In Marokko

In Marokko

RABAT – Ik was een keer op een politiebureau om aangifte te doen van oplichting. Een handige schurk had mij vierhonderd dirham uit de zak weten te praten, maar toen hij terugkwam om dat nog een keer te proberen, riep ik de hulp van de politie in, en die nam de oplichter mee naar het bureau en liet hem daar een tijdlang op zijn hurken in een hoek zitten. Tegelijkertijd werd een dronken man binnengeleid, hij was een jaar of dertig en kreeg, toen zijn antwoorden de ondervragende politieman niet zinden, een paar flinke klappen in zijn gezicht. Dat alles kan onder de noemer van autoritair optreden worden geschaard, het is het soort machtsvertoon waar Nederlanders niet veel mee op hebben maar waarvan heel Marokko doordrongen is, niet alleen het politiekorps. Maar het betekent niet dat Marokko een politiestaat is.

Die vraag was ik bezig te beantwoorden: is Marokko een politiestaat, zoals een kennis van mij die hier op vakantie was, beweerde?

Een andere keer was ik op het politiebureau om aangifte te doen van diefstal, mijn camera was door een zakkenroller gestolen. Terwijl de politieman mijn verklaring opnam, voerde hij uitgebreide telefoongesprekken, zo te horen met vrienden, en ook liep hij regelmatig weg om elders in het gebouw iets onduidelijks te gaan doen. Ik hou er niet van als mij op een dergelijke wijze te verstaan wordt gegeven dat ik van generlei betekenis ben, en ik had al mijn zelfbeheersing nodig om niet weg te lopen. Ik had die verklaring nodig voor de verzekering, de camera had vierhonderd euro gekost, maar wat kon mij die vierhonderd euro schelen, moest ik mij daarvoor zo laten behandelen? Ik vroeg de politieman uiteindelijk waarom hij zo deed, en hij zei met een minzaam lachje dat wij in Europa Marokkanen toch ook zo behandelen? En dat ik geluk had dat hij mij niet de hele dag liet wachten. Dat brak het ijs, de verklaring had ik daarna snel op zak.

Ook mijn vriendin Touria moest een keer aangifte doen van diefstal, haar tasje was gestolen, en daarin zat haar identiteitskaart – voor een nieuwe had zij die verklaring nodig. Men begon met haar te laten wachten. De politieman die haar uiteindelijk hielp bekeek haar eens goed, vroeg of ze getrouwd was en kinderen had, en zei toen hij hoorde dat ze gescheiden was dat hij wel voor haar wilde zorgen, ook voor haar dochter, hij zou mooie kleren kopen en het schoolgeld betalen, leek dat haar niet wat? Touria begreep heel goed waar hij op aanstuurde, bekeek op haar beurt de politieman en vroeg hem waarom hij zo’n oude en versleten jas droeg, misschien moest hij eerst eens voor zichzelf gaan zorgen eer hij aanbood haar te helpen, en trouwens, wat had dat allemaal met die verklaring te maken? De politieman werd boos en zei dat ze de volgende dag terug moest komen, hij kon nu die verklaring niet afgeven want de commissaris was er niet en die moest een stempel zetten.

De volgende dag liet men haar opnieuw lang wachten, een andere politieman zei dat ze morgen maar terug moest komen want de commissaris was er niet, maar Touria had de man binnen zien lopen, stond op, liep plompverloren diens bureau in en zei dat ze al voor de tweede dag hier was. De commissaris bekeek haar eens goed en vroeg haar om haar telefoonnummer, «dan bel ik je als de verklaring klaar is», en Touria, die ook die woorden heel goed begreep, ontplofte bijna en zei: wat is dit voor politiebureau, ik kom hier om aangifte te doen en ik tref leugenaars en pooiers aan die mij geld aanbieden en om mijn telefoonnummer vragen, is dat nou de politie in dit land? Enfin, niet veel later kreeg ze die verklaring mee.

In wat je een politiestaat zou noemen kun je niet zo tegen de politie tekeergaan. Hier zijn veel agenten maar kleine mannetjes, die zich tegenover de burger wel groot voordoen, maar die ondertussen ook bang zijn, namelijk voor hun bazen, dus ze kunnen het niet al te bont maken. Ze denken dat ze macht hebben, en die hebben ze ook wel, maar die macht is vooral afhankelijk van de angst van de ander en als die ander niet bang is en hard blaft trekken ze zich schielijk in hun schulp terug.

Ik wil maar zeggen dat Marokko geen land is waar de gewone man en de gewone vrouw, zoals Touria en ik, een overdreven angst voor de politie voelen. Ze weten wel dat de politie heel vervelend kan doen en het is het beste er zo weinig mogelijk mee te maken te hebben. Maar het is niet zo dat de willekeurige Mercedes-rijder door de politie van zijn auto beroofd kan worden omdat die politieman eenvoudig kan zeggen dat er drugs in aangetroffen zijn. Veel politie is weliswaar corrupt, wie met de auto aangehouden wordt moet vaak betalen, maar meer dan enkele tientallen dirhams, tussen de vijf en tien euro, hoeft dat niet te kosten. Zo schnabbelt de kleine man bij en iedereen weet dat.

Maar er is ook nog zoiets als een door de politiek geleide politie, die bijvoorbeeld op-treedt tegen islamisten. Is die dan wel gevaarlijk, kan die zijn gang wél gaan in Marokko? Daarover volgende week.