Israël als een ontwikkeld en hongerig land

Tel Aviv – Op het Bnei Dror- kruispunt ten noorden van Tel Aviv nam een vrachtwagen de bocht te scherp. Tientallen kratten met aardappelen vielen van de oplegger op het wegdek.

Op zich niets bijzonders, maar de twee Palestijnse vrouwen met donkere hijab op het hoofd en een klein joods jongetje, die iets verderop bij de bushalte stonden te wachten, zagen het ook en renden met plastic zakken en tassen naar de plaats van het ongeval. Ze begonnen de aardappelen te rapen. In een mum van tijd zag het zwart van de mensen die tussen de razende auto’s de inhoud van de kratten redden. Joden en moslims, religieuzen en vrijzinnigen, mannen, vrouwen en kinderen. Armoede en gebrek discrimineren niet.

De wereld en de Israëlische regering willen ons graag doen geloven dat Israëls grootste knelpunt het veiligheidsrisico is. En ik moet ­toegeven dat als je de luxueuze winkelcentra met hun ­designerartikelen in Tel Aviv ziet je je nauwelijks kunt voorstellen dat er enkele kilometers verder armoede heerst. De cijfers liegen er niet om. Een kwart van de bevolking leeft onder de ­armoedegrens. Israël staat hoog op het lijstje van arme ontwikkelde landen van de oeso. Als het om arme kinderen gaat, staat Israël zelfs boven aan de lijst. Een derde van alle kinderen gaat iedere ochtend met een lege maag naar school.

Wie werkt, draait lange werkdagen en beide echtgenoten moeten doorgaans werken om de eindjes aan elkaar te knopen. Israël kent nauwelijks sociale huisvesting, en ­huursubsidie en huurbescherming zijn onbekende ­begrippen. Er is een woningtekort, vooral sinds het ministerie van Huisvesting dertigduizend ­sociale ­wooneenheden verkocht zonder van de opbrengst nieuwe woningen te kopen. De huren in de ­private sector zijn in vergelijking tot het ­inkomen erg hoog. Wie zijn werk verliest of van een ­bijstandsuitkering van tweehonderd euro per maand moet leven, staat letterlijk op straat. Het aantal daklozen stijgt dan ook gestaag.

Er zijn geen officiële cijfers, maar volgens Arik Ascherman van de afdeling armoede­bestrijding van Rabbis for Human Rights staan duizenden gezinnen op wachtlijsten en kunnen er tienduizenden zelfs niet op een wachtlijst komen omdat ze niet voldoen aan de criteria. Dat alles maakt Israël een grote verliezer op de better life index 2012, de welzijnsindicator van de oeso. Nederland behoort tot de middenmoot van de toplanden op deze lijst. Australië, Noorwegen en de Verenigde Staten behoren tot de beste welzijnslanden.

Je zou denken dat zo’n slecht resultaat de nieuwe coalitieregering tot actie zal dwingen. Maar zij heeft haar handen vol met urgentere knelpunten als de vrijstelling van dienstplicht voor religieuze joden. Op het Bnei Dror-­kruispunt, ondertussen, verscheen enkele minuten na het ongeluk de vrachtwagenchauffeur om zijn kratten op te halen. Er was geen aardappel meer te bekennen.