het toneelhuis speelt Orlando

Ingetogen en modern

De voorstelling is opgezet als een persoonlijke voordracht door een in het wit geklede vrouw, staand voor een groot scherm. Het decor oogt bij aanvang sober en het podium leeg, maar al snel vullen woorden de ruimte. De Vlaamse Katelijne Damen heeft zich de taal van Orlando eigen gemaakt, het is direct voelbaar dat de tekst van haar hand is.

Medium orlando klein 475x318

Vol overgave, met lichtvoetige humor en in de mooie woorden die het Vlaams bezit als ‘goesting’, ‘zwenking’ en ‘gebloemd katoenen matinée’, begint ze te vertellen en switcht ze moeiteloos tussen de rol van biografe op afstand, de romanticus Orlando (‘niet alleen sierbloemen, ook veldbloemen en onkruid hadden een bijzondere aantrekkingskracht op hem’) en zijn latere vrouwelijke variant. Haar fijne stem en retoriek, het wisselende verteltempo, de stiltes en de climaxen in het verhaal zorgen ervoor dat de monoloog aangenaam blijft klinken tot en met het moment dat Orlando het gedicht De eik afrondt en zij ten slotte de dood vindt.

85 jaar nadat de pseudo-biografie van Virginia Woolf verscheen, brengt Guy Cassiers Orlando op de bühne. In opdracht van de regisseur bewerkte actrice Katelijne Damen de roman tot een nieuwe toneeltekst om deze vervolgens solo voor te dragen. Een ode aan de taal, aan de schoonheid, aan de zintuigen, aan de verbeelding en aan het leven, zo beloofde Cassiers. En aan die belofte hield hij zich, of beter gezegd hield zij zich, Katelijne Damen.

Het verhaal van Orlando is deels gebaseerd op Woolfs toenmalige liefde Vita Sackville-West. Het hoofdpersonage, de jonge Engelsman Orlando, is aan het begin van het boek verstrengeld in een romance met Queen Elisabeth. Na haar dood bezwijkt hij voor de Russische prinses Sasha, die hem tijdens een helse winternacht in de steek laat. Orlando’s wereld stort in maar hij weet kracht te putten uit zijn passie voor de natuur en besluit zijn ervaringen vast te leggen in De eik, het gedicht waarmee Orlando gedurende de rest van het verhaal worstelt. Later, als Engelse gezant naar Konstantinopel gestuurd, ontwaakt hij daar op een ochtend als vrouw. Orlando ontdekt wat het vrouw-zijn betekent en reist na lange tijd terug naar Londen, om zich daar te verloven met een man. Het wonderbaarlijke verhaal begint in het Engeland van de zeventiende eeuw en eindigt in 1928, het jaar waarin Virginia Woolf Orlando schreef.

De poging dit verhaal, dat ruim driehonderd jaar beslaat en dat ingewikkelde thema’s als identiteit, liefde, genderverhoudingen en het koortsachtige gezwoeg van het schrijverschap omvat, te vertolken naar een solovoorstelling van nog geen anderhalf uur lijkt op het oog bijna onmogelijk. Toch lukt het Guy Cassiers met zijn ingetogen en moderne voorstelling de kracht van Orlando te waarborgen en de thema’s elk een plek te geven.

Door middel van videotechniek transformeert de achtergrond aanhoudend in lijn met het verhaal, wat zorgt voor analogie in spel en decor. De bewegingen op het scherm bootsen de veranderingen in tijd en in het leven van Orlando na. Damen wandelt door de beelden in haar weelderige jurk, even wordt er ingezoomd op haar gezicht en op haar handen, dan weer zijn er schetsen, collages, handschriften, beelden van een eik en van de kaart van Konstantinopel. De beelden gevat in warme kleuren en Damens lichte verschijning daar middenin geven het geheel een dromerig effect. De Orlando van Cassiers en Damen ontroert, ontspant en doet recht aan Virgina Woolfs roman.


klik hier voor de speeldata