Kiev – Viktor Medvedtsjoek, voorzitter van de Oekraïense partij Oppositieplatform voor het Leven, vierde afgelopen augustus met zijn gezin vakantie op de Krim. Op het door Rusland ingepikte schiereiland lieten de Oekraïners zich meteen inenten met Spoetnik V. Het Russische coronavaccin was eerder die maand na proeven op enkele tientallen mensen geregistreerd om met een spoedlancering de vaccinwedloop te winnen. Vol trots deed Medvedtsjoek begin oktober verslag van zijn inenting aan de Russische president Vladimir Poetin, tevens de peetoom van Medvedtsjoeks dochter Daria, om vervolgens te vragen of het vaccin aan Oekraïne geleverd kon worden. Poetin zei een officieel verzoek uit Kiev af te wachten.

Terwijl Poetin zelf bedankt voor een injectie – het vaccin zou voor zijn leeftijdscategorie (60+) nog niet goedgekeurd zijn – voert proefkonijn Medvedtsjoek (66) een kruistocht voor Spoetnik. ‘Vandaag is het realistisch vijfhonderdduizend tot zevenhonderdduizend doses per maand te produceren’, zei de zelfbenoemde Oekraïense coronagezant begin december na overleg met de directeuren van een ‘Russisch investeringsfonds’ en de ontwikkelaar van het vaccin. De productie zou uitgevoerd worden door een farmaceutisch bedrijf in Oost-Oekraïne.

Maar begin januari gaf Kiev aan dat het Spoetnik niet zal inkopen en dat ook een registratie van het vaccin door de Oekraïense gezondheidsautoriteiten onwaarschijnlijk is. Een web van aan Medvedtsjoek gelinkte media spreekt schande van een regering die haar eeuwige gezever over de Russische vijand boven het leven van Oekraïense burgers zou plaatsen.

Kiev heeft reden genoeg om de Russische claim van een effectiviteit van meer dan negentig procent naast zich neer te leggen: het vaccin werd vrijgegeven voordat de derde testfase met grootschalig dubbelblind onderzoek was afgerond. De flagrante desinformatie waarmee Rusland het conflict in Oekraïne opjutte, de bezetting van delen van haar buurland rechtvaardigde en het neerschieten van mh17 tot op heden ontkent, dragen bij aan de scepsis. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken noemde Spoetnik het zoveelste ‘hybride wapen’ van Rusland.

Spijtig is wel dat de Oekraïense regering dit hybride wapentuig niet met een succesvolle vaccinatiestrategie weet te bestrijden. Voor de EU geldt eigen lidstaten eerst; acht miljoen doses uit het covax-programma van de Wereldgezondheidsorganisatie hebben een ongewisse leverdatum. En volgens Braziliaanse testdata haalt het Chinese Sinovac de minimale werkzaamheid van zeventig procent die is afgesproken voor de levering van 1,9 miljoen doses aan Oekraïne in februari bij lange na niet. Vooralsnog is in Oekraïne geen prik gezet.