In de wereld

In de wereld

De erotiek en de macht
Parijs – Macht erotiseert. En soms is dat misschien maar beter ook. Neem Nicolas Sarkozy. Hij meet 1.62 meter en is verder ook niet bepaald moeders mooiste. Wat zou hij moeten zonder de aantrekkingskracht van hoge politieke ambten? Als burgemeester wist hij voormalig fotomodel Cécilia Ciganer-Albéniz te verleiden en op het moment dat zij hem voor de eerste keer verliet had hij als minister de journalistes voor het uitkiezen. Vervolgens gaf het hoogste ambt hem recht op de hoofdprijs: voormalig fotomodel en zangeres Carla Bruni, ook nog eens telg uit een puissant rijke familie van Italiaanse industriëlen.
Helemaal vertrouwen op de erotiek van de macht heeft Sarkozy overigens nooit gedaan. Voordat zijn spindoctors verordonneerden dat het presidentiële imago soberheid behoefte, tooide hij zich met glimmende horloges, balpennen en zonnebrillen. Sinds mensenheugenis hebben zijn schoenen vier centimeter hoge hakken (hetgeen weliswaar enig verschil maakt, maar nog steeds te weinig is om Carla te ontslaan van haar plicht om platte schoenen te dragen).
Met oud-premier Dominique de Villepin gevangen in het web van de Clearstream-affaire lijkt de concurrentie op het thuisfront echter goeddeels geneutraliseerd. Maar wat doe je als er plotseling een rivaal opdoemt die van nature bezit wat jijzelf allemaal moet missen? Net als Villepin is Barack Obama rijzig en atletisch, beheerst en zelfverzekerd. Bovendien is hij president van een land dat veel machtiger is dan Frankrijk. Vier centimeter hoge hakken volstaan dan niet langer, zoals een paar maanden geleden bleek tijdens een fotomoment in Straatsburg. Camera’s registreerden hoe Sarkozy schielijk naast Obama op zijn tenen ging staan in een ultieme poging het lengteverschil te slechten. Toen de twee vorige maand tijdens de D-Day-herdenkingen in Colleville-sur-Mer achter hetzelfde katheder moesten spreken deed Sarkozy dat op een krukje. Opnieuw bleken de camera’s onverbiddelijk. ‘Een opstapje naar de roem’, zo kopte het satirische weekblad Le canard enchaîné.
Zouden vrouwen voor Sarkozy inderdaad slechts bijzaak zijn? De recente benoeming van Frédéric Mitterrand als minister van Cultuur doet dat vermoeden. Mitterrand (1947) is een neefje van de voormalige Franse president. Hij gaf in de jaren tachtig leiding aan een keten van Parijse filmhuizen en maakte zelf ook talrijke documentaires. Afgelopen jaar gaf hij leiding aan de Villa Médicis te Rome. Om associatie met oom François te voorkomen draaide hij jarenlang zijn initialen onder de deurbel om. Toch vermoedt menigeen in de Parijse culturele wereld dat het Sarkozy vooral om die initialen te doen is geweest.
‘Frédéric Mitterrand is groot filmkenner, maar of hij een geschikte minister van Cultuur zal zijn waag ik te betwijfelen’, zo stelde een uitgever van Gallimard afgelopen week tijdens een diner. ‘Volgens mij is de werkelijke reden voor de benoeming het feit dat Sarkozy erop klaarkomt een F. Mitterrand in zijn regering te hebben.’ Kennelijk gaat er niets boven een dode president.
MARIJN KRUK

Als een leeuw op de prooi
Johannesburg – Schrijven over seks is geen kinnesinne. De zeventigjarige Zuid-Afrikaanse topauteur André Brink probeert elke keer weer zijn obsessie voor jonge, slanke vrouwen met haar tot op hun heupen in woorden te vangen. In zijn laatste novelle Spiegel schrijft hij over ‘mijn gezicht in de donkerrode vacht van haar zachte schaamharen’ en ‘de gladde diepten van haar anus’. Een bezoek aan de Zuid-Afrikaanse website www.allaboutlove.net, die online schrijfcursussen over seks en erotiek aan de man brengt, zou Brink geen kwaad doen.
Schrijven over seks is riskant. Seks is een ordeverstoorder van jewelste die persoonlijke kwetsbaarheden blootlegt en de heersende normen en waarden feilloos uitlicht. Je kunt, kortom, een land leren kennen door te kijken naar de wijze waarop zijn auteurs erotiek bij de hoorns vatten. Zo schreef Kleinboer met Kontrei een onthullende pornoroman over de Afrikaner obsessie met zwarte vrouwen, en liet Sihle Khumalo in zijn reisboek Dark Continent My Black Arse zien hoe deze ‘100% Zulu-boy’ door een Nederlandse toeriste op zijn nummer werd gezet.
Khumalo’s geest waart rond als ik in mei een dozijn doctoraalstudenten van de Universiteit van Witwatersrand de kneepjes van reisschrijven tracht bij te brengen. De zes blanke studenten gedragen zich, evenals voorgaande jaren, braaf en schrijven over reizen door Namibië of een fietstocht door de Karoo. De zwarte mannelijke studenten hebben beter door dat reizen en seks goed samengaan. De Zimbabwaan Trust schrijft over ene Priscilla. ‘I wonder if I really loved her. I wanted two things from her: attachment so I could fix my permit as an accompanying spouse and fulfill the lust of the flesh, she had a nice body.’
Mish verwijst naar zijn ‘pitched tent’ wanneer hij de stem van de onbekende Bongi door de telefoon hoort. Ze windt hem zo op dat hij een blind date met haar organiseert. Voluptuous lips, heeft ze, en ze lijkt regelrecht uit een bikinitijdschrift te komen. Maar als Bongi zijn avances afwijst, probeert Mish zijn geknakte ego op macho-wijze nog wat gestalte te geven: ‘I realized that I’m dealing with a low self-esteem wreck (…) It was clear that she comes from abusive relationships.’
Arnold, ten slotte, beschrijft een binnenlandse treinreis die hij met zijn kameraad Killer maakt. In hun compartiment krijgen ze bezoek van twee dames. Hij valt op Pinkie. ‘She had heavy make-up and a hungry look (lip gloss) and her hair hasn’t seen a stylist for ages (…) She wore a pink mini-skirt and a black top that showed her belly button (…) My eyes were fixed on her like a lion is on its prey and my testosterone was pumping. Killer and I made the first move.’
Dat de rechtschapen leeuwen uiteindelijk worden bestolen door die doortrapte vrouwen komt niet als een verrassing.
FRED DE VRIES

Seks? Een grap
Londen – Wanneer het over Engelsen en seks gaat, moet ik altijd denken aan een verhaal over een verliefd stel dat in de trein de liefde bedreef. Een paar banken verderop in de verder verlaten coupe zat een oud echtpaar zich kapot te ergeren. Na de seks staken de tortelduifjes tevreden een sigaret op. Toen een tijdje later de conducteur binnenkwam, klaagden ze niet over de seks, maar over de sigarettenrook.
Deze mogelijk apocriefe anekdote illustreert de moeite die Engelsen hebben om over seks te praten. Dit heeft tot de verkeerde indruk geleid dat het een puriteins volk betreft. Zo telde het hoofdstuk over seks in het kort na de oorlog gepubliceerde boekje How to Be an Alien van de Brits-Hongaarse komiek George Mikes één zin: ‘Continental people have sex life; the English have hot-water bottles.’
Tijdens een vloeibare lunch meldde de schilder Francis Bacon eens dat hij liever een hardgekookt ei dan seks heeft. In zijn schimpschrift Monoloog van een Anglofoob schreef Willem Frederik Hermans begin jaren zestig dat de Engelse vrouw het huwelijksbed gebruikt om uit de Bijbel voor te lezen. Gedurende zijn bezoek aan Londen zag de schrijver dameskousen met de in de rand geweven tekst: If you can read this, you are too close. ‘Alleen dankzij het feit dat het merendeel van de Engelsen niet op een public school is geweest en dus helemaal niet lezen kan (underdogs), slaagt het Engelse volk er toch in zich voort te planten.’
Het idee van de seksloosheid der Britten werd in de jaren zeventig vereeuwigd door het drama No Sex Please, We’re British, die ondanks kritiek van de toneelrecensenten een decennium lang op het West End te zien was. De titel van het stuk is misleidend. Seks is geen zondig taboe, allerminst, maar een hoogstpersoonlijke bezigheid. Om die reden gaat het gepaard met een zekere mate van schaamte, dusdanig dat de meeste scholen nog steeds geen lessen in seks hebben en hoerenlopers een traditionele telefooncel moeten betreden om de jongste seksadvertenties te bekijken.
De kluchtige manier waarop in No Sex Please, We’re British met seks wordt omgegaan, was het geheim van de zegetocht. Om over de schaamte heen te stappen wendden de Engelsen een oude en succesvolle techniek aan: maak er een grap over. Terwijl Spuiten en slikken-achtige conversaties als obsceen worden beschouwd, maakt een komische toon het onderwerp vanzelf acceptabel. Hetzelfde geldt, zo schrijft Kate Fox in Watching the English, voor eten. Zonder ironische knipoog wordt foodie-talk een vorm van ‘gastro-porn’. Het mooiste voorbeeld van deze knipoog is dagelijks in The Sun te zien, waar op pagina 3 een Debbie uit Bromley of Chloe uit Essex niet alleen haar borsten toont, maar in een stripballonnetje ook commentaar geeft op de bonnetjesaffaire, Afghanistan of de financiële crisis.
PATRICK VAN IJZENDOORN

Een zondig en dus mak volk
Rabat – De toevlucht nemen tot masturbatie, of zelfs het gebruik van een plastic opblaaspop is verre te prefereren boven daadwerkelijke ontucht. Dit werd onlangs verkondigd door een van Marokko’s bekendste islamisten, in een soort van fatwa, om al die jonge, ongetrouwde mannen lucht te geven. Kennelijk zijn dit zaken waar islamisten nog over nadenken. Ze zijn de enigen in dit islamitische land.
Want de staat zal het allemaal een zorg zijn en de doorsnee Marokkaan ook: die laat graag de teugels vieren. Al roepen de islamisten nog zo hard dat de drankwinkels dicht moeten en de alomtegenwoordige hoererij aangepakt, er gebeurt niets. Er is een complottheorie die zegt dat de staat zelfs baat zou hebben bij de zich in zonde onderdompelende onderdaan – een door wroeging aangeknaagde ziel rebelleert immers niet. Een zondig volk is een mak volk.
Er kleven meer voordelen aan ontucht. De prostitutie houdt hele families in leven, en niet alleen die van de prostituees zelf. Mannen die een gezellige avond organiseren, met de meisjes van plezier dus, kopen wodka en tonic en ijsklontjes en bier en kaas en worst bij de plaatselijke middenstand. Je zou de kleine kruideniers in dit land moeten tellen wier halve weekendomzet aan de prostitutie is gelieerd. En in Marokko liggen de banen niet voor het oprapen.
Als het de staat nou werkelijk niet zinde, al die barretjes en discotheken waar het wemelt van de prostituees, dan zou er toch iets aan gebeuren? Bijvoorbeeld de sterke arm inschakelen om die tenten ‘schoon te vegen’. Denk niet dat onbekend is om welke barretjes en disco’s het gaat – onveranderlijk houdt zich daar politie op, maar dus niet om de wetsovertreders te arresteren. De dienders wachten integendeel tot de klant en het meisje naar buiten komen, vaak tegen sluitingstijd, om ze naar de aard van hun relatie te vragen.
Zeggen – als klant – dat het hier je zus betreft, zou een goed antwoord kunnen zijn, dat echter wel bewezen moet kunnen worden, met een identiteitsbewijs. Zeggen dat je slechts ‘een vriendin’ naar huis brengt, is daarentegen geen goed antwoord, want dan dreigen de dienders de ouders van deze vriendin te bellen, om eens te kijken of die hier wel van afweten. Uiteraard laat geen Marokkaan het zo ver komen. Die stopt de agenten eenvoudig een klein biljet toe, ter waarde van twee tot vijf euro, waar het de sterke arm maar om te doen was. Verder strekt haar taak kennelijk niet, aldus de complottheorie.
KEES BEEKMANS

Seksboycot
Nairobi – In de Griekse oudheid overtuigde Lysistrata uit het gelijknamige theaterstuk van Aristophanes vrouwen om hun mannen seksuele geneugten te ontzeggen. De vrouwen beoogden met de daad, of liever gezegd met het afzien ervan, de Peloponnesische oorlogen te beëindigen. Lysistrata, moe van het eindeloze gekrakeel tussen Athene en Sparta, gooide als het ware haar lichaam in de strijd voor vrede; seks als middel om de ander op de knieën te krijgen maar dan anders.
De geest van Aristophanes’ komedie zweefde wellicht over de hoogvlaktes van Nairobi. Want deze lente besloten tien vrouwenorganisaties om een week lang hun benen gekruist te houden. Ze riepen hun seksegenoten in gans het land op hetzelfde te doen. Geen geconsumeerde liefde dus voor de Keniaanse mannen. Gelijk de vrouwen uit de Griekse oudheid waren ze het spuugzat dat de landelijke politici slechts bekvechten en verder niets presteren – de regering van president Mwai Kibaki en rivaal premier Raila Odinga verkeert in een impasse. De gewelddadige chaos van vorig jaar in Kenia lijkt lang geleden. Maar van de hervormingen, die moeten voorkomen dat het land opnieuw de afgrond in tuimelt, komt vrijwel niets terecht.
De seksboycot duurde een week en domineerde het gesprek op straat, talkshows op radio en tv, de opiniepagina’s in de kranten en internetblogs. Ze haalde zelfs de wereldpers. Met hun onorthodoxe actie hadden de vrouwen zomaar al voor een fenomenale publiciteitsstunt gezorgd. Toen de week van onthouding voorbij was, maakten Kenianen de balans op. Een bekende activiste jubelde dat de vele, soms particularistische vrouwenclubjes ein-de-lijk ’s een eensgezind geluid hadden laten horen. Iemand anders betoogde dat de meeste van die feministen toch ongetrouwd waren, hetgeen de oproep tot onthouding iets kansloos gaf. ‘Als getrouwde man is seks mijn recht’, was de teneur op de radio.
Terugkijkend is duidelijk dat de meeste reacties aan het wezenlijkste punt voorbijgingen. Want seks of geen seks, er wérd in elk geval massaal stilgestaan, al was het maar voor een paar tellen, bij waar het de actievoeders om te doen was: de abominabele staat van politiek leiderschap in Kenia. En aangezien praktisch het héle Afrikaanse continent op dit vlak een dubieuze reputatie geniet, is het de vraag wanneer vrouwen in pakweg Zimbabwe, Congo, Oeganda, Tsjaad en Soedan hun Keniaanse zusters zullen navolgen. Zo bezien heeft de oproep de gedachten niet alleen flink in beroering gebracht maar kan hij zelfs worden gezien als het begin van iets veel groters. Wie weet zeggen we over een paar jaar: de democratische Afrikaanse revolutie begon met een seksboycot in Kenia.
ROMAN BAATENBURG DE JONG

Schandalocratie
Jeruzalem – Er wordt wat afgewipt door de Israëlische heren van stand. Maar als de amoureuze toenaderingen van politici, academici en hooggeplaatste militairen te heftig worden, leidt dat tot schandalen. Een fikse was het schandaal rond oud-generaal en minister van Transport Itzhak Mordechai, negen jaar geleden. Toen zijn naaste medewerkster een klacht indiende wegens ‘seksuele agressie’ en haar getuigenis door een leugendetector werd gestaafd, kwam de doorgewinterde (en onfrisse) politicus ten val.
Er volgde een reeks van incidenten met andere hoogwaardigheidsbekleders. Een burgemeester ging voor de verborgen camera met de billen bloot terwijl hij de weelderige borstpartij van een sollicitante betastte en haar onder het motto ‘voor wat hoort wat’ hijgend een baantje aanbood. Een professor terroriseerde zijn studentes en gaf examencijfers op grond van hun seksuele prestaties. Minister van Justitie Chaim Ramon gaf tijdens een feestje op het ministerie een achttienjarige soldate een tongkus en moest als alternatieve straf drie maanden stallen uitmesten op een manege voor gehandicapte kinderen.
In het leger lijken dit soort intimiteiten schering en inslag. In 2008 dienden 363 vrouwen klachten in wegens aanranding door mannelijke collega’s. Natuurlijk kon de geloofswereld niet achterblijven. De energieke opperrabbijn Jona Metzger deed ‘het’ maar liefst met vier volwassen mannen. Voor het door seksschandalen inmiddels verzadigde publiek werd hij het nieuwe stralende middelpunt, tot de president zelf de hoofdrol van de Israëlische Blue Movie overnam. ‘Ongewenste intimiteiten? Het is een heksenjacht van de pers, die mensen veroordeelt voordat ze terechtstaan’, oreerde Katsav woedend tijdens een persconferentie. Het onderzoek van justitie liep uit op een aanklacht tegen Katsav wegens verkrachting en aanranding van zijn secretaresse en verschillende andere vrouwen, waarvoor hij op 1 september terecht zal staan.
De vraag blijft waarom er in Israël zo veel ongewenste intimiteiten aan het licht komen. Zijn Israëlische vrouwen en gays assertiever dan hun buitenlandse seksegenoten? Het tegendeel blijkt uit recente onderzoeken in het leger, die ook representatief zijn voor andere werksituaties. Vijftien procent van alle vrouwen klaagt over ongewenste intimiteiten tijdens hun diensttijd, twee derde van hen doet aangifte. Maar volgens Rela Mazalli van de organisatie New Profile wordt 81 procent van alle vrouwen en vijf procent van de mannen seksueel misbruikt of geïntimideerd. Waarom zwijgt de overgrote meerderheid dan? De reden is – behalve angst voor represailles en oneervol ontslag – vooral cultureel, concludeert Mazalli. Jonge vrouwen en mannen weten niet eens wanneer een handeling een ongewenste intimiteit is en daarom kunnen ze hem niet benoemen. Het leger greep deze verrassende conclusies aan en geeft nu informatiebijeenkomsten voor vrouwen.
Israëlische heren klagen steen en been. De situatie zou geëscaleerd zijn, de rollen omgekeerd. Zij zijn nu de slachtoffers. ‘Je moet constant opletten wat je tegen vrouwelijke collega’s zegt. Ik durf niet alleen met een werkneemster in mijn kamer te zitten en laat de deur openstaan’, vertelt een manager van een bekend Israëlisch bedrijf, die anoniem wil blijven. Volgens parlementslid Zeév van de religieuze Shas-partij moeten vrouwen leren zich te gedragen. ‘En wat door de ene vrouw als ongewenste intimiteit wordt gezien, vindt een andere vrouw juist een compliment.’
SIMONE KORKUS