Italië

Italië: koning Victor Emanuele IV (1937)

Italianen vergeven en vergeten graag. Maar de terugkeer van de ex-koninklijke familie Savoia blijft de gemoederen verhitten. Toen Victor Emanuele IV met zijn vrouw Marina Doria en zoon Emanuele Filiberto in maart dit jaar voor het eerst — het flitsbezoek aan de paus in november 2002 daargelaten — sinds de Tweede Wereldoorlog Napels bezochten, wenste een cynische manifestant hen toe: «Eerst Napels zien, dan sterven!»

De familie Savoia is niet bijzonder geliefd bij de Italianen. Daarvoor heeft ze het te bont gemaakt. Ook de zoon van de laatste koning, de 66-jarige Victor Emanuele, ontbreekt het aan royale charme en staat iets te vaak in de roddelbladen, om ontzag of respect te kunnen afdwingen. De 31-jarige kleinzoon Emanuele Filiberto krijgt het voordeel van de twijfel. Men vindt deze «gewone» jongen ongewild slachtoffer van zijn afkomst. Jammer alleen dat hij, net als zijn vader, te vaak domme uitspraken doet.

Zo zei de jonge bankier drie jaar geleden in een interview met The New York Times: «Als het Italiaanse volk me als koning wil, ben ik er klaar voor.» Slip of the tongue van de jonge prins, die met zijn vader de Zwitserse jetset onveilig maakt, want het Italiaanse parlement leek net klaar om hun ballingschap op te schorten. Zijn vader maakte het nog bonter. Op het RAI-journaal noemde hij de rassenwetten, die zijn opa tijdens de Tweede Wereldoorlog tekende, «niet zo erg», waarna zoonlief excuses aanbood voor zijn overgrootvader. Maar tijdens hun eerste officiële bezoek aan Italië stond de joodse gemeenschap (per ongeluk?) niet op de agenda.

Dat gebrek aan diplomatie is een familie trek. De eerste Italiaanse koning, Victor Emanuele II, was een lomperik die vooral van oorlog en vrouwen hield. Zijn bijnaam «Padre della Patria» werd «Padre degli Italiani», omdat hij zoveel bastaards zou hebben verwekt. Zijn zoon, Umberto I, trouwde met een preutse en volle nicht. Hij leed koloniale nederlaag op nederlaag. Volksopstanden werden genadeloos onderdrukt. Die bloedbaden kostten aan ruim 250 Italianen het leven. En aan de koning, want anarchist Gaetano Bresci pikte het niet langer en schoot de koning dood.

De zoon van Umberto en zijn nicht was de ongelukkige, anderhalve meter hoge Victor Emanuele III die meer gaf om zijn munten- en planten ver zameling dan om het landsbestuur. Zijn zwakke beleid en de Pyrrusoverwinning na de Eerste Wereld oor log gaven vrijbaan aan Mussolini’s mars op Rome.

Onder de fascisten werd Ethiopië met gifgas bestookt en werden (met de contra firma van de koning) de rassenwetten ingevoerd. Toen het tij keerde ging de koning over tot arrestatie van Mussolini en droeg hij Italië over aan de geallieerden. Toen de Duitsers Rome bezetten, vluchtte hij als een dief in de nacht, Rome en Italië onbestuurd achterlatend. Dat zijn de Italianen nooit vergeten. Zoon Umberto II, door de geallieerden op de troon gezet, werd dan ook niet geaccepteerd. Toen het volksreferendum een maand later voor de republiek koos, vertrok hij met zijn Belgische vrouw Marie-José.

Daar begon de ballingschap, die vorig jaar werd opgeheven. De ex-koninklijke familie zegt geen politieke ambities te hebben. Gezien de afkomst is een geslaagde carrière ook bijna uitgesloten. Hoewel: vader en zoon kunnen zich wat blunders, onfrisse handel en juridische problemen betreft meten met enkele actuele politieke leiders. Onderlinge ruzies, echtscheidingen en mislukte zelfdodingen zijn schering en inslag in huize Savoia, vader en zoon vliegen met snelle sportauto’s of motor regelmatig uit de bocht en Victor Emanuele schoot eind jaren zeventig zelfs «per ongeluk» een Duitse toerist dood. Hij stond slechts terecht vanwege verboden wapenbezit.

In de jaren zeventig was Victor Emanuele als partner van de Augusta-baas medeverantwoordelijk voor illegale wapenhandel, onder meer in gevechtshelikopters. Er zou zelfs sprake zijn van ruilhandel: wapens voor drugs. De juridische onderzoeken hebben nooit tot een proces geleid. Wellicht heeft dat iets te maken met Victors lidmaatschap van de geheime P2.