In Tunesië komt de Sahara de huiskamer binnen

Tunis – ‘Kijk’, wijst Mohammed, ‘daar ben ik geboren.’ Hij gebaart naar het einde van de straat, waar het pad halverwege in zand overgaat. Voor ons ligt niets anders dan zandduinen en bosjes dadelpalmen, slechts een paar honderd meter verderop begint de uitgestrekte Sahara. Onder het middelste duin, met die hoekige top, ligt Oud-Ghlissia, legt Mohammed uit. Zijn geboortedorp, bedolven onder het zand.

Hij woont nu in Nieuw-Ghlissia, een dorp van een paar honderd huishoudens in Centraal-Tunesië. Om de hoek ligt Douz, uitvalsbasis voor toeristische woestijntochten. Maar in Nieuw-Ghlissia heb je geen kameel of fourwheeldrive nodig om de Sahara te bereiken. Gewoon het dorp uitlopen en je staat er middenin.

Nieuw-Ghlissia staat in de steigers, met vers gewitte muren en zichtbare stalen constructies achter half af stukwerk. Wat van Oud-Ghlissia over is, doet denken aan een slecht onderhouden opgraving. Op de top van het duin steken hoeken muur boven het zand uit, dat overal tussen de huizenresten ligt. Een voorbeeld van hoe verwoestijning de regio treft: de oprukkende Sahara is letterlijk de huiskamers binnengedrongen.

Naar schatting van de VN zullen in 2045 135 miljoen mensen ontheemd zijn geraakt door verwoestijning. Een gevolg van klimaatverandering, schadelijke landbouwtechnieken en ontbossing. Vooral de Sahara/Sahel-regio wordt daardoor geraakt. In Tunesië wordt 75 procent van de vruchtbare grond door verwoestijning bedreigd. Zorgwekkend in een land dat in diepe economische crisis verkeert en waar de landbouwsector veertien procent van het bnp uitmaakt.

In Sabria, veertig kilometer van Ghlissia, ploegt woestijngids Haider zich door het zand om de huizen eronder aan te wijzen. Naast een woning die onder zand is bedolven staat een auto weg te roesten. ‘Daar woonde een gezin waarvan de vader ziek was’, vertelt Haider. ‘Hij moest naar het ziekenhuis, maar het huis was onbereikbaar. Iemand probeerde een stenen pad aan te leggen. Het kwam te laat, de man was al overleden.’

Het leven in de woestijn is hard, maar vertrekken is voor de dorpelingen geen optie. Ook in Sabria worden de nieuwe, verstevigde huizen dicht bij de oude gebouwd. ‘We zijn hier geboren en gehecht aan de grond van onze voorouders’, zegt Haider. ‘Sabria komt van het Arabische woord voor vasthoudendheid. We zijn een geduldig volk, we blijven hier.’