In Marokko

In Marokko

Dat de politie in dit land corrupt is, wordt door de meeste Marokkanen als een feit beschouwd. De automobilist die door een gendarme wordt aangehouden en te horen krijgt dat hij de snelheidslimiet heeft overtreden, kan dat beter niet ontkennen. Betalen is het devies. Druk de agent twintig dirham in de hand en je voorkomt een hoop gelazer. Dat doet iedereen dan ook.

Iedereen? Nee, ik niet. Maar ik beschik over een zogeheten plaque jaune, een geel kenteken, hetzelfde als waarmee diplomaten hier rondrijden. En wij, de diplomaten en ik, worden met rust gelaten. Zelfs als we te hard of door rood rijden en worden aangehouden, komen we er met een waarschuwing vanaf. Men wil ons, diplomaten en journalisten, niet ontrieven. Marokko houdt het buitenland graag te vriend. Dat diezelfde politie voor Marokkanen minder aardig is, daar legt de Marokkaan zich al decennialang noodgedwongen bij neer. Want wat voor macht heeft hij? Geen enkele. Eén man bedacht er iets op. Deze zomer begon hij de alomtegenwoordige corruptie binnen de politiediensten aan de kaak te stellen – zo effectief dat inmiddels het hele land over hem praat. We hebben het over de sniper van Targuist.

Targuist is een godvergeten dorp van tienduizend inwoners in het hart van het Rifgebergte. Het ligt verscholen tussen twee bergkammen aan de meest bochtige weg van Marokko, die tussen Al Hoceima en Ketama. Op de rotsachtige bodem in deze streek gedijen alleen de taaiste struiken, schorpioenen, en de cannabisplant. Dat laat boeren weinig keus aangaande het te verbouwen gewas – Targuist leeft ervan. De jeugd, die het moet stellen zonder bioscoop, cultureel centrum, bibliotheek en recentelijk ook zonder het enige voetbalveld (het wordt bebouwd), droomt van Europa of, iets bescheidener, van een baan in Tetouan of Tanger. Targuist, met andere woorden, maakt deel uit van wat men hier noemt le Maroc inutile, het nutteloze, overbodige Marokko.

Je hoort dan ook nooit van Targuist, totdat deze zomer de ‘scherpschutter’ opstond en vanuit een goed verborgen schuilplaats aan de rand van het dorp de politieagenten begon te filmen die zich door automobilisten één of meer bankbiljetten in de hand lieten drukken. De video’s, waarop dat allemaal duidelijk te zien is, zette hij op YouTube. Eerst één. Daarna nog één. En nog één. Het zijn er nu al vier, en ze vermelden inmiddels ook de naam en de rang van de op heterdaad betrapte functionaris. De eerste video werd in een week tijd door 350.000 websurfers bekeken, voor een Marokkaanse video een record. Kranten publiceerden over het fenomeen en de scherpschutter van Targuist was in één klap een nationale beroemdheid, al wist nog altijd niemand wie hij was.

Internet gebruiken om de corruptie van de Marokkaanse politie aan de kaak te stellen, dat was nog niet eerder gedaan. Vooral te Targuist werd de politie er zenuwachtig van, en al maandenlang doet men zijn best erachter te komen wie zich schuilhoudt achter het pseudoniem. Vergeefs. Er zijn verscheidene verdachten van hun bed gelicht, hard aangepakt, en gedwongen een verklaring te ondertekenen – ondertussen zette de echte scherpschutter, inmiddels beschouwd als een soort Robin Hood, weer een nieuwe video op YouTube.

De geportretteerde gendarmes zijn veroordeeld, men kon moeilijk anders, het onomstotelijke bewijs was immers geleverd. Overigens zijn ook zij die de steekpenningen hebben betaald, de corruptie hebben uitgelokt, voor de rechter geleid en gestraft; vaak bleken het smokkelaars of hasjtransporteurs, lieden die er baat bij hebben dat de politie een oogje toeknijpt.

Wie de scherpschutter is, is nog steeds niet bekend. Alleen het Franstalige, onafhankelijke weekblad TelQuel heeft zijn identiteit weten te achterhalen, of liever hún identiteit, want het zou een groep zijn, voornamelijk studenten die de taken onderling verdelen. Vorige week publiceerde men een interview met een der scherpschutters, die zei dat men de gendarmes was begonnen te filmen omdat die zich in Targuist halfgoden wanen en ‘menen te kunnen beschikken over leven en dood’. Hij voegde eraan toe dat deze zelfde politieagenten ‘zich er inmiddels bijna voor schamen zich nog op straat te vertonen, en de burger met heel wat meer respect behandelen’. De Rif staat bekend om deze arrogante houding van de politie.

De stad Nador, ook in de Rif, heeft de fakkel overgenomen en ook een video op YouTube geplaatst. Ook een Casablancanaar heeft een duit in het zakje gedaan en filmde agenten die straatverkopers molesteren. In heel Marokko begint iets van een ‘snipermania’ te ontstaan. Transparancy Maroc, een ngo die de corruptie wil bestrijden, is blij met deze burgerinitiatieven: ‘Tien jaar geleden was het nog taboe om een fenomeen als corruptie überhaupt te benoemen.’