Tot een van Erdogans opvallendste prestaties behoort de recente terugtrekking van Turkije uit de Istanbul-Conventie, het mensenrechtenverdrag van de Raad van Europa, waarin bijna vijftig landen zich verplichten geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld te bestrijden. Terwijl uitgerekend in zijn land 37 procent van de vrouwen slachtoffer is van huiselijk geweld, waar dat in de EU gemiddeld op 25 procent ligt (ook allemachtig veel trouwens). En terwijl het aantal vrouwen dat jaarlijks vermoord wordt er verreweg het hoogst ligt.

In reactie op massaprotesten tegen die stap zei Erdogan: ‘Laten we ons niets aantrekken van lesbiennes of wat het ook zijn. Laten we vooral op onze moeders letten, pijlers van het gezin. Zij aan zij met moeders de toekomst in met ferme tred.’ Oeroude en altijd weer nieuwe dictatorentaal. Zijn gelijk zou hij prompt bevestigd zien in het feit dat de serie How To Be Young, die opent met Turkse gruwelen, van de hand is van Margriet van der Linden, maakster van How To Be Gay. Inderdaad Recip, je moet wel een homoseksuele vrouw zijn om je te verzetten tegen femicide (441 vrouwen in 2019 en jaarlijks stijgend), verkrachting en mishandeling, zoals die tienduizenden protesterende en dus lesbische meisjes en vrouwen op jouw pleinen (daar zaten geen moeders tussen, begrijp ik).

In die openingsaflevering leren we twintigers Dilan, Ilay, Tanya en Mutlu kennen (Turkije heeft in Europa de meeste jongeren: vijftien procent is tussen 15 en 24). Dilan (20) heeft met de vrolijke filmpjes die ze maakt op TikTok 250.000 volgers. Die haar plotseling wanhopig zien huilen. Ze wordt bedreigd door de aanstaande van een vriendin met wie ze samen filmpjes maakte: vanwege Dilans slechte invloed. Niveau: verkrachten, vermoorden, in stukken snijden. Sterker: de eerste telefonische bedreiging kwam van een van Erdogans gezinspijlers – de moeder van de jongen. ‘Ik heb zes zonen en die gaan je verkrachten, onthoofden en in het bos achterlaten.’ Dilan hoopt door haar wanhoop te delen de bescherming te krijgen die ze ontbeert omdat haar vader dood is (ook Turkse cultuur). Als ik even denk dat je overal ter wereld gruwelverhalen kunt vinden en achter elkaar kunt zetten, besef ik dat Dilan en haar lotgenoten dolgraag hun stem willen laten horen en dat Margriet hun megafoon is.

In Litouwen andere materie. Daar zien we praktische en ideologische weerbaarheidstraining bij kinderen ter voorbereiding op een Russische bezetting. En recent gevluchte jongeren uit Wit-Rusland, die vanuit het niet al te veilige buurland hun strijd tegen Loekasjenko en zijn tuig voortzetten (de hoop slinkt). Daar zien we een van de weinige joodse jongeren (wiens davidsster onder zijn T-shirt verborgen moet blijven!); zien we een Russischtalige Litouwse jongere, worstelend met identiteit. Vreemd wel dat het cafétafeltje in Vilnius waaraan de gekidnapte Sofia Sapega placht te zitten wordt getoond, maar er geen woord valt over het feit dat haar vriend, de ontvoerde Roman Protasevitsj, zijn wandaden heeft ‘bekend’.

Margriet van der Linden, How To Be Young, KRO-NCRV, vijf delen vanaf vrijdag 15 oktober,
NPO 2, 22.15 uur. Turkije, Litouwen, Hongarije, Spanje, Verenigd Koninkrijk