Israëliër verfilmt het dagboek van Etty Hillesum

Rome – Het kwam er vorige week tussen neus en lippen uit in een Italiaans interview: de grote Israëlische scenarioschrijver Hagai Levi (53), bedenker van de wereldwijd succesvolle tv-series In Treatment en The Affair, heeft Etty Hillesums dagboek omgewerkt tot een filmscenario. Het scenario is al af, meldde Hagai Levi, die even in Italië was om het derde seizoen van de Italiaanse versie van In Treatment te lanceren. Hij is nu op zoek naar financiers voor zijn Etty Hillesum-film en wil er een Europees-Amerikaanse coproductie van maken.

Levi zegt tegen de Italiaanse journalist: ‘Iedereen in Amerika weet wie Anne Frank is, niemand wie Etty Hillesum is. Alsof er maar plaats zou zijn voor één Nederlands dagboek over de holocaust.’ Levi ziet het dagboek van Etty Hillesum in de lijn van zijn psychotherapeutische zoektocht, die begon toen hij als zeventienjarige uit de kibboets werd gezet omdat hij te kritisch en te cynisch was. ‘Dat was het moment waarop ik religie heb afgezworen, voor mij een gruwelijk moment, want het was niet de bedoeling. Maar dankzij dat heb ik psychologie gestudeerd, en begon een nieuw leven.’

Levi brak wereldwijd door met BeTipul, Hebreeuws voor In Treatment. De serie werd in achttien landen omgewerkt tot een lokale versie, waaronder In therapie in Nederland. Levi noemt Hillesums dagboek een ‘magische spirituele reis’. Op aanraden van haar psychotherapeut, minnaar en handlijnkundige Julius Spier begint de hyperintelligente, neurotische patiënte Etty op 9 maart 1941 aan haar dagboek, dat zich uitstrekt over twee jaar Nederlandse bezetting. Begin september 1943 wordt ze vanuit Westerbork op transport naar Auschwitz gesteld, waar ze op 30 november 1943 wordt vergast.

‘Wat Etty’s dagboek zo magisch maakt, is dat ze vrij is op het eind, dat ze tot de hoogte stijgt waar de situatie er niet meer toe doet, zelfs in de gaskamer’, stelt Levi. ‘Zelfs dáár kun je nog beslissen over je spirituele vrijheid. Het lukt haar om die plek in het hoofd te bereiken waar je van niets meer afhankelijk bent. Ze heeft zich helemaal bevrijd van het narcisme en het ego dat ons allemaal dwars zit. Het is een extreem modern, extreem intiem, geweldig geschreven verhaal van een spirituele reis.’

Hagai Levi noemt zijn Hillesum-film ‘het project waar ik het meest om geef van alles wat ik heb gedaan’.