In Marokko

In Marokko

Er zijn in Marokko al 33 politieke partijen, dus je zou niet zeggen dat er een 34ste nodig was. Toch is deze zomer de Parti Authenticité et Modernité (PAM) opgericht, en wel door Fouad Ali el Himma, even bekend als ‘de vriend van de koning’.
Dit feit – dit oprichten van een nieuwe politieke partij, met die naam, door de vriend van de koning, nu – zegt veel over Marokko. El Himma zat ooit bij de koning in de klas en is sindsdien, dus al dertig jaar lang, zijn beste vriend. Vorig jaar was hij nog een speciaal soort minister, die nauwer met de koning samenwerkt dan andere ministers (die functies bestaan hier), en dus ook machtiger is dan die andere ministers, maar al die macht gaf hij op om nota bene parlementariër te worden. Hij ging op campagne in zijn geboortestreek Rhamna, en kwam inderdaad als afgevaardigde in het parlement terecht. Daar richtte hij vrijwel onmiddellijk de Beweging van Alle Democraten op, waarbij iedereen zich mocht aansluiten, ongeacht tot welke politieke partij men behoorde. Democraat zijn was voldoende. Veel parlementariërs gaven gehoor aan de lokroep van de vriend van de koning. Uit deze beweging is deze zomer de PAM geboren.
Zij die er verstand van hebben, vermoedden al van het begin af dat El Himma met een zeer speciaal doel in het parlement was gaan zitten. Namelijk om tegenwicht te bieden aan de oprukkende islamisten. En daarvoor zou hij nu ook de PAM hebben opgericht.
De betrekkelijk gematigde islamistenpartij PJD is officieus vermoedelijk al de grootste partij van Marokko – officieel zijn ze nog de nummer twee. Diezelfde Parti de la Justice et du Développement koos kortgeleden een morele hardliner tot haar partijleider, Abdelilah Benkirane, een zuivere ‘baard’ die het als zijn opdracht ziet de alomtegenwoordige smeerlapperij en liederlijkheid uit de Marokkaanse maatschappij te bannen.
Iemand als Benkirane denkt traditioneel, conservatief. Dat veel andere Marokkanen ook langs deze lijnen denken, verklaart het succes van de PJD. Maar er zijn ook moderne Marokkanen, die er een meer Europese leefstijl op nahouden. Op hen gokt El Himma. Maar van deze vrije Marokkanen zijn er niet genoeg. Daarom staat ook het woord ‘authenticiteit’ in de naam van zijn nieuwe partij. Om de meer traditionele en tegelijkertijd toch tolerante, niet zo rigide landgenoten, niet van zich te vervreemden.
Fouad Ali el Himma behaalde vorig jaar in zijn geboortestreek Rhamna een verpletterende verkiezingszege. De opkomst in Rhamna bleek bovendien veel groter dan waar ook in Marokko. De mensen weten dat het loont je stem uit te brengen op de vriend van de koning. Politieke partijen hebben geen macht – hij wel. Daarom ging Rhamna stemmen. En daarom koos Rhamna El Himma. Dat had, tussen haakjes, niks met moderniteit of authenticiteit te maken (zijn partij bestond toen ook nog niet).
Is dit Nieuwe Politiek of juist Heel Oude? In een land waar de koning de absolute macht heeft, is de beste vriend van de koning een goede tweede. Op die beste vriend stemmen is, bij gebrek aan beter, als een stem op de koning zelf. In Rhamna is het El Himma gelukt. Maar of het bij de landelijke verkiezingen in 2012, met een landelijke partij, ook gaat lukken, moet worden afgewacht. Zo ja, dan wordt El Himma minister-president – in plaats van de islamist Abdelilah Benkirane.
Dit is de strategie. Zo helder als glas. Maar het gedachtegoed van de PAM is dat niet. El Himma denkt dat hij de ‘moderniteit’ kan enten op de traditie, op ‘authenticiteit’, maar dat lijkt mij een misrekening. Die twee – moderniteit en traditie – gaan op geen enkele manier samen, ze sluiten elkaar juist uit. Het meisje dat als maagd het huwelijk in moet, en het meisje dat zelf over haar lichaam wil beschikken – daar vallen geen compromissen te sluiten. Het is het een of het ander.
Voor veel Marokkanen betekent ‘modern leven’ liegen. Wel de seks buiten het huwelijk, maar niet daar eerlijk voor uitkomen. Wel het leven van een homoseksueel, maar in het verborgene. Niet vasten tijdens de ramadan maar dat tegen niemand zeggen. Moderniteit & Hypocrisie.
Ik denk niet dat El Himma durft te kiezen, keihard, voor de moderniteit. We zullen hem de komende jaren dan ook weinig origineels horen zeggen, vrees ik. Maar het was vermoedelijk nooit de bedoeling dat zijn partij het van ideeën moest hebben.