In Marokko

In Marokko

Ik vroeg de vader van Touria om de hand van zijn dochter. Ik zei: ik wil met Touria trouwen. Zonder een moment te aarzelen zei haar vader: ik ben akkoord. De snelheid waarmee hij dat zei, verraste me. Hij had vertrouwen in zijn dochter. Verder stelde hij me één vraag, niet hoeveel ik verdiende maar: is jouw familie ook akkoord? Ik stamelde van ja, want die vraag had ik niet verwacht. Of mijn familie akkoord was? Wat had dat ermee te maken? Als ík er maar mee akkoord was.

De vader van Touria is afkomstig van het platteland, een streek net onder de Rif. Op z’n dertigste is hij, met vrouw en zes kinderen, naar de stad verhuisd, naar Meknes. Touria was toen net geboren. In de stad kwamen er nog drie kinderen bij. De vader van Touria is nooit naar school geweest. Toen hij nog op het platteland woonde, werkte hij als handelaar in vee. Samen met zijn oudere broer bezat hij een vrachtwagen, en daarmee reden ze van markt naar markt. Op de ene markt kochten ze bijvoorbeeld tien koeien, die verkochten ze op een andere markt of aan mensen die in de buurt woonden. In Marokko is een tijd van koeien, net zoals er een tomatentijd is of een komkommertijd. De tijd van koeien is in de zomer, als iedereen trouwt, want bij het huwelijksfeest wordt traditioneel een koe geslacht, een koe is duurder dan een schaap. De tijd van schapen is uiteraard tijdens het slachtfeest. Ze reden ook wel eens naar Algerije om daar bijvoorbeeld een duur soort garen te kopen, en dat in Marokko weer te verkopen.

Toen hij naar de stad verhuisde, werd hij hulpverpleger in een staatsziekenhuis. Een neef van hem was directeur van dat ziekenhuis en zo kwam hij aan die baan. Soms moest hij wel eens op de afdeling invallen waar lakens en handdoeken en dergelijke werden gewassen, en dan moest hij bijhouden hoeveel zeep er was gebruikt of hoeveel nieuwe handdoeken nodig waren. Omdat hij het alfabet niet machtig was tekende hij een klein zeepje of lakentje in het kasboek, en schreef daarachter 20 of 30 of wat dan ook. De getallen kon hij wel schrijven.

Deze nu bijna zestigjarige man had zijn eigen vrouw nog nooit gesproken voordat hij haar ten huwelijk vroeg, hij had haar alleen een paar keer gezien bij de waterput als zij water ging halen, en er werd in de omgeving over haar gesproken als over ‘een goed meisje’. Dus het was veel van hem gevraagd als ik maar met zijn dochter zou blijven omgaan en maar over de vloer bleef komen zonder duidelijkheid te scheppen over mijn bedoelingen. Hij zou zich daar onprettig bij hebben gevoeld, sterker nog, hij zou zich een ‘pooier’ gevoeld hebben als hij dat maar was blijven toestaan – dat is het woord dat Marokkanen daarvoor gebruiken.

Dat wil niet zeggen dat je niet even kunt kijken of die relatie wel gaat. Daarvoor is de verlovingstijd. Maar het is toch niet de bedoeling dat die al te lang duurt. Drie maanden is best al wel lang.

Ik heb wel eens tegen Touria gezegd: dus ik moet snel met jou trouwen omdat je vader zich anders een pooier voelt? Waarom kunnen we niet gaan samenwonen, en kijken hoe dat gaat? Ik voelde me erg Nederlands toen ik dat zei. Touria antwoordde dat dat een breuk met haar familie zou betekenen, met mij samenwonen. En waar moest ze dan heen als het met mij niet goed ging?

Inderdaad, waar moest ze dan heen? Ze was al een keer getrouwd geweest, en na haar scheiding was ze teruggevallen op haar familie. Die had haar en haar dochtertje weer in huis opgenomen. Als haar familie dat niet had gedaan, had ze in de goot gelegen. Ze zou nooit genoeg verdienen om zelfstandig te kunnen wonen. In het ziekenhuis, waar ze na haar scheiding een baan vond, verdiende ze honderd euro per maand. Dat ben je al aan huur kwijt voor een heel bescheiden etage.

In Nederland kun je naar believen breken met je familie, je kunt je willekeurig welk imago aanmeten, zo non-conformistisch of zelfs asociaal zijn als je maar wilt, daarmee beland je nog niet in de goot. Want in Nederland is werk en er zijn verzekeringen. In Marokko ontbreken beide, je familie is je verzekering. Je kunt dus niet, omdat je daar toevallig zin in hebt, atheïst worden of nihilist en bijvoorbeeld zeggen: ik doe niet mee met die ramadan, wat een onzin, kom op zeg. Daarom denken Marokkanen allemaal ongeveer hetzelfde. Als ze dat niet doen, liggen ze eruit. En als je eruit ligt, is de goot akelig dichtbij.

Daarom vroeg de vader van Touria mij of mijn familie ook akkoord was.