29 september 1914 - 23 januari 2011

Jack LaLanne

Jack LaLanne introduceerde een complete gezondheidscultuur, inclusief vetvrij eten en dagelijks naar de gym. Hij was zijn eigen reclamebord.

VANAF ZIJN TACHTIGSTE maakte hij consequent dezelfde grap, als mensen aan hem vroegen hoe hij zich voelde.
I can’t die, it would wreck my image. Zijn imago van een gezond etende fitnesspionier, die de ouderdom verslaat.
Op zijn 95ste zat hij nog bij CBS om zijn laatste boek te promoten. Live Young Forever, het zoveelste boek om in twaalf stappen te komen tot een fitter, slanker en gelukkiger leven. Hij zag er fantastisch uit, deed voor de vorm een paar buikspieroefeningen, grapte over zijn eeuwige jeugd en dat hij nog bijna elke dag seks heeft (‘bijna op maandag, bijna op dinsdag, bijna op woensdag’). Maar hij kon het ook niet laten nog even boos te worden over al het overgewicht in Amerika en de slappe mentaliteit van zijn landgenoten. 'Je bent niet dik omdat je vader dik was, of omdat het in je genen zit. Je bent dik omdat je al dat junkfood eet. Fat, F.A.T., Fatal, Awful, Terrible.’
Misschien was dat in 2009 niet zo'n opzienbarende boodschap. Maar LaLanne verdient alle krediet voor het introduceren, zestig jaar geleden, van een complete gezondheidscultuur.
Maar liefst 33 jaar was hij elke dag op televisie. Het eerste nationale fitnessprogramma in Amerika, de langst lopende show, altijd dezelfde presentator. LaLanne zat op een stoeltje, strak zwart shirtje, perfect gebouwd lichaam, goed haar. Hij keek sprankelend in de camera en hield een speech. Over de verslaving aan suikers. Over weten wat je eet. Over het gemak van de auto. Over de keuzes die je zelf kunt maken. Over mensen die steeds verder verwijderd zijn van de manier waarop ze zouden moeten leven, en daar ongelukkig van worden. 'Je kunt wel een mooie auto hebben, maar als je slecht eet en niet beweegt… Neem vers fruit, verse groente, neem honing in plaats van witte suiker, hou op met koekjes en snoep en biscuits. Doe twintig minuten per dag oefeningen.’
Let wel, dat was in de jaren vijftig en zestig. LaLanne was zijn tijd ver vooruit. Hij was de personal trainer ver voordat gezond eten gemeengoed werd, voordat Amerika hysterisch werd over cholesterol en onverzadigd vet, voordat programma’s met strakke vrouwen in leggings en beenwarmers (denk aan Jane Fonda) werden uitgezonden. Door zijn persoonlijkheid en permanente aanwezigheid heeft hij bijgedragen aan het verspreiden van een evangelie.
Even terug naar 1936. Amerika krabbelde langzaam uit de economische depressie, iedereen rookte nog. In dat jaar opende Jack LaLanne een fitnessruimte in Oakland, Californië. Hij had een persoonlijke reden: zijn moeder had hem jarenlang verwend met koekjes en snoep, hij was dik en lui geworden, had na een lezing beseft dat hij een 'wandelende vergaarbak van slecht eten’ was en had zich het leplazarus getraind om weer fit te worden. Hij had 'de duivel verdreven’, voelde zich herboren en opende in 1936 de deuren van de allereerste gym in de Verenigde Staten: LaLanne’s Physical Culture Studio. Het groeide uit tot een keten van tweehonderd zaken. Eigenlijk zijn alle Amerikanen die tegenwoordig voor of na hun werk staan te zweten in de gym schatplichtig aan Jack LaLanne.
Nadat hij het zaadje geplant had bouwde LaLanne zijn imperium uit. Er kwamen boeken (Eat Right and You Can’t Go Wrong), video’s, dvd’s en een sapcentrifuge. De Deluxe Power Juicer. Jack is living proof that juicing works! Natuurlijk was hij ook een gelikte verkoper. Hij was met zijn Italiaanse look, mooie lichaam en charme zijn eigen reclamebord.
Hij bleef de koning van de oneliners: je bent nooit te oud om in vorm te komen, wat je vandaag eet moet je morgen dragen, your waistline is your lifeline. En hij bleef de eeuwige motivator, de ietwat schreeuwerige trainer die slappelingen wijst op hun eigen falen en verantwoordelijkheid.
Het lag er bij Jack LaLanne altijd dik bovenop. Hij was ook een krachtpatser en uitslover die niet oud wilde worden. Hij verbrak het wereldrecord push-ups. Hij at nooit een koekje, ijsje of cake. Dronk nooit koffie. Hield zichzelf aan een strikt dieet van rauwe groenten, veel fruit en mager vlees. Op zijn zeventigste trok hij zeventig boten met zeventig mensen twee kilometer door het water. Met handboeien aan. Op zijn 95ste trainde hij nog twee uur per dag, zeven dagen per week. 'Dat hoef je niet te doen, voor mij is het een ego-ding.’
Maar hem wegzetten als simpele spierbundel zou onterecht zijn. Daarvoor was hij te veel een visionair. 'Als de overheid en de medische wereld naar Jack LaLanne zouden hebben geluisterd, dan zouden obesitas en diabetes-2 niet zo'n groot probleem zijn, en zou de gezondheidszorg een stuk goedkoper zijn’, schreef de LA Times in reactie op zijn overlijden. 'De tijd heeft bewezen dat ik gelijk had’, constateerde hij zelf tevreden.
Hij begon elk programma met een beleefd 'dank u dat ik bij u te gast mag zijn’, zoals dat in de jaren vijftig ging. Vervolgens kwam zijn introductie (ik ben Jack, ik wil u helpen zodat u zich beter voelt en langer leeft) en het praatje. En daarna de oefeningen, met een lullig kermisorgeltje op de achtergrond.
Al die opgewonden mannen en strakke vrouwen die u tegenwoordig bij Tell Sell ziet springen rond de Ab Circle Pro of de nieuwste Zumba-dvd’s borduren voort op Jack LaLanne. Alleen is het bij hen een verkooptruc, terwijl LaLanne werkelijk geloofde in zijn evangelie.
'Billy Graham was er voor het hiernamaals’, zei hij ooit. 'Ik ben er voor het hier en nu.’