Interview met Haci Karacaer

Islam als cultuur

Het kabinet trekt vijf miljoen euro uit voor het Kosmopolis-project. In de vier grote steden moeten vestigingen komen van ‘het huis van de dialoog’.

Dankzij het gepolariseerde klimaat is de integratie van moslims in de Nederlandse samenleving volgens Haci Karacaer weliswaar toegenomen, maar de islam – als religie en als cultuur – zit in de beklaagdenbank, betoogt het bestuur van stichting Marhaba, een nog op te richten centrum voor islamitische kunst en cultuur. Het aantal interetnische contacten neemt af. Moslims worden in de verdediging gedwongen. Volgens de initiatiefgroep, die de ontwikkeling van dit centrum Marhaba ter hand heeft genomen, dragen een eenzijdige interpretatie en een gebrek aan kennis van de islam daaraan bij. Een centrum waar de diverse stromingen binnen de islam als uitgangspunt worden genomen zou de impasse kunnen doorbreken. Bij Marhaba zou zich een Nederlandse moslimcultuur en identiteit moeten kunnen ontwikkelen: een ‘westerse’ islam. Al wil Karacaer, voorzitter van de initiatiefgroep en bestuurder vanMarhaba, gek genoeg de typering ‘westerse islam’ niet in de mond nemen.

In Nederland zijn zo’n honderd maatschappelijke organisaties, dertig overheidsinstellingen en ruim veertig aparte minderheden en etnische groeperingen bezig met integratie. Wat voegt Marhaba toe?

Haci Karacaer: ‘Laat ik beginnen met een tegenvraag: waarom is het vreemd dat moslims zich organiseren, en dat op grote schaal doen? Hoe meer je wortelt, hoe meer je je verenigt. Hoeveel zeilclubs zijn er wel niet in Nederland? Een organisatie ontstaat omdat er behoefte aan is. Marhaba wil zich niet zozeer met integratie maar met emancipatie bezig gaan houden. Wij zijn niet bang verschillen onder ogen te zien en de problemen die deze met zich meebrengen te benoemen. Marhaba richt zich exclusief op de islam; maar wel op de islam als cultuur, niet als religie. De nadruk op kunst en cultuur onderscheidt ons duidelijk van andere instellingen.’

Marhaba richt zich voornamelijk op moslims. Verzuilde emancipatie?

‘Wij putten uit de lessen van de Nederlandse geschiedenis. Hoe is bijvoorbeeld de emancipatie van vrouwen verlopen? De islam is geen monoliet die zich als een machine gedraagt. Integendeel, er is een enorme diversiteit binnen de container “moslims”. Autochtonen zijn zich hier vaak niet bewust van, maar allochtonen zelf ook niet. Marhaba biedt moslims een plaats om met elkaar in discussie te gaan, van elkaar te leren en zich te ontwikkelen.’

Zou dit initiatief zeven jaar geleden ook van de grond gekomen zijn, of is het idee voor het centrum mede tot stand gekomen in het ‘gepolariseerde’ klimaat van de afgelopen jaren?

‘Het klinkt wat paradoxaal, maar ik denk dat dankzij de toegenomen polarisatie de worteling van moslims in de Nederlandse samenleving juist is toegenomen. Het verharde klimaat heeft de integratie in zekere zin goed gedaan. Amsterdam telt nu bijvoorbeeld meer bestuurders van islamitische afkomst dan een aantal jaar geleden. In een wij-zij-klimaat word je met je eigen identiteit geconfronteerd, gedwongen om een positie in te nemen en om na te denken wat je voor de samenleving kunt doen.’

Hoe denken jullie niet alleen de ‘elite’ te bereiken, maar een open gesprek met iedereen te realiseren?

‘Voorlopig zwerft Marhaba nog door de stad. In deze fase is dat eigenlijk heel aantrekkelijk. Op deze manier worden we gedwongen de mensen die we aan willen spreken op te zoeken. Met onze activiteiten gaan we niet in eerste instantie naar gevestigde podia als de Balie of de Rode Hoed, maar naar centra als De Sieraad in De Baarsjes en naar scholen. Daarnaast benaderen we actief organisaties zoals marokko.nl en houden we feeling met mensen uit alle lagen van de bevolking door een burgerpanel dat we geregeld raadplegen.’

Willen jullie ook samenwerken met bijvoorbeeld Milli Görüs?

‘In eerste instantie richten we ons op kunst- en cultuurinstellingen. Zo zijn we in gesprek met Podium Mozaïek, het Tropentheater en nog een aantal andere organisaties. Maar in principe staan we voor alles open.’