Commentaar: Asielbeleid

Is het asielbeleid mislukt?

Kamerlid Henk Kamp (VVD) benutte vorige week de behandeling van de begroting van het ministerie van Justitie voor een harde aanval op PvdA-staatssecretaris Ella Kalsbeek. Vooral dankzij haar, meende Kamp, was het asielbeleid ronduit mislukt. Dat klinkt nogal simplistisch, en dat is het ook. Het gevoerde beleid is immers niet alleen dat van Kalsbeek, maar dat van de hele coalitie, van het hele paarse kabinet, zelfs van Henk Kamp zelf. Hij stemde eerder deze kabinetsperiode in met de Vreemdelingenwet 2000, de wet die niet het minst op verzoek van de VVD een meer restrictief toelatingsbeleid moest bewerkstelligen.

Natuurlijk, het is de taak van een kamerlid om een onafhankelijke positie jegens de regering in te nemen, zelfs als dat kamerlid lid is van een van de coalitiepartijen. Maar als dit kritisch optreden vervolgens niet wordt bezegeld met een motie, dan is het de vraag wat de werkelijke motieven van Kamp waren. Zelf meende hij dat een motie van afkeuring of een motie van wantrouwen tegen Kalsbeek «geen zin» zou hebben omdat daarvoor in de Kamer toch geen meerderheid te vinden was. Nu heeft Kamp wel vaker moties ingediend waarvoor hij de rest van de Kamer niet meekreeg, dus zo sterk is dat argument ook weer niet. Het VVD-kamerlid wilde de coalitieverhoudingen kennelijk niet nog meer op scherp zetten. Ondertussen lijkt de partij de hete adem van Pim Fortuyn, lijsttrekker van de opstomende rancunepartij Leefbaar Nederland, in de nek te voelen en de verantwoordelijkheid voor het huidige asielbeleid driekwart jaar voor de verkiezingen niet meer te willen nemen.

Maar is het asielbeleid niet toch gewoon mislukt? De dit jaar in werking getreden nieuwe Vreemdelingenwet, waar Kamp indertijd mee heeft ingestemd, is in elk geval niet op alle fronten een doorslaand succes. Jazeker, er is in tegenstelling tot in de ons omringende landen een significante daling te melden van het aantal vluchtelingen dat asiel vraagt. Maar aan de andere kant van de asielmolen belanden meer mensen in de illegaliteit dan ooit. Vooral op lokaal niveau zorgt dit voor een groeiend aantal problemen. Afgewezen asielzoekers worden 28 dagen nadat hun verzoek is afgewezen als ze niet teruggestuurd kunnen worden domweg op straat gezet. Gemeenten en kerken vangen deze mensen de laatste tijd alsnog op, wat een schop tegen het zere been van Den Haag is, niet alleen van Kamp. Het beleid wordt hiermee «gefrustreerd», zeggen de coalitiepartijen. Maar is het beleid, wat dit punt betreft, inderdaad niet gewoon mislukt?