Indonesische extremisten mogen hun gang gaan

Balikukup – ‘Politici moeten geëxecuteerd worden als ze veroordeeld zijn voor corruptie. Dan leren ze het wel af!’ De dertiger Haji Mustakim houdt er stevige meningen op na, die passen bij zijn uiterlijk van streng gelovige moslim: sikje, wit mutsje, wit gewaad.

Samen met een paar vrienden, zelfde kledij, hangt hij rond voor het politiebureau op het piepkleine eiland Balikukup. De Nederlandse bezoeker moet niet denken dat zij extremisten zijn, vertelt hij. ‘Moslims en niet-moslims moeten vreedzaam samenleven. Al die geloofsrellen en bomaanslagen in Indonesië zijn zó schadelijk. Ik probeer een goede moslim te zijn: zelfs als iemand mij uitdaagt, kom ik hem welwillend tegemoet.’

Samen met zijn vrienden van de onbekende organisatie Tablik reist hij de wereld rond om geloofsgenoten te ontmoeten. ‘Ik ben al in Bangladesh, Pakistan en Saoedi-Arabië geweest, hopelijk kan ik een keer naar Europa.’ Dan vinden ze het tijd voor een boeiender onderwerp: wie is de betere voetballer, Messi of Ronaldo?

Een onschuldig gesprekje met deze vrome vrienden staat bol van acteerwerk, aan beide kanten. Zij liegen, ik confronteer ze er maar niet mee. ‘Het zijn terroristen van Jemaah Islamiyah’, vertelden dorpsbewoners even verderop eerder al. Jemaah zat achter de bomaanslagen op Bali en is officieel verboden, maar nog steeds actief. Haji Mustakim handelt volgens visverwerkster Halila (35) illegaal in vis, gevangen met explosieven of gif, en een van zijn groeps­genoten krijgt als politieagent smeergeld om zijn mond dicht te houden. Iedereen op het eiland heeft een bloedhekel aan deze groep, vertelt ze. ‘Ze wonen hier niet, maar komen soms langs om iedereen naar de moskee te jagen, of te controleren of niemand overdag eet tijdens ramadan.’ Tot nu toe heeft één dorpsgenoot zich bij hen aangesloten, die vond het idee van polygamie wel aantrekkelijk. ‘Die heeft nu ruzie met z’n vrouw’, grinnikt Halila.

Het is een bekend verhaal in Indonesië: bijna iedereen zegt tegen extremisme te zijn. Geen enkele politieke moslimpartij haalt in peilingen meer dan een paar procent van de stemmen. Maar die paar honderd extremisten die zo nu en dan stennis schoppen, krijgen nauwelijks weerwoord. Als er weer eens een groep ‘ketters’ (sjiieten of ahmadiyah) wordt aangevallen met stokken en kapmessen blijven politie, leger en omstanders veilig aan de kant staan. De gouverneur van West-Java beloofde onlangs in zijn verkiezingscampagne korte metten te maken met de ahmadiyah in zijn provincie. Vorig weekend werd hij herkozen, met ruime marge.