Terug naar Welkom #6

In Zuid-Afrika gun je elkaar de vrijheid. Ook op geloofsgebied

Het groene topje van de minaret tegenover ons huis in Welkom geeft ’s avonds licht, een baken in de nacht. Overdag spelen kinderen op het schoolplein van de islamitische basisschool en op het voetbalveldje dat ernaast ligt. Even voor half acht zie ik jongens in hun gewone kleren arriveren, een broek met daarboven een trui, vlak voor ze het schoolplein op gaan, verkleden ze zich razendsnel. Ineens staan ze in een traditionele kurta (lang wit overhemd) en met een witte topi op hun hoofd. De meisjes dragen een groene lange jurk en een nauwsluitende hoofddoek. Zwarte schoenen zijn zowel voor jongens als meisjes verplicht.

Medium  dsc8766
Voetbalveld naast de islamitische basisschool in Welkom

God heeft nog net zo’n grote betekenis in Welkom als 27 jaar geleden. Nieuw is dat Allah zich daar in de laatste decennia bij heeft gevoegd. In de tijd van de Voortrekkers, de Nederlandstalige Afrikaner Boeren die rond 1830 naar Oranje Vrijstaat trokken, was de bijbel de maat van alle dingen. Afrikaners zagen zichzelf als een uitverkoren volk, de apartheid wisten ze zelfs via het geloof te rechtvaardigen. In ieder Afrikaans huis ligt wel een Statenbijbel, soms nog een overblijfsel van verre Nederlandse voorouders. En in elk gezin wordt aan tafel gebeden, en aan het begin van iedere schooldag wordt uit de bijbel gelezen. Van een dalende kerkgang is geen sprake, ook jongeren gaan nog braaf, misschien ook omdat hier zo verschrikkelijk weinig te doen is op zondag. Ze hoeven niet altijd meer mee met hun ouders, want speciaal voor hen is er het populaire ‘Christian Revival Centre’. De bevlogen preken over heling, hoop en vooral ook vergeving komen via een live-stream binnen vanuit andere steden in Zuid-Afrika. Jongeren gaan vervolgens daadwerkelijk de straat op om verschoppelingen in Welkom liefde en eten te geven.

Pas in de jaren vijftig kwamen de katholieken naar de Vrijstaat, de Dominicanen streken er neer, Hans Brenninkmeijer, een telg uit de C&A-dynastie, was jarenlang een geliefde bisschop in dit gebied. De Dominicanen wilden scholen oprichten en de gezondheidszorg verbeteren, zowel in Welkom als in Thabong. De protestanten voelden zich bedreigd en waar ze konden werkten ze tegen. Desondanks begonnen de Dominicanen een school, St Dominic’s College, tegenwoordig particulier en erg in trek. Ouders die het kunnen betalen, zo’n 3500 euro per jaar, sturen hun kind er naartoe. Ook uit moslimgezinnen.

Opvallend veel moslims in Welkom zijn hoogopgeleid, ze zijn dokter of advocaat of geslaagd zakenman, zoals veel middenstanders uit Bangladesh. Die laatsten trouwen vaak met een zwarte, Afrikaanse vrouw, die zich dan wel moet bekeren. De moskee ziet er nauwlettend op toe dat deze vrouwen dagelijks hun Arabische lessen komen volgen.

Medium  dsc8756 kopie
Hoofddoek in de klas. In Welkom wordt geen debat gevoerd over islamisering en er bestaat geen enkele vrees voor radicalisering of aanslagen

De onderwijzeressen op de basisschool zijn verplicht een hoofddoek te dragen en dat gebeurt zonder morren. De mannen op diezelfde school geven vrouwen geen van allen een hand, het is geen gespreksonderwerp. In Welkom wordt geen debat gevoerd over islamisering en er bestaat geen enkele vrees voor radicalisering of aanslagen. Inwoners van deze stad kijken je zelfs raar aan als je erover begint. Halal eten is normaal en islamitische leerlingen die op de middelbare school zitten, mogen vrijdag eerder naar huis vanwege het voor hun belangrijke vrijdaggebed dat om 13.00 uur begint. Het is allemaal erg ontspannen. Vrouwen die burka’s dragen, er zijn er een aantal, worden wel een beetje raar aangekeken. Maar alleen omdat het gek staat, zo’n bedekt gezicht. Religie is zo’n belangrijk onderdeel van het dagelijks leven hier dat een orthodoxe levenshouding eerder een plus- dan een minpunt is.

Ondanks de lange geschiedenis van de islam in Zuid-Afrika (vanaf 1650) is de moskee in Welkom relatief nieuw. Het is een mooi, van lichte steen gemaakt vierkant gebouw in een van de duurdere wijken van Welkom, rondom het gebedshuis zijn veel moslimgezinnen komen wonen die vanzelfsprekend geen bezwaar hebben tegen de oproep voor het gebed. Huisarts dokter Yakoob Vahed, een gerespecteerd lid van de gemeenschap in Welkom, is een van de grondleggers van de moskee. De school startte in 1999 met een klas van dertien kinderen, nu zijn er honderdzestig leerlingen. Als ik aan schoolhoofd meneer Kader vraag waarom het allemaal zoveel soepeler loopt dan bij ons in Europa verklaart hij dat deels vanuit het verleden. Of je nu moslim was of christen, in de tijd van apartheid werd iedereen die gekleurd was onderdrukt en gediscrimineerd. Dus nu de apartheid voorbij is en er veel meer moslims naar Zuid-Afrika zijn gekomen (1,9 procent van de bevolking) gun je elkaar de vrijheid, ook op geloofsgebied.

De klassen op de islamitische school zijn klein en zijn gevuld met kinderen uit Malawi, Ethiopië, India, Lesotho, Bangladesh en Pakistan. De regels zijn streng en iedereen moet zich eraan houden, discipline is de sleutel tot succes. We gaan een klas in, waar iedereen ijverig zit te schrijven. Eén jongetje wordt naar voren gehaald, hij citeert vlak voor mijn neus de koran terwijl hij geen moslim is. Zijn vader stuurde hem naar deze school vanwege de ijzeren orde en regelmaat. Er lijkt een zieltje te zijn gewonnen, want als hem gevraagd wordt wat zijn liefste wens is, aarzelt hij geen moment. Uit de grond van zijn hart: ‘Ik wil moslim worden.’