Nederlands belabberde vlaggewapper

Is Beatrix een Big Mac?

Waartoe dient een vlag? Kunnen Europeanen iets van de vlaggenwapperende yank leren? Een kort gesprek met een Amerikaanse marketingexpert.

WASHINGTON – «Een Europese vlag op ieder overheidsgebouw zou zeker hebben geholpen.» De Amerikaanse marketing expert John Meroski geeft een typisch Amerikaans antwoord op de vraag naar het Hollandse nee in het Europese grondwetsreferendum. «Patriottisme zit in de mensen gebakken, maar je moet het wel onderhouden.»

Maar als er geen Europese identiteit bestaat, laat staan Europees patriottisme, hoe kweek je het dan?

John Meroski: «Wel, vlagvertoon is geen slecht begin.»

Zoals veel Amerikanen houdt Meroski van zijn eigen nationale vlag, fier wapperend in de eigen tuin. Sterker, Meroski heeft als directeur van het Fayetteville Area Convention and Visitors Bureau onlangs plannen gelanceerd om van het stadje Fayetteville in de zuidelijke staat North-Carolina de «meest vaderlandslievende gemeenschap van Amerika» te maken. Los van de televisieclipjes en advertenties zijn Meroski’s plannen vrij onorthodox, ook voor de Verenigde Staten. «Vernieuwend» volgens hemzelf. Meroski stelt onder meer voor om iedere ochtend het volkslied te laten spelen, per megafoon. En om iedere dag een parade te houden waarin het land wordt geëerd. Iedere week zou een veldslag uit de Tweede Wereldoorlog moeten worden nagespeeld. Iedere pasgeboren baby moet een certificaat krijgen met de tekst: «Made in America». Ook zou de politie de mogelijkheid moeten krijgen buitenlandse auto’s te bekeuren. En de gemeente moet acteurs naar het stadje halen om als «American hero» over straat te gaan. Meroski: «Ze moeten de American Spirit belichamen. Je moet daarover met ze kunnen praten. Ik denk aan figuren als Washington, Lindbergh, Lincoln, Jefferson. Ja, ook Norman Schwarzkopf en Martin Luther King zijn welkom.»

De gemeente heeft Meroski’s plannen omarmd. Ze kijkt nu naar de «haalbaarheid» ervan. Meroski: «Ik denk dat de belastingverlaging voor burgers en bedrijven die een vlag ophangen er zonder problemen komt. Het gaat natuurlijk om de promotie van de stad. Voor het trekken van toeristen. Virginia is voor mensen die verliefd zijn, Wisconsin is het land van de kaas. Ik zou Fayetteville op de kaart willen zetten als de stad voor vaderlandsliefde. Laat ik het zo zeggen: als Fayetteville een persoon was, zou het de authentieke Uncle Sam zijn.»

Maar hangen er niet genoeg vlaggen in Amerika, en zeker in Fayetteville dat door de nabijheid van een van de grootste legerbases ter wereld, Fort Bragg, al genoeg vaderlandslievende burgers kent?

Meroski: «Je kunt nooit genoeg vlaggen ophangen. Ik denk: als wij werkelijk willen dat de wereld één wordt, dat we allemaal broers en zusters zijn, juist dan moeten we waarde hechten aan de vlag. Natuurlijk, die vlag heeft verschillende betekenissen voor verschillende mensen. Maar hij staat voor het vaderland. En als je tegen het vaderland bent, dan heb je een probleem. Dan is er iets mis met jou of met dat land. Als het eerste het geval is, too bad. In het tweede geval: doe er iets aan. Als jij van Nederland houdt, dan heb je toch niets tegen je eigen vlag? En als jij zo graag in een Verenigde Staten van Europa wilt leven, dan hang je toch de Europese vlag buiten?»

In Europa denkt niet iedereen er zo over, zoals de afgelopen jaren bleek uit een slepende discussie in het stadsdeel Centrum van Amsterdam. De PvdA stapte zelfs naar de rechter, die bevestigde dat de deelraad in zijn recht stond als hij nationale vlaggen als reclame-uitingen wil zien en daarom uit het centrum wil weren.

Els Iping, dagelijks bestuurder van deelraad Centrum, probeerde het al lang geleden op de PvdA-website uit te leggen: «Er is geen verbod op vlaggen die voor emancipatoire doeleinden worden gebruikt. Dergelijke vlaggen worden gebruikt om uiting te geven aan solidariteit met bepaalde groepen in de samenleving, om politieke standpunten of opvattingen kenbaar te maken.»

Daar behoort de Europese vlag niet toe. Zelfs de Nederlandse niet. Het Eurohotel kreeg een brief van de gemeente waarin het management werd gesommeerd de vlaggen op straffe van een boete weg te halen. Ook werd bakker Van Haren dringend gevraagd niet dagelijks te vlaggen, maar alleen op «dagen dat er wat te vieren valt», zoals Bevrijdingsdag en Koninginnedag. En Els Iping zorgde er persoonlijk voor dat de vlaggen van het dak van Krasnapolsky werden gehaald. Vlaggen hebben volgens haar dezelfde status als posters met Sloggi-slipjes en vakantieaanbiedingen.

Ik leg Meroski het debat voor. De rad en glad pratende man is er even stil van. Enigszins verbouwereerd: «Zoiets onnozels heb ik nog nooit gehoord. Is jullie koningin dan ook een Big Mac?»

Nu moet ik Meroski uitleggen dat hij in Nederland voor deze opmerking zou kunnen worden opgepakt. In theorie althans.

Meroski, na een nog langere stilte: «Ik ben blij dat ik in Amerika woon.»