Invasiedag

Canberra - De geschiedenisoorlogen: die term verwijst in Australië standaard naar debatten over het nationale verleden. Met historici in vaste rollen als wapendragers of aanvallers van de koloniale voorouders en elke nieuwe studie als aanleiding voor een veldslag over de vraag of het nou erger of toch minder erg was dan we dachten.

Australië is diep verdeeld over zwarte bladzijden uit zijn vroege geschiedenis als strafkolonie en over de recentere rechtsongelijkheid van zijn Aboriginal-bevolking. En op geen andere dag is die ambivalentie méér voelbaar dan op de nationale feestdag ‘Australia Day’ op 26 januari. Op die dag gaan duizenden Australiërs de straat op, omhangen met de nationale vlag, zijn er festivals en worden 'lintjes’ uitgereikt. De meest prestigieuze titel wordt vergeven in het parlement, aan degene die zich een jaar lang 'Australiër van het Jaar’ mag noemen.

De datum verwijst naar de aankomst van de eerste boot met gevangenen in 1788 en het aantreden van de eerste Britse gouverneur. Daarmee herinnert de dag aan Australië’s begin als strafkolonie en het begin van de overheersing van de autochtone bevolking. Steeds meer mensen vragen zich af of dat wel de gelukkigste datum is voor een nationale feestdag.

Ja, zegt filosoof Tim Soutphommasane, columnist en auteur van een boek over het belang van 'links’ nationalisme. Hij looft de naturalisatieceremonies die op de 26ste door heel Australië gehouden worden. Volgens Soutphommasane, zelf zoon van migranten uit Laos, kan iedereen een voorbeeld nemen aan de trots van nieuwe burgers. 'Ik kan me voor Australiërs, oud en nieuw, geen betere manier voorstellen om samen te komen en onze broederlijke banden te vieren’, schreef hij. Impliciet klinkt in dat betoog de gedachte door dat de meeste Australiërs uiteindelijk migrant zijn.

Nee, zegt de Australiër van het Jaar 2009, de jurist, Aboriginal-activist en hoogleraar Mick Dodson: 'Het is een datum die mensen uitsluit.’ Na aanvaarding van de onderscheiding wees Dodson erop dat Australië Dag onder Aboriginals nog altijd bekendstaat als 'Invasiedag’. 'Australië Dag moet niet in het teken staan van die datum. De dag moet gaan over wie we zijn als Australiërs, of denken dat we zijn’, zegt hij desgevraagd. De historisch beladen datum leidt daarvan alleen maar af.

Premier Kevin Rudd wees Dodsons suggestie van een andere datum resoluut van de hand. De discussie over de dag is na de festiviteiten waarschijnlijk weer voor een jaar verstomd, wat betekent dat de historici het stokje weer overnemen in de discussie over de nationale identiteit. Onlangs verscheen er een nieuw boek van een prominent conservatief historicus die bestrijdt dat Aboriginal-kinderen tot halverwege de vorige eeuw stelselmatig uit huis werden geplaatst. Genoeg stof voor huiskameroorlogen tot eind januari volgend jaar.