In Marokko

In Marokko

  1. Une mélancolie arabe, zo luidt de titel van de nieuwe roman van de jonge Marokkaanse schrijver Abdellah Taïa, wiens L’armée du salut eerder in het Nederlands werd vertaald. Taïa is de bekendste homoseksueel van Marokko, en ook in zijn nieuwe roman verhult hij zijn seksuele geaardheid geenszins. De passage waarin hij schrijft over een bijna-verkrachting op zijn twaalfde door grotere jongens uit de buurt, en die waarin hij – eenmaal woonachtig in Parijs – zijn geliefde, een Algerijn, uitlegt waarom hun liefde onmogelijk is, vond ik de indrukwekkendste. Ook dit boek zal door uitgeverij Van Gennep worden vertaald.
  2. Directeur Rachid Nini van de zeer populaire, Arabischtalige krant Al Massae (een soort Marokkaanse Telegraaf) is veroordeeld tot het betalen van in totaal zes miljoen dirham (zeshonderdduizend euro) aan vier vice-procureurs-generaal te Ksar el Kbir, wegens laster. De vice-procureurs-generaal waren boos omdat Al Massae had geschreven dat één van hen een homo zou zijn, zonder de naam van de betreffende homo te noemen. Ksar el Kbir was drie maanden geleden even wereldnieuws omdat de bevolking van dit stoffige stadje, getergd door de viering van wat men aanzag voor een homohuwelijk, spontaan de jacht op de daarbij aanwezigen opende, van wie men veronderstelde dat ze homo waren. Nini’s krant Al Massae had er alles aan gedaan de gemoederen te verhitten, en daarvoor is de directeur inmiddels ook aangeklaagd, maar nog niet veroordeeld.
  3. Nini, die onlangs op straat een pak slaag kreeg, speelt nu de vermoorde onschuld, de martelaar van het vrije woord. Dat hij de vier vice-procureurs-generaal ieder anderhalf miljoen dirham moet betalen, omdat hij ze met zijn verdachtmakingen te schande heeft gemaakt, is voor de directeur van Al Massae het zoveelste bewijs dat de persvrijheid in Marokko in groot gevaar verkeert. Zelf kijk ik ervan op hoeveel steun de infame Nini her en der nog krijgt. Kranten en weekbladen en ngo’s achten het vonnis unaniem buitenproportioneel, alleen maar bedoeld om een onafhankelijke krant die de machthebbers kennelijk irriteert een zware slag toe te brengen – wat vermoedelijk óók waar is.
  4. Het zou me niks verbazen als Al Massae eveneens een aandeel had in de meeste recente ‘klopjacht op homo’s’, en wel die te Sidi Ali Ben Hamdouch, een dorp gebouwd tegen een bergwand op zo’n dertig kilometer afstand van de koningsstad Meknès. Ongeveer gelijktijdig met de gedenkdag van de geboorte van de profeet Mohammed wordt in en om dat dorp jaarlijks een moussem gevierd, een volksfeest met zowel religieuze als heidense wortels ter ere van een plaatselijke heilige, een pelgrimage en jaarmarkt ineen. Velen bezoeken de graftombe van de heilige om zo diens baraka, zegen, te verkrijgen. Een bezoek aan de grot van de heilige Lalla Aïcha, die zich eveneens onder de rook van Sidi Ali Ben Hamdouch bevindt, zou verstokte vrijgezellen, die er hun onderbroek achterlaten, aan een huwelijkskandidaat helpen. Meer in het algemeen heeft de moussem van Sidi Ali Ben Hamdouch een reputatie van losbandigheid, en daar nu wilden de autoriteiten dit jaar iets aan doen – mede uit angst voor een oproer als dat drie maanden geleden te Ksar el Kbir.
  5. Dus zetten zij op de toegangswegen tot het dorp een drietal controleposten op, die als ‘homoradar’ moesten fungeren. Ieder voertuig werd nauwgezet geïnspecteerd, de homo’s die men erin aantrof werden eruit gepikt en vastgezet. Ook in de straatjes van het dorp hield de sterke arm streng toezicht. In totaal werden 46 mensen gearresteerd – niet alleen homo’s maar ook bijvoorbeeld prostituees en dronkelappen. Een aantal is inmiddels weer vrijgelaten wegens ‘gebrek aan bewijs’, de rest wordt voor de rechter geleid.
  6. Desgevraagd zeiden de bij de controleposten opererende functionarissen dat men geen enkele moeite had de homo’s ‘eruit te filteren’. Twee citaten: ‘Ze zijn niet zoals wij, ze gedragen zich vreemd.’ ‘Ze hebben een vrouwelijke manier van doen, ze praten anders, je ziet en hoort het onmiddellijk.’
  7. Van de zijde van de Marokkaanse Vereniging voor de Rechten van de Mens (AMDH) is protest aangetekend tegen wat men ziet als willekeurige arrestaties. ‘Men kan een persoon niet arresteren op grond van zijn seksuele geaardheid’, aldus Khadija Ryadi, voorzitter van de AMDH.
  8. Dat de grote jongens bij hem in de buurt onmiddellijk doorhebben dat hij homo is, en wat dat voor hem betekent, beschrijft Abdellah Taïa in het begin van zijn roman Une melancolie arabe. Taïa woont inmiddels bijna tien jaar in Parijs. Daar kan hij leven zoals hij het zelf verkiest, en onomwonden autobiografisch schrijven. Hij zou dat allebei niet kunnen doen als hij nog in Marokko woonde.