In Marokko

In Marokko

Er vallen nog wat leerzame kanttekeningen te maken bij het ‘homohuwelijk’ te Ksar el Kbir, vorige maand, en de daarop volgende ‘homojacht’ door een opgewonden meute van enkele duizenden verontwaardigde burgers, dieven en reltrappers. De onverkwikkelijke rol van de krant Al Massae, waarvoor het ‘huwelijk’ zelfs aanleiding was tot een feuilleton, heb ik vorige week beschreven. Aardig is nog wel te bedenken dat als de onafhankelijke pers een speech van de koning al te kritisch becommentarieert de oplage wordt vernietigd, het blad tijdelijk wordt verboden, en de hoofdredacteur voor de rechter moet verschijnen. Maar als Al Massae geruchten voor waarheid laat doorgaan, de zaak met een suggestieve foto verder op de spits drijft en personen met naam en toenaam noemt als waren het reeds veroordeelde misdadigers, die vervolgens bijna gelyncht worden, dan grijpt de staat niet in en hoeft de hoofdredacteur zich geenszins te verantwoorden.

Op deze ‘bruiloft’ droeg Fouad, die het feest organiseerde, een taksjieta, een chique soort kaftan die heel goed als bruiloftsjurk kan dienen. Deze ‘travestiet’ en nog vijf andere feestgangers zijn gearresteerd op grond van het mogelijkerwijs gevierd hebben van een homobruiloft. Ze zijn inmiddels ook voor de rechter verschenen, waarbij telkens honderden mensen voor de rechtbank stonden te joelen, maar het proces is twee keer uitgesteld en zou nu deze week moeten plaatsvinden. De huizen van de verdachten hebben het zwaar te verduren gehad: ruiten ingegooid, muren beklad, en de families van de verdachten durven hun kinderen niet meer naar school te sturen, uit angst dat ze door andere kinderen worden gemolesteerd.

Ksar el Kbir. Het telt honderdduizend inwoners, betekent iets als ‘groot fort’ en ligt verscholen in de bergen, halverwege Tanger en Rabat. De aanleg van een snelweg tussen die twee steden heeft het stadje verder geïsoleerd. Ksar el Kbir is arm en de streek ook. Vooral in deze regio hebben de omliggende dorpen te lijden gehad van de door de overheid gevoerde ‘campagne’ tegen de hasjteelt. De bevolking staat bekend om zijn dorpse mentaliteit: conservatief, gelovig, traditioneel en intolerant. Het is één van de bastions van de gematigde-islamistenpartij PJD, die er zo veel aanhangers telt dat men er de burgemeester heeft mogen leveren, en ‘de moderniteit’ wordt er met argwaan bezien. De aanzienlijk strengere islamistenbeweging van sjeik Yassin is er nog veel populairder, wat veel te maken heeft met het grote aantal hoog opgeleide werklozen dat er rondloopt. De suiker-, melk- en schoenenfabriek bieden werk, maar veel meer is er niet. De bewoners van Ksar el Kbir, klem tussen armoede en traditie, slijten hun dagen gewoonlijk in verveling, hopend op betere tijden.

En dan is er de ‘travestiet’ Fouad. Hij schijnt een verleden als Spaanse kermisklant te hebben, in de jaren zeventig dansend in vrouwenkleren op jaarmarkten in de Rif. Hij verborg zijn homoseksualiteit in ieder geval niet, waar in Marokko moed voor nodig is. Hij leefde in Ksar el Kbir van de verkoop onder de toonbank van uit de Spaanse enclave Ceuta gesmokkelde drank. Werd daarvoor wel tien keer opgepakt, maar kwam telkens met de schrik vrij – ongetwijfeld door links en rechts wat flessen whisky uit te delen. Hij had de gewoonte ieder jaar een groot feest te geven, daarbij aansluitend op door de islam ingekapselde maar van oorsprong heidense tradities: dansen op gnawa-muziek tot men in een trance raakt, een offer brengen, stierenbloed drinken, zichzelf tuchtigen – dat soort praktijken, die nog in heel Marokko voorkomen. Soms maakt travestie daar deel van uit.

Enfin, ditmaal liep Fouads feestje uit de hand, of ging hij te ver voor het bekrompen en gefrustreerde Ksar el Kbir. Hij moet, met dat smokkelen en verkopen van alcohol, en met zijn onverholen homoseksualiteit, toch al een doorn in het oog zijn geweest van al die meer of minder gematigde islamisten, die bepaald niet hebben nagelaten de verontwaardigde meute op te zwepen, en er later ook voor gezorgd hebben dat er kamervragen werden gesteld. Tegelijkertijd moet gezegd dat Ksar el Kbir niet als ‘eng gat’ kan worden beschouwd. Het is geen uitzondering in Marokko. De meeste Marokkanen zullen een feestje dat in de verte lijkt op een soort homohuwelijk veroordelen. Omdat het aan de islam raakt. En Marokkanen zijn gelovige mensen.

Het verwondert dan ook niet dat niet één advocaat te Ksar el Kbir bereid is gevonden de zes verdachten te verdedigen. Niet één heeft het aangedurfd, ongetwijfeld omdat hij of zij de ruiten van zijn huis niet wil zien sneuvelen, of zelf niet voor homo wil worden uitgemaakt. Er hebben zich enkele advocaten opgeworpen die actief zijn in landelijke mensenrechtenorganisaties en die niet wonen in Ksar el Kbir. We zullen zien of de plaatselijke rechters de druk van hun mede-Kbirianen wel kunnen weerstaan.