In Marokko

In Marokko

Het is nu bijna drie weken geleden dat de 23-jarige Abdelfettah Raydi zichzelf in een internetcafé in Casablanca opblies – en wat weten we nu? De raadsels stapelen zich op.

Was het bijvoorbeeld wel de bedoeling van de kamikaze zich die avond op die plaats op te blazen? Feit is dat Abdelfettah op het toetsenbord begon te slaan, omdat het hem niet lukte a. verbinding te maken met een ‘jihadistische site’ of b. hij niet ‘in zijn mailbox’ kon komen. Ook is nog niet duidelijk of hij nu wel of niet op zoek was naar verdere instructies, in de trant van ‘blaas jezelf op in de McDonald’s’.

De zoon van de eigenaar van het internetcafé, die Mohammed heet, spreekt Abdelfettah vermanend toe, het is niet de bedoeling de boel hier te mollen. De twee krijgen ruzie. Mohammed sluit de deur en belt de politie. Abdelfettah blaast zichzelf op. Per ongeluk, terwijl hij de deur open probeert te trekken? Er zijn getuigen die dat zeggen. Anderen zeggen dat Abdelfettah naar een aangrenzende ruimte liep en zich daar opblies, omdat hij begreep dat hij als een rat in de val zat en niet opnieuw in handen van de politie wilde vallen. Hij had al twee jaar gevangen gezeten.

Ruim tien dagen na de aanslag geven de autoriteiten een persconferentie. Veel nieuwe informatie! Zo zou A. al vier dagen lang hebben rondgelopen met die bom om zijn middel. Waarom, dat vertelt men er niet bij. Wachtte hij al vier dagen op verdere instructies?

A.’s maatje Youssef, pas achttien jaar, vluchtte weg, nadat A. zijn bom had laten ontploffen. Hoe kon hij vluchten als de deur op slot zat? Of was er na de explosie geen deur meer? Youssef liet zijn bomgordel in het café achter. Zijn telefoon ook. Volgens de autoriteiten was hij dronken. Kranten schrijven dat Youssef analfabeet is. Ze zeggen dat trouwens ook van A. Maar wat deed A. dan op internet? Dan begrijp ik wel waarom hij moeite had een site te openen. Trouwens, Mohammed beweert dat hij een soort slot op alle jihadistische sites had geïnstalleerd: die kan men in zijn café dus niet openen. Was het daarom dat A. zo gefrustreerd raakte?

Youssef spoedde zich naar een ziekenhuis twee kilometer verderop, om zich voor de brandwonden in zijn gezicht te laten behandelen. Die maakten hem tegelijkertijd verdacht. Hij deed nog een poging zich als lijmsnuiver voor te doen – wat hij in werkelijkheid ook is – maar daar trapte het verplegend personeel niet in. Voor ons de vraag wat een dronken lijmsnuiver met een bom om zijn middel doet. Het past slecht in het profiel van de doorsnee kamikaze.

De politie was na de explosie snel ter plaatse. Maar toch niet snel genoeg om te voorkomen dat een gauwdief er vlak na de knal met de achtergelaten telefoon van Youssef vandoor ging. De politie wist later de gauwdief alsnog te arresteren, maar Youssefs telefoon is nog niet teruggevonden.

In de week na de aanslag zijn meer explosieven gevonden. Aanvankelijk sprak men van tweehonderd kilo, dat getal is nu teruggebracht tot zesenhalve kilo. De politie heeft tegen de driehonderd mensen verhoord. Een stuk of dertig zitten nog vast. Het schijnt nu duidelijk te zijn dat een tiental aanslagen werd voorbereid door een groep van kamikazes die Abdelfettah om zich heen had verzameld. A. schijnt van andere terroristische groepen financiering losgekregen te hebben, een paar duizend euro. En hij heeft, getuige de aanslag, ook iemand gevonden die bommen kan maken. Voor een analfabeet toont A. al met al een niet gering organisatietalent.

Betrokkenheid van al-Qaeda? Nee, zegt de politie nu. Een verband met de arrestatie van de beruchte terrorist Saad Houssaini, een week eerder? Nee. Dus ook geen verband met de zogenoemde fusie van terroristische groeperingen in de Maghreblanden? Nee. Volgens de politie opereerde A. op eigen houtje.

Drie jaar geleden was de reactie precies omgekeerd. Toen, na de aanslagen in Casablanca, wezen ministers en politie onmiddellijk naar het buitenland: dit soort kamikazeacties was on-Marokkaans, dit was de invloed van al-Qaeda! Inmiddels staat Marokko bekend als exporteur van terrorisme. Misschien wil men van dat imago af.

Je weet in Marokko nooit wat je wel of niet moet geloven. Als ik met de mannen praat die in een koffiehuis tegenover het internetcafé zitten, zeggen die dat de eigenaar geld heeft gekregen van de burgemeester, om nieuwe computers te kopen. De eigenaar zelf, die ik even later spreek, zegt dat hij helemaal niets van niemand heeft gehad. Zijn zoon Mohammed kan ik helaas niet spreken. Die ligt ziek op bed, zegt zijn vader, doof aan één oor, zijn linkerarm verbrand.

De mannen in het koffiehuis halen hun schouders op over de aanslag. Wel willen ze graag weten waarom Nederland het zo moeilijk voor ze maakt het land nog in te komen. Hebben Nederlanders een hekel aan Marokkanen?