In de wereld

In de wereld

Hongerstaking op Lanzarote
Rabat – Bij het schrijven van dit bericht is Aminatou Haidar ruim drie weken in hongerstaking. Deze mensenrechtenactiviste uit Laâyoun in de Westelijke Sahara bevindt zich sinds half november in de vertrekhal van het vliegveld van Lanzarote. Ze acht zich door Marokko op illegale wijze het land uitgezet en protesteert daartegen door voedsel te weigeren.
De Westelijke Sahara, een voormalige Spaanse kolonie, werd in 1975 door Marokko geannexeerd en het koninkrijk beschouwt dit gebied sindsdien als zijn meest zuidelijke provincie. Er is lang oorlog om gevoerd met het Front Polisario, maar sinds de wapenstilstand van 1989 mag de ene na de andere VN-diplomaat zich op het dossier stuklopen. Kort gezegd eisen de Sahraouis onafhankelijkheid, maar wil Marokko hooguit enig zelfbestuur toestaan.
Een nieuwe generatie Sahraouis gooit het over een andere boeg en probeert als het ware de ongeschiktheid van Marokko als stiefmoeder aan te tonen. Zij stellen systematisch onophoudelijk de Marokkaanse mensenrechtenschendingen in het gebied aan de kaak. Tot deze generatie behoort Aminatou Haidar, de veelgelauwerde voorzitster van Codesa, het Collectif des Défenseurs Sahraouis des Droits de l’Homme.
Drie weken geleden kwam deze ‘Saharaanse Gandhi’ terug uit New York, waar ze juist weer een prijs in ontvangst had mogen nemen, ditmaal die voor Civil Courage 2009. Bij de douane in Laâyoun werd Haidar echter de toegang tot het land ontzegd, omdat ze tegenover de autoriteiten desgevraagd weigerde te erkennen dat de Westelijke Sahara tot Marokko behoort. Als gevolg van die weigering werd de activiste haar paspoort afgepakt en tegen haar zin op een vliegtuig naar Lanzarote gezet. Sindsdien kampeert ze daar in de vertrekhal en eet ze niet meer.
In een poging de boel te sussen heeft Spanje haar een Spaans paspoort aangeboden, maar dat wil ze helemaal niet. Aminatou Haidar wil terug naar Laâyoun, waar ze woont en waar haar twee kinderen zijn. Ondanks toenemende internationale aandacht en steun voor de steeds zwakker wordende activiste houdt Marokko vooralsnog zijn poot stijf – ze krijgt haar paspoort niet terug en komt er niet meer in.
De politieke partijen en de Marokkaanse pers zien Haidar vrijwel eensgezind als een landverraadster. Immers, zei de koning in een recente speech niet nog, à la Bush indertijd, dat wie niet vóór Marokko is, tegen Marokko is? En met de koning is niemand het graag oneens. Een van de weinigen met een genuanceerde en dus gewaagde kijk op de zaak is Aboubakr Jamaï, als commentaarschrijver verbonden aan Le Journal Hebdomadaire, die het Marokkaanse optreden in de zaak-Haidar openlijk ‘een fout’ durfde te noemen. Het is inderdaad onduidelijk wat voor goeds hier nog uit kan komen voor Marokko.
KEES BEEKMANS

De Indonesische oplossing
Canberra – Wat is het toch met de Australische psyche dat de associatie tussen ‘boot’ en ‘invasie’ er zo diep in verankerd ligt? In oktober werden 255 Srilankaanse bootvluchtelingen op weg naar Australië voor de kust van Indonesië onderschept, maar kranten kopten onmiddellijk dat er zeker tienduizend in aantocht waren. Premier Kevin Rudd vloog halsoverkop naar Indonesië en kwam een dag later al terug met een akkoord. Een ‘Indonesische oplossing’ mocht het niet heten, maar Rudd liet in de eerste grote asielkwestie waar zijn Labor-regering mee werd geconfronteerd meteen zien dat hij ook asielzaken het liefst oplost waar hij volgens critici op z’n best is. In het buitenland.
In ruil voor financiële steun ving Indonesië de 255 Tamils op. Die uitkomst was verrassend, maar geen trendbreuk. Onder de vorige Liberale regering werden asielzoekers al ondergebracht op het voor de kust van Indonesië gelegen Christmas Island, Nauru en Papoea-Nieuw-Guinea’s Manus Island: de zogenoemde ‘Pacifische oplossing’. Alleen het detentiecentrum op het tot Australië behorende Christmas Island is daarvan nog over sinds het aantreden van Labor. De consensus is dat de Pacifische oplossing heeft gefaald: de detentieomstandigheden waren onterend en het merendeel van de asielzoekers kreeg uiteindelijk toch een permanente verblijfsvergunning.
De Indonesische oplossing tekent de premier ten voeten uit. Zo bracht hij de eerste honderd dagen van zijn ambtsperiode voor een groot deel door met wereldwijd handenschudden in regeringshoofdsteden en is de G20 in de ogen van de Labor-regering toch voornamelijk ingesteld om Australië eindelijk de rol op het wereldpodium te geven die het verdient.
De Liberale oppositie is ontevreden. Al willen de Liberalen niet terug naar de Pacifische oplossing, ze wezen wel op de lagere toestroom van asielzoekers tussen 2001 en 2007. In die jaren waren vluchtelingenaantallen wereldwijd nu eenmaal lager, verdedigde Rudd. Maar als het ligt aan een wereldwijde trend, waarom zien we dan geen bootvluchtelingen uit Soedan of Eritrea? vroeg de Liberale schaduwminister voor Immigratie zich af. Een snelle blik op een wereldbol moet genoeg zijn voor een antwoord. Maar met dit type bijdragen gaat de emotionele bootvluchtelingen/asieldiscussie nu eenmaal gepaard, evenals met een blinde vlek voor aankomsten per vliegtuig.
De simpele observatie die volkomen nieuw lijkt in de Australische asieldiscussie is dat Australië enkel in geografisch opzicht een eiland is. Zowel regering als oppositie worstelt met de nieuwe realiteit waarin internationale vluchtelingenstromen ook langs Australië lopen. De diplomatieke ad-hocoplossing die in oktober werd gevonden is nog lang geen structureel beleid en Indonesië lijkt vooralsnog weinig enthousiast voor herhaling. ‘Het is nu een zaak voor Indonesië’, zei Rudd tijdens het parlementaire vragenuur, maar de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR zou ook vast inspringen.
Twee dagen na Rudds terugkomst uit Indonesië werden dertig nieuwe bootvluchtelingen naar Christmas Island gebracht, en meer volgden in de loop van november. Die wachten op een doordachter en meer betrokken antwoord.
STEF SPRONCK
Alarmerende metaforen
Johannesburg – Tijdens een televisie-interview sprak minister Bert Koenders van Ontwikkelingssamenwerking onlangs, tussen het Afghanistan-dilemma en zijn rol als Jan Pronk in een toneelstuk, ook even over de Nederlandse projecten in Zuid-Afrika naar aanleiding van het WK 2010. In de ‘gevaarlijke’ wijk Hillbrow in Johannesburg doet Nederland goede dingen, en ook aan de aidsproblematiek zal Nederland aandacht besteden.
Dat is mooi. Hillbrow is inderdaad een linke wijk en aids leek een beetje het ondergeschoven kindje geworden sinds het aantreden van president Jacob Zuma in mei. Dat lag vooral aan zijn voorganger Thabo Mbeki die als ‘aidsontkenner’ de geschiedenis in zal gaan, en die verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van honderdduizenden Zuid-Afrikanen omdat hij hen lange tijd geen aidsremmers wilde verstrekken.
Maar met het verdwijnen van Mbeki en de grootschalige distributie van medicijnen zijn aids en alle gevolgen natuurlijk niet uit Zuid-Afrika verdwenen. Nu al lopen er anderhalf miljoen aidswezen rond en een vijftienjarig zwart meisje heeft nog steeds vijftig procent kans met hiv besmet te raken voordat ze 35 is.
Het fascinerende van een evenement als het WK is dat heel Zuid-Afrika onder de loep wordt genomen: armoede, tegenstellingen, rassenproblematiek, misdaad en geweld, en ook aids. Zo is er nu een hevige discussie losgebarsten over aantallen. De reden daarvoor was dat Zuma tijdens een recente redevoering met alarmerende cijfers kwam: als gevolg van aids was het aantal sterfgevallen in 2008 met 32 procent toegenomen, ofwel 183.000 mensen. Woorden als ‘tijdbom’ en ‘Apocalyps’ vlogen in het rond. En Zuma kondigde drastische maatregelen aan om een catastrofe af te wenden.
Daarna begon het spel met de cijfers. Onderzoeksjournalist Rian Malan – die eerder de ‘aidsindustrie’ al had beschuldigd van het moedwillig opkrikken van de statistieken – trok de getallen in twijfel en ging te rade bij deskundigen, want alle eerdere gegevens wezen erop dat het aantal sterfgevallen zich juist had gestabiliseerd en zelfs iets leek af te nemen.
Iedereen bemoeide zich ermee. Er werd geëxtrapoleerd en geïnterpreteerd. Er werd gewezen op registratieproblematiek en grootscheepse fraude met overlijdensakten om verzekeringsgeld op te strijken. Anderen benadrukten dat op geen enkele overlijdensakte aids als doodsoorzaak wordt genoemd. De Young Communist League eiste dat Mbeki vervolgd zou worden wegens genocide. En Stats SA beloofde de verwarring op te helderen door de cijfers nog eens uitgebreid te bestuderen.
Kortom, chaos troef. Maar met het oog op de voetbalinvasie in juni en juli is het voor opgewonden fans wel goed om even stil te staan bij al die cijfers en berichten voordat ze na een zege van Oranje de dames van losse zeden bezoeken op Johannesburgs Oxford Road, Durbans Gillespie Street of Kaapstads Green Point. ‘Russische roulette’ mag gerust worden toegevoegd aan het arsenaal alarmerende metaforen.
FRED DE VRIES

Is Han dissident genoeg?
Peking – De 26-jarige Chinese bestsellerschrijver Han Han voldoet niet aan de Sacharov-test. En dat is kwalijk, vindt Time Magazine. In zijn ondertussen alweer veertien boeken en op zijn dagelijkse internetblog maakt de zorgvuldig gemanicuurde amateur-autoracer zich gewoonlijk razend over allerlei sociale onderwerpen, maar ontwijkt hij volgens Time tegelijk ‘gevoelige zaken als democratie en mensenrechten (…) Dat maakt het Han mogelijk zowel populair te blijven bij China’s honderden miljoenen lezers als bij de autoriteiten die bepalen wat er gelezen wordt.’ In het artikel stelt de Amerikaanse professor Chinese literatuur Lydia Liu: ‘Zijn gecalculeerde opstandigheid illustreert de onuitgesproken overeenkomst die zijn generatie smeedde met de regerende communistische partij. Laat ons met rust om lol te maken en dan zullen we jouw recht om het land te regeren niet aanvechten.’ Een ‘rebel with no particular cause’ is Han volgens Time. Een nar, een getolereerde nozem.
Buitenlandse media eisen graag bloed en tranen van kunstenaars in China. Om serieus te worden genomen dienen Chinese exoten zichtbaar te lijden onder het juk van de dictatuur. Een publicatieverbod of verboden film op z’n minst. Als playboy-autoracer komt Han er niet. Eerder dit jaar reisde een vliegtuig vol Duitse journalisten ter voorbereiding van de Frankfurter Buchmesse naar China en ging de aandacht bijna uitsluitend naar ‘problematische’ auteurs.
Dat heeft Peking natuurlijk aan zichzelf te danken, maar columnist Raymond Zhou illustreerde afgelopen week uitgerekend in de Engelstalige China Daily, de megafoon van de regering, dat het argument soms valt om te draaien. Terecht stelt hij dat buitenlanders vaak opvallend kritisch worden als zaken in China niet precies passen in voorgegoten kaders. Hij geeft ambitieuze auteurs sarcastisch genoeg daarom zelfs wat handzame tips om de opinie in het buitenland te kneden. ‘Je moet jezelf presenteren als activist of dissident om respect te verwerven. Je conversatie bestrooien met woorden als democratie en mensenrechten. Voordat je het weet krijg je internationale prijzen alsof het fanmail is.’ Daar voegt hij overigens aan toe dat gevangenisstraf de snelste manier is om geloofwaardigheid te verwerven. ‘Tot het zo ver is ben je niets anders dan een gewillige participant.’
De satiricus Wang Xiaofeng bouwde dat ooit uit tot performancekunst. Hij werd in het buitenland al te gemakkelijk tot dissident gebombardeerd waarop hij ogenblikkelijk spoorloos verdween. Daarin werd de zware hand van de overheid gezien maar na een paar dagen dook hij weer op. Hij had het journaille feilloos bespeeld door zijn blog te sluiten en een paar dagen bij zijn schoonmoeder op de bank te gaan zitten.
ANNE MEIJDAM

De Britse Bint
Londen – Britse onderwijzers hebben meer te vrezen van onderwijsambtenaren dan van leerlingen. Bij de heroïsche pogingen om in dit internettijdperk kennis over te dragen, ondervinden ze dagelijks hinder van overbodig huiswerk, zoals vragenlijsten, richtlijnen van onderwijsmanagers en brochures over het belang van ‘the inclusion of Gipsy, Roma and traveller pupils’. Voorlopig hoogtepunt was een negentig pagina’s tellend boekje over hoe papierwerk kan worden verminderd.
Een zelfde soort achterdocht jegens de docerende klasse spreekt uit het eindrapport van de commissie-Dijsselbloem: leerlingen die hun meesters anoniem beoordelen, leraren die kostbare tijd verdoen met tijdschrijven en leertuinen waar voor de docent de rol van toezichthouder is weggelegd. Binnen het Britse onderwijs wordt de positie van de leraar door de ‘onderwijsvriendelijke’ Labour-regering al jaren ondermijnd. Veel goede leraren hebben dit mooie vak gedesillusioneerd verlaten, terwijl een ex-adviseur van Tony Blair juist is gaan doceren om het verschil te ondervinden tussen de theorievorming op Downing Street en de praktijk.
Het orde houden in de klas is schier onmogelijk geworden doordat strafmaatregelen al snel in strijd zijn met de rechten van het kind. Veel leren scholieren niet meer, maar wat hun rechten betreft zijn ze al vroeg deskundig. De leraar ook, want bij zijn huiswerk zit onder meer Right Here, Right Now: New Human Rights Citizenship (130 pagina’s). Veel van zijn ‘onderwijsconsumenten’ kan hij niet meer eisen, want zij dienen vooral te leren hoe ze moeten slagen voor hun eindexamens, opdat de streefcijfers worden gehaald. Dit houdt verband met schoolranglijsten, waar ouders veel ontzag voor koesteren.
Leraren, ook wel aangeduid met ‘facilitators’, moeten ook rekening houden met een scala aan richtlijnen van onderwijsminister Ed Balls, zesduizend pagina’s bemoeizucht per jaar. Bij elk probleem huurt hij consultants in wier adviezen betreffende een APK-keuring voor docenten of een National Strategy for Children’s Play het land worden ingestuurd. Op steeds meer scholen worden deze dictaten ingevoerd door hoofddocenten die dol zijn op onderwijstheorieën maar nog nooit voor een klas hebben gestaan. Regelmatig vergaderen ze over ‘frameworks’, ‘stakeholders’ en ‘outcomes’ tijdens conferenties, bij voorkeur gehouden op tropische eilanden.
Die onderwijsbobo’s zijn er niet voor de leraren en hun leerlingen maar voor Ofsted, een onderwijsquango geleid door de vrouw van een sjoemelende ex-minister. Maar er zijn nog scholen die de aankruishokjescultuur buiten de deur houden, zoals de Combe Church of England School in Witney, Oxfordshire. Hoofdonderwijzeres Barbara Jones negeert alle adviezen en haar lagere school boekt goede resultaten. ‘We verdrinken anders in Balls’ initiatieven. Ik vraag me af of de minister van Volksgezondheid chirurgen durft te vertellen hoe ze moeten snijden.’
PATRICK VAN IJZENDOORN

Dewinter wil vuil genoeg blijven
Gent – Het Vlaams Belang zag in nog geen twee verkiezingen zijn rijk van twintig procent van de kiezers naar ongeveer tien procent krimpen. De Vlaams-nationalisten zijn overgelopen naar de NV.A van de democratische en charismatische Bart De Wever. De oerklagers stapten over naar de populist Jean-Marie Dedecker. Enkel wie én racist én fascist is, stemt nog op het Vlaams Belang (VB).
Dat het cordon sanitaire na twintig jaar perfect werkt zorgt ervoor dat de extreem-rechtse partij feitelijk monddood is. Jarenlang was het Vlaams Belang, zoals Wilders nu, hét onderwerp van de dag. Maar zelfs Groen-parlementsleden hebben het openlijk over kut-Marokkanen en halen zo de wind uit de zeilen van VB.
Alle politicologen voorspellen een donkere tunnel voor het Vlaams Belang. In de rangen van VB is het bonje tussen de extremen en de gematigden. Een van de meest gecontesteerde figuren is Marie-Rose Morel. Zij ligt zozeer overhoop met VB-fractieleider Gerolf Annemans dat het is ontaard in een scheldtirade in de media. Annemans noemde Morel een ‘vrouw van niks’ die vooral uit is op het dumpen van boegbeeld Filip Dewinter. Die zou de gematigde kiezers te veel afschrikken. Morel noemde dit een ‘waanidee’ en een poging haar uit de partij te werken.
Op een ‘historische partijraad’ van VB gaf de partijvoorzitter opdracht een nieuwe strategie op te stellen. Wordt het Vlaams Belang properder? Niet echt, te oordelen naar de woorden van Filip Dewinter. ‘Wij moeten ons profiel aanscherpen. Back to basics, zou ik zeggen. Inhoudelijk mogen we zeker niet minder radicaal worden. Ook qua stijl en communicatie moeten we opletten dat we niet grijs worden.’ Dewinter laat er weinig twijfel over bestaan hoe die strategie er volgens hem moet uitzien. Zonder het met zoveel woorden te willen bevestigen, laat hij verstaan dat de partij ‘vuil genoeg’ moet blijven, zoals Gerolf Annemans het eens uitdrukte. ‘Wij moeten een bulldozer blijven en zeker niet beschaamd zijn over ons verleden’, zegt Dewinter.
JAN HAERYNCK