In Marokko

In Marokko

Op 16 mei 2008, precies vijf jaar nadat in Casablanca twaalf zelfmoordterroristen zich hadden opgeblazen op vijf verschillende plekken, wat 32 mensen het leven kostte, opende George Benson in Rabat de zevende editie van het Festival Mawazine. Het is niet het bekendste muziekfestival van Marokko, want dat is denk ik nog altijd het Gnawa-festival in Essaouira, maar als Mawazine zo doorgaat wordt het dat wel. Gedurende negen dagen traden op negen podia honderd artiesten op, afkomstig uit veertig landen. Onder hen niet de minste namen: behalve George Benson de gitarist Al Di Meola, Ziggy Marley (zoon van Bob), de Amerikaanse jazz-zangeres Dee Dee Bridgewater, de Portugese fado-zangeres Cristina Branco, de Servische Goran Bregovic en zijn band (bekend ook van de films van de Bosnische regisseur Emir Kusturica), de hier razend populaire Algerijn Bilal, de even populaire Libanese icoon Nancy Arjam, de Malinese Rokia Traoré, en Whitney Houston (die Mawazine mocht afsluiten). En dan waren er nog lokale grootheden als Nass el Giwane, de band Hoba Hoba Spirit, de rappers van H-Kayne – en dan doe ik alle andere artiesten, nationaal en internationaal, hier onrecht door ze niet te noemen. Er waren Chinezen, Japanners, Indiërs, Cubanen, Brazilianen en Mexicanen. Nederland was vertegenwoordigd met de Nederlands-Marokkaanse groep Kasba. Ik wil maar zeggen dat Mawazine er stond dit jaar.

En dat was voor het eerst, dat het zo groots werd aangepakt. Gefluisterd wordt dan ook dat de koning er zíjn festival van wil maken, dat zich kan meten met de grote internationale festivals – en ik wrijf me in de handen, want zo’n festival zie ik volgend jaar mei graag terug in Rabat. Het schijnt al met al 24 miljoen dirham te hebben gekost, dus ongeveer twee miljoen euro, wat ik eigenlijk weinig vind, maar daar zullen de salarissen van alle opgetrommelde politie dan wel niet bij inbegrepen zijn. Natuurlijk zijn er mensen die zeggen dat dit geld beter besteed had kunnen worden, ‘constructiever’, en gezien de armoede in dit land hebben dergelijke criticasters wel een punt. Toch moet niet worden vergeten dat de meeste concerten gratis waren, en naar schatting 120.000 muziekliefhebbers zich dagelijks naar de podia begaven. Dat is in negen dagen meer dan een miljoen bezoekers – hoewel velen meerdere concerten zullen hebben bezocht. Vaststaat dat Mawazine veel mensen, vooral ook uit de allerarmste wijken, een groot plezier heeft gedaan. Het meeste geld is trouwens opgehoest door sponsors.

Wie van plan is Marokko te bezoeken, ik zou zeggen: doe het in het voorjaar, en houd rekening met Mawazine. Het programma wordt op internet bekendgemaakt (festivalmawazine.ma). De meeste concerten vinden ’s avonds plaats, in de open lucht, en dat is in mei heel aangenaam. De bezoekers gedragen zich doorgaans keurig. Niemand drinkt hier bier tijdens een concert.

Het schijnt dat het alleen tijdens het optreden van Bilal is misgegaan. Ik weet zeker dat iedere Nederlandse Marokkaan deze Bilal ook kent, hij is in Marokko nog veel populairder dan in Algerije. Om de minvermogende Marokkanen een plezier te doen was Bilal geprogammeerd om op te treden op het podium in Al Qamra – dicht bij het busstation van Rabat, dicht bij de volkswijken Yakoub el Mansour, Douar el Askar, G3 en G5. Men was dan ook in groten getale toegestroomd, men spreekt van zestigduizend man. Boze tongen beweren dat een derde van de bezoekers uit politie in burger bestond, maar dat voorkwam toch niet dat door de liedjes van Bilal opgezweepte jongeren met ontblote torso in lichtmasten klommen, de naam van hun idool scanderend. Men zou ook met stenen hebben gegooid en brand hebben proberen te stichten, mensen hebben bedreigd met messen, enfin, het liep hier enigszins uit de hand, waarover Bilal zelf zich achteraf verbaasde, daar hij meende dat zijn liedjes ‘absoluut niet tot geweld opriepen’.

Maar dit concert was een uitzondering. Een uitzondering was ook Goran Bregovic, wiens brassbandmuziek niet makkelijk is, en die aanvankelijk dan ook werd uitgefloten, maar later toch het hart van het publiek wist te stelen en anderhalf uur langer muziek bleef maken dan was gepland, wat op mij als typisch Servisch overkomt, en waar Marokkanen uiteraard niets op tegen hebben.

Bij het afsluitende concert van Whitney Houston, ook weer dicht bij een volkswijk, verzamelde zich eveneens een enorme menigte, zonder dat het uit de hand liep. De Amerikaanse ster schijnt te hebben geëist dagelijks een menu van sojabonen en zeevis voorgezet te krijgen, maar stelde niettemin teleur. De grote zangeres was haar stem een beetje kwijt – ik hoop voor haar dat het tijdelijk is.