consumenten. Zij kopen de spullen die ze toch al nodig hebben, maar dan in georganiseerd verband, bij één zaak. Dat mag een uiterst cynische vorm van engagement zijn, volgens de bedenkers is het ook uiterst effectief: ‘Ze zullen doen wat wij willen, omdat ze de winst niet kunnen weerstaan.’
Dat blijkt. De organisatoren in Berlijn waren vooraf drie dagen in de weer om lokale ondernemers te polsen. Velen waren geïnteresseerd in de carrotmob. Uiteindelijk ging avondwinkel Multikulti er met de primeur vandoor. De eigenaar wilde 35 procent van zijn inkomsten gedurende de drie doldwaze uren ecologisch verantwoord investeren. Bovendien was hij als een van de weinigen bereid die toezegging vast te leggen in een contract met de organisatoren.
Het past in de tijdgeest. Na de overheid gaan nu ook de consumenten het bedrijfsleven stimuleren met een groengerande, keynesiaanse stimuleringspolitiek. Maar wie het consumeerderen van de carrotmobbers te bedrijfsvriendelijk, gemakzuchtig of kleinschalig vindt, kan – leve de keuzemaatschappij – ook hier met de voeten stemmen. Sinds vorig jaar is het Berlijnse vliegveld Tempelhof niet langer in gebruik. Voor elk wat wils: activisten hebben aangekondigd het vier miljoen vierkante meter grote terrein zaterdag te gaan kraken.
KOEN HAEGENS

Eendeneiland
Londen – Het drijvende eendenhuis van Sir Peter Viggers is het symbool van de Britse bonnetjesaffaire geworden. De Conservatieve afgevaardigde voor Gosport had dit stukje tuinmeubilair, model ‘Stockholm’, proberen te declareren als onkosten voor de inrichting van zijn tweede huis in het Zuid-Engelse dorpje Titchfield. Tussen alle bonnetjes voor kleerhangers en tafellampen van Ikea was dit de meest excentrieke uitgave, de Conservatieve Partij waardig. Inmiddels heeft Viggers besloten zich niet herkiesbaar te stellen en het eendeneiland aan de hoogste bieder te verkopen, ten bate van een goed doel.
Misschien toont Gordon Brown interesse. In de tuin van Downing Street duiken soms eenden op uit het nabijgelegen Saint James’s Park, zeker sinds Cherie Blair de huiskat uit Downing Street heeft verdreven. De aanschaf zou een mooie vorm van zelfspot van de premier zijn, aangezien hij thans door het leven gaat als een ‘lame duck’, wiens enige doel is om zo lang mogelijk in Downing Street te blijven. Hij regeert nog, maar aan de macht is hij niet meer. Zijn situatie is dusdanig verzwakt dat hij zijn kabinet niet naar eigen voorkeur kon herschikken. Het leek er eerder op, zo spotte oppositieleider David Cameron, dat het kabinet hém heeft gereorganiseerd.
In de afgelopen weken zijn immers elf kabinetsleden uit onvrede opgestapt, met name vrouwen, de Blair Babes, die een soort vierde feministische golf hebben veroorzaakt. Hoogtepunt was de afscheidsbrief van de knappe staatssecretaris voor Europese Zaken Caroline Flint die Brown ervan beschuldigde haar als ‘window dressing’ te hebben gebruikt. Gewone Kamerleden probeerden een machtsovername te organiseren maar faalden, zoals het geval is met de meeste dingen die de regeringspartij pleegt te ondernemen.
Er zijn duidelijke parallellen met de laatste jaren van de regering-Major, maar de Conservatieve premier had de moed om zijn tegenstanders openlijk uit te dagen voor een leiderschapsverkiezing. Hij won deze, al zou het niet veel helpen. Hoewel hij een boek met de titel Courage heeft geschreven, durft Brown zoiets niet aan, daar hij niet dol is op verkiezingen. In 1994 ging hij de interne strijd met Tony Blair uit de weg en twee jaar geleden, na Blair te hebben opgevolgd, zag hij op het laatste moment af van verkiezingen waarmee hij een mandaat had kunnen verwerven.
In het licht van de voor de politiek zo schadelijke bonnetjesaffaire en de val van de halve regering zou het weloverwogen zijn om zo snel mogelijk verkiezingen te houden. Na enkele banken heeft Brown nu ook de publieke opinie genationaliseerd door te beweren dat de kiezers niet zitten te wachten op een premier die wegloopt en de stemlokalen heropent. Met de voor Labour zo desastreus verlopen gemeenteraads- en Europese verkiezingen – brons achter de Tories en de Ukip – hebben de kiezers een heel ander signaal afgegeven: ‘Duck off.’
PATRICK VAN IJZENDOORN

Curry bashing
Mumbai – ‘Don’t come to this country. I was lucky to have escaped’ kopte The Times of India afgelopen dinsdag. Pakistan, Somalië, Myanmar? Nee: Australië is ditmaal de bron van het kwaad. Australië is een populaire studiebestemming voor veel jonge Indiërs, maar na een reeks incidenten waarbij Indiase studenten slachtoffer werden van raciaal geweld, is het tij drastisch gekeerd. Wie de Indiase media volgt, kan zich bijna niet aan de indruk onttrekken dat er een racistische terreur tegen Indiërs plaatsvindt (ondertussen beter bekend onder de term ‘curry bashing’). Er verschijnen dagelijks opiniepeilingen in kranten waarin mensen kunnen stemmen over stellingen als: moeten onze studenten uit het buitenland terugkeren? De peilingen worden vergezeld door bloederige ervaringen van getuigen en verhalen van bezorgde ouders die hun kinderen onmiddellijk naar huis hebben gehaald.
De Australische premier Kevin Rudd heeft in een officiële verklaring laten weten dat Australië een van ’s werelds veiligste landen is voor studenten en dat zijn land er alles aan doet om deze incidenten in de toekomst te voorkomen. ‘Yeah right!’ kopte de Mumbai Mirror in reactie op zijn toespraak. Gevolgd door een uitgebreid artikel over de racismegolf die nu ook Canada heeft bereikt. In India volgden felle demonstraties en het dreigement van een boycot.
Toch lijkt het nieuws vaak op z’n minst onvolledig. Er komen steeds meer geluiden van lezers die schrijven dat de media moeten stoppen met het zoeken naar sensatieverhalen en ook de andere kant moeten laten zien. Op het internet worden felle discussies gevoerd. Zo schrijft een zekere Prasad uit Melbourne: ‘De fouten liggen niet alleen in Australië, veel Indiërs hier gedragen zich alsof ze nog steeds in India zijn en praten alleen in het Hindi en intimideren de vrouwen. Wij zijn hier gekomen om te studeren en daar moeten we ons op concentreren.’ Rakesh meent, vanuit Londen, dat ‘de overheid eerst een interculturele training moet aanbieden voordat ze studenten naar het buitenland laat gaan. Nu zijn de verschillen te groot en studenten kunnen zich niet aanpassen.’ Geetica uit Delhi vindt dat ‘de media een issue maken van deze incidenten omdat het commercieel interessant is voor hen. Waarom rapporteren ze niet over de raciale misstanden in ons eigen land?’
Want curieus is het wel, deze raciale mediahype. In het land dat draaiende wordt gehouden door een eeuwenoud kastensysteem, waar een ‘kastenbewijs’ even gewoon is als een bewijs van inschrijving, waar commercials voor ‘whitening creams’ de sterblokken domineren en de weg verlichten naar een goed leven en huwelijk, waar mensen met het etiket SC (‘schaduwkaste’) geen toegang tot hoger onderwijs of een goede baan hebben. Dat juist in deze status-quo de gemoederen zo hoog oplopen over het buitenland lijkt vooral een vlucht voor een blik in de spiegel.
MIRTHE BERENTSEN

De achterdeur van de censuur
Peking – Op de verjaardag van het Tiananmen-drama maakte Peking met een onbeschaamde vertoning duidelijk dat het zeker niet van plan was zich te verontschuldigen voor het bloedbad van twintig jaar geleden. Op die donderdag waren op het Plein van de Hemelse Vrede heel veel meer politiemannen en militairen te vinden dan toeristen, kregen studenten het verbod de traditionele rouwkleur wit te dragen, en werd het internet half geblokkeerd. Behalve het gebruikelijke rijtje buitenlandse kranten moesten ook Twitter, Hotmail, Flickr en zelfs de nieuwe Microsoft-zoekmachine Bing het bekopen.
Uiteraard in de Chinese media geen onvertogen woord op een dag als deze, behalve dan… in de allernieuwste Engelstalige staatskrant Global Times. Daar stond warempel op de voorpagina een heuse discussie afgedrukt over het verboden onderwerp. En ofschoon die naar westerse maatstaven tamelijk braaf was, is alleen al het feit dat de gebeurtenissen met name werden genoemd niet minder dan baanbrekend.
‘Twintig jaar na het 4 juni-incident rond Tiananmen bestaat er nog steeds nauwelijks een publieke discussie op het vasteland over de gebeurtenissen die dag’, was er opmerkelijk genoeg te lezen. En daar werd zelfs nog aan toegevoegd dat sommige protestleiders van 1989 ‘zich in het buitenland nog steeds met de zaak bezighouden’. Tot verdere gespeelde verrassing van de krant kon in eigen land nauwelijks iemand worden gevonden die er iets over wilde zeggen en stuitte internetonderzoek op blokkades.
‘Waarom wij dat stuk mochten doen? Ik heb geen idee’, zegt een redacteur. ‘Maar ik geloof dat het tientallen keren werd geredigeerd voordat het naar de drukker mocht.’
Global Times richt zich op de buitenlandse lezers en dat zou de reden zijn waarom de krant meer ruimte krijgt in de berichtgeving: een uithangbord dat erop zou moeten duiden dat het helemaal niet zo slecht gesteld is met de Chinese media. Global Times is in handen van Het Volksdagblad, de megafoon van de regering. De krant zou onder eigen verantwoordelijkheid hebben gehandeld zonder toestemming van het moederschip.
‘We zijn uiterst tevreden, maar ook wat zenuwachtig nu’, zegt de redacteur. ‘We zitten te wachten op een officiële reactie.’
ANNE MEIJDAM

De minaret versus de tractor
Rabat – Fouad Ali el Himma, beter bekend als ‘de vriend van de koning’, heeft de gemeenteraadsverkiezingen van 12 juni overtuigend gewonnen. Zesduizend van de bijna dertigduizend zetels die er te verdelen zijn gaan naar zijn Partij van de Authenticiteit en de Moderniteit (PAM). De islamisten van de Partij van het Recht en de Ontwikkeling (PJD) eindigden als zesde met vijftienhonderd zetels.
Eerst over de islamisten. Bij de parlementsverkiezingen van 2007 werden die nog tweede. Is de PJD door de kiezer een gevoelige slag toegediend? Nee, zegt politicoloog en islamistenexpert Mohammed Darif, want je mag de parlements- en gemeenteraadsverkiezingen niet met elkaar vergelijken. De islamisten moeten het traditiegetrouw van de steden hebben, vooral daar zit hun aanhang. En daar hebben ze het niet slecht gedaan, in veel steden zijn ze zelfs als eerste uit de bus gekomen. Volgens Darif zijn ze in vergelijking met 2007 noch zwakker, noch sterker geworden. Ze hebben de winst van twee jaar geleden geconsolideerd.
Dan over de PAM, een interessant verschijnsel dat ons meer over Marokko leert. De vriend van de koning richtte zijn partij vorig jaar op en het was dus voor het eerst dat de PAM meedeed. Dat Fouad Ali el Himma het goed zou doen, was verwacht, maar zó goed… Politicoloog Darif acht diens winst niettemin goed verklaarbaar.
Allereerst is volgens Darif de PAM helemaal geen nieuwe partij. Haar kandidaten zijn immers afkomstig van de andere partijen, lokale notabelen van allerhande politieke kleur die eenvoudig door de PAM zijn ‘geïmporteerd’, in de woorden van Darif. Met al die overlopers in haar gelederen, geroutineerde lieden die al jaren in de politieke arena meelopen, moet de koningspartij van El Himma dan ook eerder een ‘electorale machine’ worden genoemd dan een politieke partij, aldus Darif.
Ten tweede had El Himma weinig concurrentie op het platteland, waar de meeste zetels te behalen waren. Van oudsher stemt de boer graag op koningsgezinde partijen, en het koningshuis heeft op zijn beurt het platteland altijd als zijn privé-domein beschouwd, waar anderen vandaan moeten blijven. Onafhankelijke politieke partijen krijgen er maar moeilijk voet aan de grond. De vriend van de koning koos ook niet voor niets de tractor als symbool voor de PAM. Op het platteland behaalde de partij 5500 van haar zesduizend zetels.
Algemeen is men blij met de opkomst, met 52 procent hoger dan verwacht. Maar in de belangrijkste economische en culturele stad van het land, Casablanca, ging maar 29 procent van de kiezers stemmen. Dat zou ook de vriend van de koning te denken moeten geven.
KEES BEEKMANS

Een machinegeweer
voor de Bafana Bafana
Kaapstad – De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma schijnt tijdens zijn gevangenschap op Robbeneiland in de jaren zestig een nietsontziende stopperspil te zijn geweest in een van de gevangenisvoetbalteams. Met hetzelfde bikkelharde geloof waarmee hij destijds zijn tegenstanders afstopte, sprak hij voor de openingswedstrijd van de Confederations Cup in Johannesburg zijn nationale voetbalelftal toe: ‘Wij zullen de wereld bewijzen dat Zuid-Afrikanen een uniek volk zijn. Uitdagingen zijn er om uit de weg te ruimen. We gaan om te winnen, niets meer en niets minder.’ De spelers waren onder de indruk en zetten spontaan Zuma’s lijflied Umshini Wami (‘Breng me mijn machinegeweer’) in. Klaar voor de strijd waren ze.
Zondag begon voor Zuma’s land de generale repetitie voor het WK 2010: de organisatie van de Fifa Confederations Cup, waarin de kampioenen van de zes continenten, de heersende wereldkampioen en het organiserende land strijden om een Fifa-trofee. Voor Zuid-Afrika staat er natuurlijk veel meer op het spel dan voor de andere deelnemers (Nieuw-Zeeland, Spanje, Irak, Brazilië, Egypte, Italië en de VS). Het land moet bewijzen dat ook Afrika in staat is een WK Voetbal te organiseren. Veiligheid, openbaar vervoer, entertainment, passie, commercie, tv-uitzendingen, gastvrijheid, accommodatie, kwaliteit van het gras, stadions; de lijst met onderwerpen waar de Fifa het organiserende land op aanspreekt is eindeloos.
En daarbij komt ook de kwaliteit van het lokale team, in dit geval de in goud en groen gehulde Bafana Bafana (‘de jongens’). Want zonder een verrassend gastland en uitbundige supporters (denk aan Zuid-Korea) is een WK niet half zo leuk en meeslepend. De Bafana Bafana hadden er tijdens de voorbereidingen onder leiding van de Braziliaanse coach Joel Santana alleen weinig van gebakken. Scoren deden ze nauwelijks, zeuren over premies en bonussen des te meer.
Vandaar dus dat alle ogen zondag waren gericht op het Ellis Park Stadion in Johannesburg, waar Zuid-Afrika na de strijdlustige woorden van Zuma Irak wel even voetballes zou geven. Het veld was slecht, maar dat deerde de tienduizenden wild uitgedoste Bafana-fans niet. Ze bliezen hun longen leeg in hun lange plastic toeters, de vuvuzela’s, en zongen het alternatieve volkslied Shosholoza. Oorverdovend was het gejoel toen president Zuma met een ‘Ke nako’ (‘Nu is het moment’) de spelen opende.
De Fifa zal opgelucht adem hebben gehaald toen ze zag dat Zuid-Afrika ondanks een wat slappe aanloop wel degelijk voetbalkoorts kent en dat de organisatie rond de wedstrijd redelijk verliep. Maar Fifa-baas Sepp Blatter moet verbeten met zijn mondhoeken hebben getrokken toen hij de verrichtingen van de Bafana Bafana gadesloeg: 0-0 tegen een onmachtig, negatief voetballend Irak belooft weinig goeds.
De cartoonist van The Times vatte de verrichtingen van de Bafana Bafana bondig samen: om die Confederations Cup te winnen zal Zuma een echt machinegeweer voor de dag moeten halen.
FRED DE VRIES