Kunst - Anne de Vries

Integratie

Het werk van de kunstenaar Anne de Vries besprak ik al eens eerder, en niet al te monter; nu krijgt hij een solotentoonstelling in Foam, getiteld E_MERGE, en dat biedt een veel completer beeld. De Vries is een interessante kunstenaar die allerlei media combineert en duidelijk talent heeft voor meer dan één techniek.

Medium kunst

De fotografie komt wel overal bij van pas, maar een beeld wordt altijd gemanipuleerd en uitgewerkt tot sculptuur. Zo toont De Vries Steps of Recursion # IGS: gephotoshopt materiaal van een kleurige sneaker, geprint op glanzend petg, geperst tot een vorm die gesteund wordt door een roestvrijstalen constructie, een vloeiend 2D-beeld bevroren in een 3D-verschijning. Voor Katanga Hub nam hij een oude persfoto van Congolese mijnwerkers en hij manipuleerde die door hem onder water nog eens te fotograferen en onderdeeltjes ervan te tonen op de schermpjes van oude fototoestellen. Gelaagdheid wordt hier (in opvallend kreupel Nederlands) letterlijk genomen: dit gaat over ‘een problematische sociale en politieke positie van Congo in de wereldeconomie’ (sic), over ‘de transformatie van materie naar informatie, van productie naar product, van ruwe grondstof tot het genereren van data’ en dus om ‘een overpeinzing op de vooruitgang’ (sic).

Medium kunst2

In die overpeinzing is De Vries elastisch. ‘Het wereldbeeld van Kandinsky’ wordt in verband gebracht met de abstracte vormentaal van ‘semi transcendentale massaal ervaren lasershows tijdens Electronic Dance Music evenementen’ én met de massa’s demonstranten tijdens de Arabische lente, die kennelijk ook lasers gebruikten. De Vries gooit Gilles Deleuze in de mix, opperend dat Dance Music oproept tot ‘eenheid’ en wellicht de ‘ultieme integratie van alle elementen en tegenstellingen’ teweeg kan brengen. Dat lijkt mij discutabel, en zelfgenoegzaam; ik geloof dan ook niet dat massaal beleefde farmaceutische verdoving in een besloten stadion tot spirituele verheffing leidt, juist niet: het is de complete fysieke onderwerping aan de cultuur van de egocentrische roes. Wat er op het Tahrirplein gebeurde was iets heel anders: woede, strijd, moord, verkrachting.

De intellectuele component van De Vries’ werk deed mij denken aan hedendaagse Nederlandse componisten, van wie het werk ook graag leunt op grote denkers – Spinoza, Plato – en meestal gekenmerkt wordt door een heldere organisatie, een vernuftige, originele maar bescheiden zin voor instrumentatie, en een onmiskenbare terughoudendheid in het tonen van emoties. Zo ook De Vries: het technisch kunnen is evident, er is met enthousiasme in de kast met moeilijke boeken gerommeld, het resultaat is zeker esthetisch maar de presentatie is uiteindelijk vreugdeloos omdat, lijkt mij, het engagement met de echte buitenwereld zonder wezenlijke motivatie is.

In Foam toont tegelijkertijd de Japanse fotografe Momo Okabe de serie Bible and Dildo. Dat is andere koek: zij portretteert twee transgenders in Japan die aan de zelfkant van de samenleving de onthutsende gang van geslachtsverandering doormaken. Het is alles rauw, vanuit de onderbuik beleefd, niet voor mensen met een zwakke maag. Ik zeg niet dat fotografie zo moet zijn. Ik zeg wel dat terwijl De Vries zijn Deleuze leest, de ‘integratie van alle elementen en tegenstellingen’ in volle gang is, maar niet daar waar hij kijkt.


Next Level: Anne de Vries: Momo Okabe, Foam, Amsterdam, t/m 1 november resp. 25 oktober; foam.org

Beeld: Anne de Vries, Steps of Recursion - Tunes (detail), 2012 (Anne de Vries)