In de wereld

In de wereld

Toeterend door Vrede
Vrede – Met alle heisa rond het WK 2010 zou je bijna vergeten dat rugby de sport is waarin Zuid-Afrika werkelijk excelleert. Wereldkampioenen zijn ze. En met wat duivelse wil kun je sport in raciale termen zien. Voetbal is zwart, rugby blank – nog steeds. En de vreugde en het fanatisme van blank bij rugbysuccessen kun je tevens uitleggen als een lange neus naar de belabberde resultaten van het nationale voetbalteam. Begrijpelijk, als je alle politieke macht hebt moeten afstaan, maar ook wel een beetje pathetisch.
Neem het stadje Vrede in de Vrijstaatprovincie op zaterdagochtend, als later die dag de Currie Cup-rugbyfinale (de bekerfinale) wordt gespeeld. Het Vrijstaatteam, de Cheetahs, heeft zich onverwacht geplaatst en moet het opnemen tegen de arrogante, oppermachtige Blue Bulls uit Pretoria, het team dat door iedereen wordt gehaat, behalve door de fans. Zaterdagochtend dus, en door het dorp rijden wat bakkies luid toeterend rond, met oranje vlaggen (de kleur van de Cheetahs). Maar Vrede is al lang niet meer het trotse Afrikaner stadje dat het was. De wegen hebben gaten als kraters en het straatbeeld is op zaterdag zwart. Lonen en pensioenen zijn net uitbetaald, dus er is geld. In de Kenang Tavern schalt ’s ochtends vroeg al kwaito, en buiten staan mannen te gokken en te drinken. Het ruikt naar gebraden kip. De goedkope winkels met hun Chinese en Pakistaanse eigenaars doen goede zaken. Townshipbewoners lopen met zakken tomaten, dozen eieren en kisten bier terug naar die lokasie.
De Cheetah-fans proberen met hun oranje toeterende bakkies de aandacht te trekken. Maar afgezien van de jongen die voor de Spar rugbyvlaggen verkoopt kijkt niemand op of om. De zwarte mannen zijn veel meer bezig met de Soweto-derby tussen Kaizer Chiefs en Orlando Pirates, het Feyenoord-Ajax van Zuid-Afrika, diezelfde zaterdag.
Aan het eind van de middag zijn groepjes blanke Vredenaren in Ouhout Kroeg samengekomen om naar het rugby te kijken. Het is een zinderende wedstrijd, waarbij die gehate Bulls binnen een half uur al op een 24-0 voorsprong staan. Maar de Cheetahs vechten als leeuwen, en dichten dankzij twee try’s het gat. We kijken met open monden. Dit is nog eens mannensport, met namen als Bakkies Botha en Nico Breedt. In slowmotion herhaalt de televisie hoe een broekje ongeveer van de kont wordt gescheurd in de mêlee na een scrum. Zoals het hoort wordt er ook even geknokt op het veld.
Uiteindelijk zegevieren de Bulls met 36-24. We kijken naar een zee van blank en blauw in het stadion in Pretoria en hopen dat de bebaarde aanvoerder Victor Matfield zijn shirt aanhoudt. Vorige keer, toen de Bulls de Sharks in de finale versloegen, trok hij het uit om een wit hemd met het opschrift ‘Jesus is King’ te tonen.
En Chiefs-Pirates? Waardeloze wedstrijd, 0-0.
FRED DE VRIES

Spaander: abortusrechten
New York – ‘Dit is geschiedenis’, schreef president Barack Obama zaterdagavond laat in een e-mail aan zijn supporters. Nu betitelen Amerikaanse presidenten gebeurtenissen wel vaker als ‘historisch’, maar in dit geval was geen woord overdreven: voor het eerst in de Amerikaanse parlementaire geschiedenis had het Huis van Afgevaardigden een substantiële hervorming van het zorgstelsel goedgekeurd. Zo zijn de VS, als laatste westerse democratie, een grote stap dichter bij universele gezondheidszorg gekomen.
Maar de koers is nog niet gelopen. Eerst gaat de Senaat een eigen versie van de wet ter stemming brengen. Zodra die is goedgekeurd worden beide wetten samengesmolten. Het resultaat daarvan wordt de nieuwe Amerikaanse zorgwet. Voor het zo ver is, zijn we de nodige compromissen, amendementen en pogingen om de publieke opinie te beïnvloeden verder. Obama eindigde zijn e-mail dan ook met het verzoek om een donatie van 25 dollar ‘of wat u zich kunt veroorloven’ aan de Democratische Partij. Dat geld hebben de Democraten nodig om de verwachte sloopcampagne van de Republikeinen, de zorgverzekeraars en (in mindere mate) de farmaceutische industrie te kunnen weerstaan.
In het Amerikaanse wetgevingsproces wordt flink gehakt, zeker als het om een wet gaat die zestien procent van de economie reguleert (want zo groot is de zorgsector in de VS). Daarbij viel zaterdagavond in het Huis een opmerkelijke spaander: abortusrechten. Vanaf het begin hebben anti-abortusactivisten zich – luid en nadrukkelijk – gemengd in het debat over de hervorming van het Amerikaanse zorgstelsel. Ze wilden in eerste instantie voorkomen dat nieuwe wetgeving zou leiden tot uitbreiding van abortusrechten in Amerika, zoals die nu zijn vastgelegd in ‘Roe versus Wade’, het beruchte arrest uit 1973 dat abortus (deels) legaliseerde. Volgens de laatste peiling van het Pew Research Center vindt 47 procent van de Amerikanen dat abortus in alle of de meeste gevallen legaal moet zijn; 45 procent vindt het tegenovergestelde. De anti-abortusbeweging realiseerde zich al gauw dat er politiek meer haalbaar was dan de status-quo. In de wetenschap dat de Republikeinen sowieso tegen elk Democratisch wetsvoorstel zouden stemmen, begonnen de anti-abortusactvisten Democratische parlementsleden uit conservatieve staten onder druk te zetten.
Het offensief werkte: de anti-abortusfactie van de Democraten diende een amendement in dat beperkingen stelde aan het vergoeden van abortussen. Tot vlak voor de stemming werd in de kamer van Speaker Nancy Pelosi, zeg maar het equivalent van de Nederlandse wandelgangen, druk onderhandeld tussen voor- en tegenstanders. Toen Pelosi beide kanten gehoord had, wist ze dat de nieuwe zorgwet alleen zou passeren als ook dit anti-abortusamendement zou worden meegestemd. Met honderd procent steun van de Republikeinen werd het vervolgens aangenomen.
De Democratische senatoren uit Nebraska en Pennsylvania hebben voor de senaatsversie van de wet al een vergelijkbare anti-abortusvoorziening aangekondigd. De Democraten schrijven geschiedenis, maar mogelijk wel ten koste van abortusrechten.
MARS VAN GRUNSVEN

Aristokrakers
Londen – Margaret Thatcher heeft nieuwe overburen. Eind september betrokken zeven krakers een appartement op Chester Square, in de statige Londense wijk Belgravia. Het twaalf miljoen pond kostende optrekje is eigendom van een Arabische olieboer, die het beschouwt als een speculatieobject. De krakers hebben de 84-jarige oud-premier op de thee gevraagd, een uitnodiging waar ze niet op inging. Tevens stuurden ze haar een cadeau, gewikkeld in een kaart van Europa. Inmiddels heeft de eigenaar een ontruimingsbevel bemachtigd, zodat de krakers er elk moment uitgezet kunnen worden.
Dat is geen ramp, want in de chique buurten Belgravia en Mayfair staat een kwart van de panden leeg. Op de grond van de Hertog van Westminster spelen de rijken der aarde, met name Arabieren, een levensecht monopoly-spel. Panden van tien, twintig, dertig miljoen pond zijn al jaren onbewoond en dienen slechts als investeringsobject, waarmee grote winsten kunnen worden gemaakt. Onbelast natuurlijk, want ze staan meestal geregistreerd op de Maagdeneilanden. Tot de speculanten behoren ook landen, die panden waar vroeger hun ambassades in zaten met het oog op toekomstig profijt aanhouden.
De gemeente Westminster baalt van de massale leegstand. Niet alleen loopt het tienduizenden ponden aan gemeentebelasting mis, het is ook slecht voor de leefbaarheid en voor de veelal historische panden zelf. Op papier bestaat er een mogelijkheid tot onteigening bij misbruik van onroerend goed, maar in de praktijk is er nog geen sjeik geweest die zijn speculatieobject kwijt is geraakt. Een van de problemen is het gebrek aan mankracht om het misbruik op te sporen. De verantwoordelijke ambtenaar Paul Palmer heeft steun gekregen van krakers, die precies weten welke panden hoe lang leegstaan en die onbedoeld fungeren als padvinders.
Een jaar geleden betrok een groep kunstenaars een 6,25 miljoen kostend pand in Upper Grosvenor Street, om de hoek bij de Amerikaanse ambassade en het Michelin-restaurant van Michel Roux jr. Het DA!-collectief deelde het pand op in woonkamers, ateliers en tentoonstellingsruimten. Een paar maanden later bezetten de posh squatters – nazaten van de Mayfair Hippie Squatters uit de swinging sixties – een pand waar ooit de Mexicaanse ambassade zat, marktwaarde: dertig miljoen. De krakers, onder wie de zoon van de Russische componiste Elena Firsova, doopten hun nieuwe onderkomen om tot ‘The Oubliette’, de geheime kelder. In dit kraakpand wordt Oyster Bay-wijn geschonken.
Iets verderop, nabij het onderkomen van Madonna, had de Temporary School of Thought een pand gevonden ter waarde van 22,5 miljoen pond. De eigenaar, het mysterieuze Timekeeper Ltd, dreigde meteen met een kort geding. Behalve van de rechters, speculanten en de boulevardpers kunnen de krakers op sympathie rekenen. Gratis beheren ze immers dure gebouwen en voeren ze het broodnodige onderhoud uit.
PATRICK VAN IJZENDOORN

De Syrische associatiesoap
Damascus – Al vijf jaar lang zijn Syrië en de EU aan het steggelen over een associatieverdrag dat economische samenwerking tussen de twee moet bevorderen, en zo langzamerhand begint het op een soap te lijken. Syrië is naast Libië het enige mediterrane land dat zo’n overeenkomst nog niet heeft. In 2004 stond het te popelen om het verdrag er doorheen te duwen. Helaas voor Syrië zwichtte de EU toen voor Amerikaanse druk om de ‘schurkenstaat’ te isoleren, waardoor het verdrag de ijskast inging. De moord op de Libanese premier Hariri in 2005 – volgens velen het werk van Damascus – deed het proces ook weinig goeds.
Maar tegenwoordig is het in om te praten met Syrië. Obama’s beleid van toenadering maakt sommige EU-landen nogal nerveus: zij willen ook graag meeliften op de frisse politieke wind in het Midden-Oosten, en zijn bang om aan invloed in te boeten wanneer ze zich al te passief opstellen. Vooral Frankrijk ziet zichzelf als brug naar de Levant.
Begin dit jaar werden de onderhandelingen dan ook nieuw leven ingeblazen en even leek het verdrag er eindelijk aan te komen. Tot Nederland plotseling een nieuwe hindernis opwierp: uit protest tegen de slechte mensenrechtensituatie in Syrië weigerde Nederland de overeenkomst te tekenen, tenzij er speciale clausules zouden komen die de EU het recht gaven zich terug te trekken als Syrië geen verbetering toonde. Na gezucht en gesteun van beide kanten werd er uiteindelijk een compromis gevonden en vorige maand kondigde de EU opgetogen aan dat het verdrag op 26 oktober getekend zou worden.
Prompt lieten de Syriërs weten dat de ceremonie niet doorging en dat ze meer tijd nodig hadden om het verdrag te bestuderen. Daar valt wat voor te zeggen: het is maar zeer de vraag of Syrische producten mee kunnen komen op de Europese markt en wat Europese concurrentie zal doen met de Syrische industrie. De Syrische regering is zich altijd uitstekend bewust van zijn politieke positie en probeert er wellicht op het laatste moment nog wat uit te persen. Minstens net zo aannemelijk is dat de trotse Syriërs duidelijk willen aangeven dat er niet met ze te sollen valt.
Je zou kunnen zeggen dat Syrië daarmee zijn hand overspeelt, maar gezien de makke reacties in Europa toen Syrische veiligheidsdiensten eind vorige maand de prominente mensenrechtenactivist Haitham Maleh arresteerden – nota bene winnaar van de Nederlandse Geuzenpenning in 2006 – lijkt het erop dat Syrië nu stevig aan kop staat.
REMCO ANDERSEN

Maagd worden
Rabat – In de realiteit die Marokko heet is de laatste weken het een en ander te doen over wat hier wordt genoemd de kit pour virginité artificielle. Het betreft een kennelijk Chinees product dat op internet voor slechts dertig dollar te koop wordt aangeboden, en daar inderdaad in onvervalst Chinees Engels wordt aangeprezen: ‘no side effects, no pain to use, no allergic reaction’.
Wat krijgt men precies voor dit luttele bedrag? Een klein doorschijnend zakje dat enkele druppels van een rode vloeistof bevat, en dat twintig minuten voor de geslachtsdaad in de vagina dient te worden ingebracht. Onder invloed van de lichaamswarmte, aldus de website, ‘it will expand a little and make you feel tight’ – tight voor de penetrerende man, welteverstaan, die het zakje zal doen scheuren. Uiteraard komt daarbij de rode vloeistof vrij, ‘not too much, just the right amount. Add in a few moans and groans and you will pass through indetectable.’ En daar, hebben de Chinezen goed in de gaten, was het stoute moslimsmeisjes maar om te doen, natuurlijk.
In oktober begonnen advertenties in Egypte, op de radio, in het Arabisch. Kranten schreven dat de maagdenvlieskit al voor minder dan honderd Egyptische pond (ongeveer tien euro) op de hoek van de straat te koop lag. Een officiële reactie liet niet lang op zich wachten. Sjeik Sayed Askar, parlementariër annex moslimbroeder, vroeg de regering om een importverbod voor dit ‘gevaarlijke product’ waarmee vrouwen gemakkelijker ‘bezwijken voor de verleiding van de ondeugd’.
De discussie over de kit bereikte Marokko nog dezelfde maand, nog voor de gewraakte kit zelf. Onmiddellijk liet de waakzame Raad van Schriftgeleerden, zetelend te Rabat, een fatwa uitgaan, eens en voor altijd ondubbelzinnig stellend: a) dat een hymen volgens de koran niet kan worden gerepareerd, en: b) dat het gebruik van een kunstmatig maagdenvlies een ‘verboden bedriegerij’ is, volkomen in tegenspraak met ‘de principes en waarden van de islam’. Maar daar was de geachte afgevaardigde Abdelbari Zemzmi, de éminence grise onder de Marokkaanse islamisten, het niet helemaal mee eens. Zemzmi liet publiekelijk weten graag een uitzondering te willen maken voor de slachtoffers van een verkrachting, of voor die vrouwen wier maagdenvlies ‘per ongeluk’ was gescheurd. De ruimdenkende ex-imam, oprichter van de Partij van de Deugd en de Wedergeboorte, wilde zelfs nog verder gaan en voegde eraan toe dat in dergelijke gevallen de echtgenoot niet eens hoeft te worden ingelicht. Nee. ‘Het huwelijk is binnen de islam een groot goed, en alle wegen die ertoe leiden zijn geoorloofd.’
KEES BEEKMANS

Berlusconi-watch 5:
His Master’s Voice
Rome – Het is erop of eronder voor premier Berlusconi. Als hij niet snel een hervorming van justitie weet te bewerkstelligen, hangt hij. Een sliert aan processen die slaan op het reilen en zeilen van zijn bedrijf Fininvest in het verre verleden hijgt hem in de nek. Hij is niet meer onschendbaar als premier doordat de ‘Wet Alfano’ die hierin voorzag onlangs ongeldig is verklaard door het constitutionele hof. Het openbaar ministerie heeft de motorzagen al gestart. Eind deze maand heropent het eerste proces in Milaan.
Daarom moet Berlusconi bondgenoten vinden. Dat blijkt een moeilijke klus. Binnen zijn eigen coalitie liggen de meningen omtrent justitie genuanceerd. Naast de yes-mannen heb je ook de principiëlen, of, zoals Vittorio Feltri schrijft, ‘de mensen die zijn vergeten wat ze aan Berlusconi te danken hebben’. Feltri is de hoofdredacteur van Il Giornale, de krant van Berlusconi. Feltri schrijft wat Berlusconi wel zou willen, maar niet kán zeggen. (Zie pagina 18 voor een interview met Feltri.) Ze hoeven elkaar niet eens te bellen, want er is sprake van telepathie. Feltri denkt zetten vooruit, Berlusconi ook, maar hij moet zich tot het dagelijkse geneuzel met zijn coalitiepartners beperken. Die beledigd, die kwaad, die bezig met zijn eigen spelletje, die keihard aan het afpersen, zoals de leider van de Lega Nord, Umberto Bossi (‘wij willen bij de aanstaande regionale verkiezingen Veneto, Lombardije en Piemonte hebben’).
Feltri schrijft: ‘Als Berlusconi valt, vallen jullie ook. Stelletje provincialen, dat als hij er niet was geweest Rome hooguit een keertje op huwelijksreis had gezien. Nu zitten jullie in het parlement! Maar onthoud dit: Berlusconi wint in z’n eentje met twee vingers in zijn neus opnieuw de verkiezingen. En zal dan andere partners kiezen, wat ik je brom. Hij is niet zo dom als jullie.’
Feltri weet wat hij schrijft. Niet omdat Berlusconi het hem heeft gezegd. Maar omdat het zo is.
ANNE BRANBERGEN