Menno Hurenkamp

Ingelijfd bij de bedaarden

Volgende week is het Prinsjesdag. Een mooi ritueel in een Haagse kerk, met een koningin die voorleest en volksvertegenwoordigers en ministers en vrouwen met hoeden die naar haar luisteren. Sommige linkse mannen komen ondanks de uitnodiging niet opdagen. Dat is aanleiding voor gedoe. Met een krachtige uitspraak over koningshuis, kerk en kapitaal struinen ze voor of na de ceremonie even de zenders af: «Aan die vlootschouw van horigen verspil ik de tijd van de kiezer niet!» Sommige vrouwen dragen van pure ondergeschiktheid makkelijk als debiel weg te zetten hoeden waar ze zelf zichtbaar en terecht nerveus over zijn. Dat geeft dan ook weer gedoe.

De koningin leest ondertussen de nationale begroting voor het nieuwe jaar voor. Die brengt veel levens in beroering — het zijn volgens de rekenaars die het voor het zeggen hebben sombere tijden. Ook al bent u straks de pineut, u zult niet verrast zijn. Alle journalisten weten wat de plannen zijn. Je mag ruim tevoren alle papieren ophalen om er een stuk over te schrijven, mits dat verschijnt na Prinsjesdag. Eén van die journalisten gaat u voor die tijd al vertellen wat hij gelezen heeft. Dat mag niet, zijn baas heeft aan de voorlichtingsdienst van de koningin beloofd niets te verklappen. Sterker nog, de hoofdredacteuren hebben dit keer ook beloofd niets te schrijven of uit te zenden, zelfs als andere media dat wél doen. Nee, een politieagent die zijn eigen handboeien omdoet, dat verzin je niet zelf. En daarom leest u de miljoenennota morgen in het Algemeen Dagblad, of u hoort hem overmorgen op Business News Radio. Het kan ook ergens anders zijn, op een televisiestation of op een internetsite. Daar ontstaat dan ook weer gedoe over. Als je over rare hoeden kunt twisten, waarom dan niet over rare embargo’s, denkt de journalistiek. Je kunt de discussie nu al uittekenen: krantenbazen en radiochefs die elkaar over en weer van horigheid aan de regering of aan de commercie betichten.

Maar alles wat u wilt weten over de plannen van het kabinet voor het komende jaar wist u ook vóór deze week al. Het heeft allemaal reeds in de krant gestaan. U moet uw eigen verantwoordelijkheid maar nemen, zegt de regering, ook als u in een afhankelijke positie zit. Vandaar de venijnige bezuinigingen op de bijstand, de ziektewet en de werkloosheidswet. De ministers Gerrit Zalm en Johan Remkes verheugden zich eerder dit jaar op grote demonstraties tegen hun beleid. Hoe bozer, hoe beter, was hun minachtende devies. En in zo’n land vol horigen verwacht je vervolgens acute busgewijze marsen op Den Haag. Maar de PvdA wil te allen tijde mee kunnen regeren en hoedt zich voor grote woorden. De kleine politieke partijen betwisten elkaar het gezag over een protestbeweging die niet van de grond komt. De christelijke vakbond wil geen ruzie met het CDA, en de socialistische vakbond heeft het te druk met zichzelf. Het verlangen van Remkes en Zalm lijkt geen gehoor te krijgen. Je zou dat als protest willen interpreteren, maar die waardering van lijdzaam gedrag is hooguit retorisch interessant. Dus ook in de weken na Prinsjesdag is wat gedoe te verwachten, maar meer ook niet.