Is er al iets zinnigs te zeggen over de Bende van Nijvel?

Het onderzoek in de affaire-Dutroux is op stoom gekomen. De eerste koppen van hoge functionarissen dreigen te gaan rollen. Het minst verbaasd daarover is Jef Geeraerts, schrijver. Al jarenlang volgt hij de wederwaardigheden van corrupt België. ‘Ik schaam mij voor al die arrogantie, machtshonger en machtszucht.’

‘IK SPRAK Wilfried Martens, in de tijd dat hij nog premier was, eens op een receptie. “Meneer Geeraerts”, zei hij, “u moet schrijven en u niet met politiek bemoeien.”

Dat zou hij wel willen. Maar toevallig is de politiek, de Belgische politiek, qua inspiratiebron een goudmijn voor mijn werk. Want België stinkt. En België barst - Wallonië is al bijna ten dode opgeschreven. Ik weet het, die lui van het Vlaams Blok wrijven zich in hun handen als zij mij dit horen zeggen. Niettemin, in dit opzicht hebben zij in zekere zin gelijk.’

Jef Geeraerts (65) is een der meest vooraanstaande auteurs van België. Hij schreef een groot aantal romans, waaronder de cyclus Gangreen, die op letterkundige wijze zijn verblijf in het voormalige Belgisch Kongo documenteert. Vervolgens specialiseerde hij zich in de thriller, die hij tot een ongewoon hoog niveau ontwikkelde. Zij zijn mede interessant omdat er in de tekst altijd een dwarsverbinding wordt aangetroffen met de Belgische politiek, die in toenemende mate door schandalen (de moordzaak-Cools, het optreden van de Bende van Nijvel, het omkoopschandaal-Dassault, de politieke bemoeienissen met de pedofiliezaak-Dutroux) wordt geteisterd. Geeraerts’ standpunt is helder en overzichtelijk: de politieke top in zijn land deugt niet. Meestal is de betrokkene corrupt, en als hij toevallig de handen schoon heeft, bedekt hij de corruptie van zijn medepolitici met de mantel der liefde.

Het ligt mede, legt Geeraerts uit, aan de ongehoorde machtsposities die de respectievelijke partijen op hun thuisbasis hebben verworven, de christen-democratische CVP in Vlaanderen, de sociaal-democraten in Wallonië.

Een voorbeeld van Waalse herkomst: ‘Het is bewezen dat Guy Spitaels, de socialistische voorzitter van het Waalse parlement, smeergeld heeft aangenomen van Dassault, de Franse vliegtuigbouwer. Het ging om dertig miljoen frank, op een budget van zeshonderd miljoen frank. Dus is Spitaels strafbaar voor de wet. Dus moet hij worden verhoord, nadat het parlement hem zijn onschendbaarheid heeft ontnomen. Helaas, toevallig zijn de heren magistraten van dezelfde partij als Spitaels, zodat hij opvallend genadiglijk wordt behandeld, niet mag worden gearresteerd, niet aan een huiszoeking wordt onderworpen en per 1 juni 1997 gewoon weer, als kamervoorzitter, terugkomt.’

Een voorbeeld van Vlaamse herkomst: ‘De secretaris-generaal van de CVP, Leo Delcroix, moest twee jaar geleden aftreden als minister van Defensie nadat was gebleken dat hij voor dertig miljoen een villa aan de Azurenkust had laten bouwen. Bovendien liet hij de ambtenaren in zijn kiesdistrict gewoon, op staatskosten, voor hem werken. Verder is hij verantwoordelijk voor de smeerpijp tussen Hasselt en Antwerpen, die meer dan vijf miljard frank heeft gekost, en niet werkt, zodat hij het bestond de CVP-regering te dwingen er nog eens 350 miljoen aan subsidie bovenop te leggen. Mr. Fixit, noemen ze hem, ofwel meneer Vijf Procent. Hij is nog altijd senator, hij is zelfs quaestor van de senaat, en heeft in die functie de macht om bijvoorbeeld de computers die er nodig zijn, bij een bevriende IBM-firma te laten kopen. En hij is onkwetsbaar, omdat hij alles weet en iedereen met zich meetrekt, inclusief de regeringstop als hij in moeilijkheden zou worden gebracht.’

IS ER AL IETS ZINNIGS te zeggen over die geheimzinnig Bende van Nijvel, verantwoordelijk voor het afslachten van achtentwintig mensen?
‘Het is een ongeschreven geheim dat de Bende van Nijvel wordt gevormd door de uiterste rechtervleugel van het leger en de Rijkswacht. Versterkt door bepaalde edellieden - de adel is in België nog zeer machtig. Plus de ultra-katholieken van Opus Dei. Plus hoge magistraten en bepaalde ministers. Wathelet, de vroegere minister van Justitie, heeft alles weten toe te dekken. Het uiteindelijke verhaal over de Bende van Nijvel zal nooit worden verteld, omdat bepaalde criminelen de roze balletten hebben gefilmd, waarbij hooggeplaatste mensen betrokken zijn geweest. Depretre, bijvoorbeeld, de procureur des konings. En de koning zelf, toen nog prins Albert, overigens eigenlijk een brave vent, lang niet zo katholiek, nijdig, fanatiek en fundamentalistisch als Boudewijn, zijn voorganger. Dus krijgt Wathelet, na eerst naar het Europese Hof te zijn weggepromoveerd, binnen vijf jaar een adellijke titel wegens bewezen diensten.’

Ogenschijnlijk werkt het justitiële apparaat in Wallonië slechter dan in Vlaanderen.

‘Ja, want het Waalse justitie-apparaat is werkelijk schaamteloos door de politiek geïnfiltreerd. Justitie is de knecht van de politiek, de Loge en Opus Dei. Dat is een ordinaire katholieke sekte met heel veel geld, een sekte met alle uiterlijke kenmerken van de soort: een charismatische leiding, terrorisme, brainwashing en love bombing. En met veel macht: het merendeel van de adel is lid, net zoals de meeste leden van het Hof, diverse procureurs-generaal, maar ook bijvoorbeeld ex-minister Eyskens en de senaatsvoorzitter Swaelen. Zo'n Swaelen heeft eigenhandig voorkomen dat er een onderzoek zou worden ingesteld naar de ongeregeldheden bij de Kredietbank Luxemburg. Allicht, de katholieke haute volée heeft daarbij zijn witgewaste geld belegd. Ook Swaelen zal dus te zijner tijd een bedankje van Opus Dei benevens de baronstitel uit handen van de koning krijgen.’

Een van de structurele problemen van België is het opereren van meerdere politiemachten, die druk bezig zijn elkander een stok tussen de benen te steken, zegt Geeraerts. ‘In elk geval heeft het optreden van de Bende van Nijvel, mèt actieve participatie van de Rijkswacht, de positie van diezelfde Rijkswacht versterkt. Dus beschikken zij over de nieuwste computers, de snelste auto’s, de meest geavanceerde wapens, dus zijn zij in personele zin versterkt. Een en ander om het banditisme - de ultrarechtse poging om het land te destabiliseren - te bestrijden, het banditisme waarvoor zij zelf in hoge mate medeverantwoordelijk zijn.’

‘ZOALS GEZEGD, België barst. Ik hoop het nog mee te maken dat Vlaanderen en Wallonië uit elkaar zullen gaan. Het is natuurlijk een ander stokpaardje van het Vlaams Blok, maar daar is nu eenmaal niets aan te doen. Wij, Vlamingen, betalen per jaar de Walen honderdtwintig miljard frank aan sociale zekerheid en ziekteverzekering. Daar kun je vrede mee hebben als zij enig respect voor ons zouden demonstreren. Dat is er echter niet. Wij fungeren gewoon als melkkoe. De Franssprekende Brusselaars zijn misschien nèt iets minder arrogant als vroeger, maar arrogant zijn zij nog steeds, terwijl wij Vlamingen inmiddels economisch, cultureel en demografisch de sterksten zijn.

Vroeger werd je consequent in het Frans toegesproken. Nu proberen ze het af en toe in gebroken Nederlands. Ik vroeg zo'n Brusselse winkelier laatst of hij het uit liefde deed of om het geld - wij Vlamingen hebben inmiddels heel wat geld. Daar werd natuurlijk behoorlijk geïrriteerd op gereageerd. Dus ik had de vinger op de wonde plek gelegd. De upper class in de grote Vlaamse steden spreekt trouwens ook nog steeds Frans. Er zijn in dat milieu drie statussymbolen: het Frans, een dure auto en een paar mooie huizen, maar cultureel stelt het allemaal nog steeds niets voor.’

LATEN WIJ HET nog eens over de corruptie, de nationale sport van België hebben. Delcroix, de voornoemde secretaris-generaal van de CVP, revisited.

‘Delcroix heeft via zijn familie goede connecties met diegenen die verantwoordelijk zijn voor de grondspeculaties rond de Hoge Snelheidslijn. Die gronden zijn opgekocht door zijn familie, de directeur Schouppe (ook CVP) en de Belgische spoorwegen. Ja, zo wordt men nòg rijker. Ondertussen zeggen zij vroom: “Ik ben katholiek en ik ga elke zondag naar de mis.”

Wathelet bijvoorbeeld, die toen hij nog minister van Justitie was, acht bodyguards had, zowel om hem te beschermen als om de auto te poetsen die hem elke week naar de hoogmis in Verviers vervoerde. Zo reed Norhomb, van de Waalse christen-democraten, in een Porsche Carrera, op kosten van de belastingbetaler, natuurlijk. Voor die mensen bestaat de wet niet.

Maar de Belgen zijn een volk van tamme schapen. Het kan ze allemaal niet zoveel schelen, als het allemaal maar goed gaat in de achtertuin, de kindertjes braaf zijn en zij elk jaar met vakantie naar de Costa Brava kunnen. Dat weten de politici en dat weet de pers, al is de pers het laatste half jaar wat minder braaf geworden. Door de affaire-Dutroux, al is die van ondergeschikt belang vergeleken met de moordzaak-Cools en de terreur van de Bende van Nijvel.’

De affaire-Dutroux, hoe dramatisch ook, zegt Geeraerts, is in feite niet meer dan de druppel geweest die de emmer heeft doen overlopen.
‘Ze heeft echter het belangrijke gevolg gehad dat de regering eindelijk aanstalten maakt de augiasstal aan te vegen. België was allengs het land geworden waar de rechtszekerheid van de burger hoofdzakelijk afhing van zijn politieke gezindheid. Een katholieke huisvader had grote kans op een mild vonnis bij een katholieke rechter. Zo probeerde een slimme verdachte altijd via zijn advocaat de politieke kleur van zijn rechter te weten te komen, om in het slechtste geval hemel en aarde te bewegen om een andere rechter te krijgen.’

Waarom, vraagt Geeraerts zich af, hebben de zaken Cools en De Bende van Nijvel géén driehonderdduizend man op de been gebracht?
‘Het afslachten van achtentwintig mensen is immers even monsterachtig als het ontvoeren en misbruiken van kinderen? Maar nee! En de affaire-Cools heeft alle elementen van een Amerikaanse gangsterfilm. Stel u voor, Cools was de maffia-infiltratie van de ministeries op het spoor. Dus werden regelrechte huurmoordenaars uit Sicilië geïmporteerd, die de man liquideerden en het wapen in de Maas dropten. Daarna werd de zaak in handen gegeven van een christen-democratische onderzoeksrechter, die al spoedig meer belangstelling bleek te hebben voor de bijbehorende smeergeldaffaire, omdat daarmee immers de sociaal-democraten in diskrediet konden worden gebracht. Vier jaar heeft het geduurd voordat een andere onderzoeksrechter de zaak in het juiste spoor zou brengen. Dat is de, inmiddels bekende, rechter Conerotte - het is u bekend hoe het met de man is afgelopen.

Ondertussen zijn de meest ongelooflijke zaken aan het licht gekomen. Zoals het feit dat een commissaris van de Luikse recherche brieven aan voornoemde maffiosi heeft doorgespeeld. Nee hoor, hij is daarvoor niet gestraft, want hij is immers lid van dezelfde politieke partij als de verantwoordelijke hoofdofficier van justitie.’

ALS JE IN BELGIE een hoge positie accepteert, zegt Geeraerts, moet je wel corrupt zijn. Het leidt tot de meest ongelooflijke taferelen. Andermaal de Bende van Nijvel. Daar is een onderzoekscommissie naar ingesteld. ‘Maar de man die deze commissie leidde, ging eerst met de getuigen lunchen in een sjiek restaurant, waar zorgvuldig werd besproken wat er allemaal zou worden gezegd. Meineed? Om zo'n woord wordt in België slechts gelachen, net zoals een erkende leugenaar als VandenBoeynants, de ex-premier, zich er altijd met een kwinkslag uit heeft kunnen redden.

Zo'n man als Delpretre, de procureur des konings, bestaat het te beweren dat ultra-rechts in België uit zegge en schrijve vijftig personen bestaat, vijftig idioten, vijftig folkloristische figuren. In werkelijkheid is België verpest door ultra-rechts. Je hebt een soort min of meer fatsoenlijk ultra-rechts, met name in adellijke kring, maar daarnaast heb je de knokploegen van het Vlaams Blok, zodat het getal van vijftig moeiteloos met duizend kan worden vermenigvuldigd. Het is toch allemaal niet te geloven? Een onderzoeksrechter die meineed pleegt mag blijven en een andere onderzoeksrechter, die een bord spaghetti eet, wordt uit zijn ambt ontzet. Het is een schande. En opmerkelijk is dat het volk, hoe braaf en gezagsgetrouw ook, het voor het eerst in de Belgische geschiedenis niet meer lijkt te pikken. Zo'n Witte Mars is een regelrecht antwoord op al die corruptie en schaamteloosheid. Drijf een kat in het nauw en het beest vliegt je aan.’

Voor zolang het duurt. Geeraerts: ‘Kijk, de geïnstitutionaliseerde leugen, de politieke leugen komt altijd uit. Of die gevolgen heeft is een andere zaak. Want het geheugen van het Belgische volk functioneert slecht. In feite is de Belg een pragmaticus die niet verder dan zeven dagen vooruit pleegt te kijken. Wat buiten zijn achtertuin geschiedt, interesseert hem alleen op momenten van nationale commotie, de structurele aspecten van al deze ellende interesseert slechts enkele gekken, zoals ik.’

Ondertussen schaamt hij zich. ‘Ik schaam mij voor al die arrogantie, machtshonger en machtszucht. Wat staat ons in de toekomst te wachten? Gaan bepaalde mensen zo veel dictatoriale bevoegdheden krijgen dat hun critici zullen worden gedumpt? Dat was in feite datgene waar de Bende van Nijvel - een nationale crisis, op te lossen door een sterke man - naar streefde.’