Iran, wankele factor

Op zijn manier heeft de Iraanse geestelijk leider ayatollah Khamenei zijn zegen aan het nucleair akkoord met het Westen gegeven.

Iran zal zijn activiteiten terzake grotendeels staken, het aanvaardt de beperkingen die zullen verhinderen dat het land een kernbom maakt, maar duizenden centrifuges zullen blijven draaien. Dood aan Amerika! In de menigte gaat gejuich op. Het doet denken aan de reacties van Amerikaans rechts. John Bolton, ambassadeur bij de Verenigde Naties onder George W. Bush, vervloekte de overeenkomst en zag er een teken in van een naderende Amerikaanse ondergang. Geestverwanten verwachten dat de Republikeinse opvolger van Barack Obama het akkoord vlug ongedaan zal maken. De reactie van rechts is het spiegelbeeld van wat de andere kant vindt. Volgens de Israëlische premier Netanyahu is de overeenkomst een historische fout van de eerste orde.

Deze reacties zijn niet verwonderlijk. De vijandschap tussen Iran en het Westen heeft een lange voorgeschiedenis. In 1979 gijzelden revolutionaire studenten de Amerikaanse ambassade in Teheran. Er werden 58 personeelsleden vastgehouden, vaak onder wreedaardige omstandigheden. Een bevrijdingsoperatie met helikopters mislukte. De gijzeling heeft 444 dagen geduurd. De verhouding met het Westen, in het bijzonder met Israël en Amerika, is daarna niet meer verbeterd. Er werd een economische boycot ingesteld waardoor de levensstandaard in Iran aanzienlijk daalde.

Het Westen wordt door de chaos in het Midden-Oosten in toe­nemende mate belegerd

Van 2005 tot 2013 was Mohammed Ahmadinejad president. Hij heeft internationaal naam gemaakt door onder meer te verklaren dat Israël naar Amerika of Europa moest verhuizen en door de holocaust in twijfel te trekken. Tot zo ver een paar markante punten uit de relatie. Iran ging verder met het ontwikkelen van zijn bom, het Westen met de boycot. Er zat een fatale continuïteit in. Daaraan is nu door de conferenties misschien voorlopig een eind gemaakt, maar een sfeer van onzekerheid blijft de resultaten omgeven. Geen wonder. Zulke ingrijpendende besluiten worden in het korte tijdsbestek van een conferentie genomen, daarna pas komen bij de uitvoering de werkelijke problemen boven.

In dit geval zijn daarvoor voorzieningen getroffen. Als één van de westelijke onderhandelingspartners tot de overtuiging komt dat Iran zijn verplichtingen niet naleeft, kan de hele overeenkomst nietig worden verklaard. Deze toevoeging lijkt vooral bedoeld om de rechtervleugel van het Amerikaanse Congres over de streep te trekken, maar ook de hardliners in Iran zullen hierdoor beseffen dat het akkoord bedoeld is als een definitieve maatregel tot verzekering van de veiligheid in de regio.

Laten we niet vergeten dat het behoud van zoveel mogelijk vrede in het Midden-Oosten iedere dag meer tot een wereldbelang wordt. Al bijna zestig jaar, sinds in 1956 Engeland, Frankrijk en Israël hun mislukte oorlog tegen het Egypte van kolonel Nasser voerden, is de regio in toenemende mate een strijdgebied, nu met oorlogen of burgeroorlogen in Irak, Syrië, Jemen en Libië en sluimerende tegenstellingen tussen soennieten en sjiieten in andere gebieden. Een paar jaar geleden is tot onze verrassing Islamitische Staat met haar export van terreur gekomen. En dan hebben we sinds een paar jaar de tienduizenden bootvluchtelingen. Het Westen wordt door de chaos in het Midden-Oosten in toenemende mate belegerd.

Onder deze omstandigheden is het akkoord met Iran tot stand gekomen. De mogelijkheid dat dit land zichzelf tot kernmacht zou bevorderen en op die manier de chaos op een ongekende manier zou vergroten is aanzienlijk verminderd. Rechts Amerika en rechts Israël komen in heftig verzet. Zijn ze gek geworden?