Indonesië maakt toch geen vuist tegen extremisme

Makassar - Het leverde zulke mooie krantenkoppen op, eerder dit jaar: gematigd Indonesië komt eindelijk in opstand tegen het moslim-extremisme.

Nadat een groep lokale leiders in Kalimantan kopstukken van moslimorganisatie fpi de weg had versperd, vonden elders in het land grote demonstraties plaats om die ontwikkeling te steunen: Indonesia Tanpa fpi, Indonesië zonder fpi. Die afkorting staat voor Front ter Verdediging van de Islam, en in tegenstelling tot terreurgroepen als Jemaah Islamiyah (bekend van de bommen op Bali) opereert het als eenvoudige knokploeg: eetstalletjes aanvallen waar eten wordt verkocht tijdens de ramadan, bars aanvallen waar alcohol wordt verkocht - dat werk.

Even leek die club in de verdediging gedrongen, maar ze heeft haar kracht hervonden. Onlangs verhinderde ze al een lezing in Jakarta van de progressieve Canadese moslimactivist Irshad Manji, nu is ze erin geslaagd een van de grootste popsterren ter wereld uit de hoofdstad weg te jagen. Lady Gaga zou komende zaterdag optreden voor ruim vijftigduizend mensen, maar afgelopen zondag bleek dat de organisator het niet meer vertrouwde: de fpi had gedreigd met ‘chaos’ als de show door zou gaan, honderden aanhangers van de groep demonstreerden al enkele weken tegen Gaga’s komst. De Amerikaanse artieste zou volgens hen alleen maar komen om ‘de geest van Satan naar ons land te brengen’.

Waarom precies Gaga het moest bezuren is onduidelijk: dit voorjaar konden bijvoorbeeld haar landgenoten Erykah Badu (met het Arabische woord ‘Allah’ op haar schouder getatoeëerd) en de bloot geklede Katy Perry (bekend van I Kissed a Girl and I Liked It) probleemloos optreden in Jakarta. Als een wannabe-Madonna speelt Lady Gaga in clips en optredens een raadselachtig spel met religieuze symbolen en seksualiteit, en dat leverde bijvoorbeeld in Zuid-Korea ook problemen op met christelijke groepen. Maar elders werd haar show niet geannuleerd na bedreigingen.

Progressief Indonesië schaamt zich nu dood. ‘De rest van de wereld zal Indonesië zien als een land waar de vrijheid van meningsuiting bedreigd wordt’, vertelde politicoloog Otho Hadi van de Universiteit van Indonesië zondag aan The Jakarta Post. Mensenrechtenorganisatie Setara heeft het over een ‘afnemend vermogen van de staat om grondwettelijke vrijheden te waarborgen’. De politie durft de fpi niet aan te pakken, de regering durft zich er niet (voluit) tegen uit te spreken.

Islamisme is niet populair in Indonesië: strenge moslimpartijen halen bij verkiezingen nog geen tien procent van de stemmen en de meeste moslims zien de fpi als gevaarlijke ‘anarchisten’. Maar al is de Indonesia Tanpa fpi-beweging inmiddels wel uitgedoofd, na wat ophitsende woorden laten extremistische moslims zich nog steeds makkelijk met honderden tegelijk de straat op sturen.