Iran

Iran: sjah Reza Pahlevi (1960)

Ook de nu 41-jarige Reza Pahlevi staat te popelen om zijn in 1980 gestorven vader Shah-in-Shah (Keizer der keizers) Mohamed Reza Pahlevi op te volgen. Nu de protesten van de jeugd tegen de theocratie van de ayatollahs oplaaien, grijpt hij zijn kans. Er is veel werk aan de winkel. Drie op de vijf Iraniërs is jonger dan 25 jaar en heeft geen weet van de Pahlevi’s. Vanuit zijn woning in Maryland (USA) bestookt de aankomende sjah zijn landgenoten via de satelliet en cassettebandjes. Reza beroemt zich op een hechte band met het Witte Huis, maar president Bush ontkent iedere betrokkenheid. Echte opstand wil de jonge sjah niet. Stiptheidsacties op de Iraanse werkvloeren zijn hem genoeg. «Er is geen noodzaak te sterven», houdt hij zijn onderdanen voor. «Doe het alleen rustig op het werk. Laat het regime de schaduw van een miljoen geesten voelen.»

De dynastie Pahlevi telde slechts twee sjahs. Beiden stierven in ballingschap, de een in Zuid-Afrika, de ander in Egypte. De laatste sjah, Mohamed Reza, werd na een eer dere vlucht in 1953 door de CIA in het zadel geholpen, maar in 1979 definitief verdreven. Hij stierf in 1980 in een militair ziekenhuis in Cairo. Zijn zoon Reza was toen twintig jaar en had net zijn training als gevechts piloot afgerond op de Reese-luchtmacht basis in Texas.

Ex-koningin Farah, zonen Reza en Ali Reza en de dochters Farahnaz en Laila hielden zich tot voor kort op de achtergrond. De keren dat de familie de afgelopen twee decennia de voorpagina’s haalde zijn op één hand te tellen. Alleen de Londense zelfmoord in juni 2001 van de aan heroïne verslaafde jongste dochter van de sjah, Laila Pahlevi, werd breed uitgemeten in de sensatiepers.

Vijf maanden later, toen Teheran de kwalificatie van Iran voor het wereld kampioenschap voetbal vierde, joegen een paar feestvierders de Iraanse geestelijkheid in de gordijnen door «Pahlevi, Pahlevi» te jubelen voor een tv-camera. In de tijd dat Reza’s vader de baas was, moest je het niet flikken om «Khomeini, Khomeini» te roepen. Dan konden er vervelende dingen met je gebeuren in de martelkamers van de Savak.

In een interview dat de kroonprins vorig jaar augustus gaf aan Ron Kampeas van Associated Press liet hij weten dat hij dezelfde methode zou gaan hanteren om zijn terugkeer als Keizer-der-keizers te bevorderen. Behalve van satellietuitzendingen moet Reza Pahlevi het vooral hebben van de aloude audiocassette, want «de mensen van Iran weten nu hoe ze ‹dood aan het regime› moeten roepen, ze weten nog niet hoe ze deze slogan met ‹lang leve…› moeten eindigen».