Kaapstad – De Zuma goes to jail-soap kreeg afgelopen weekend een nieuwe aflevering, toen het Constitutioneel Hof instemde met een week uitstel, nadat de Zuid-Afrikaanse ex-president een laatste poging had gedaan om zijn gevangenisstraf te ontlopen. Zuma betoogde onder meer dat covid in combinatie met zijn leeftijd (79) en gezondheid de ‘doodstraf’ voor hem betekent, mocht hij inderdaad in het cachot belanden. Een week eerder had het Constitutioneel Hof hem veroordeeld tot vijftien maanden cel wegens minachting van het hof, nadat hij herhaaldelijk had geweigerd voor de Zondo-commissie te verschijnen die onderzoek doet naar fraude en corruptie onder zijn presidentschap. Tussen 2009 en 2018 is naar schatting 3,5 miljard euro in verkeerde zakken verdwenen, met name in die van de Indiase Gupta-zakenfamilie. Zuid-Afrika heeft Interpol benaderd om de Gupta’s, die in Dubai verblijven, te arresteren.

Onderwijl bereidt Zuid-Afrika zich voor op de arrestatie van de oud-president. Maar Zuma is een sluwe vos, die als geen ander de zwakke plekken van het regerende anc kent. Hijzelf sloot zich in 1959 aan bij de partij en zat tien jaar gevangen op Robbeneiland. Na zijn vrijlating was hij onder meer hoofd van de inlichtingendienst van het anc in ballingschap. De partij maakte gebruik van zijn populariteit onder de Zoeloes, het grootste volk van Zuid-Afrika, en belastte hem met het beëindigen van de bloedige strijd tussen het anc en de Zoeloe-nationalistische Inkatha Freedom Party. In 1997 werd Zuma vicevoorzitter van het anc en twee jaar later vicepresident van Zuid-Afrika, het opstapje naar zijn presidentschap, ondanks de talloze schandalen (beschuldigingen van corruptie en verkrachting) waarin hij verwikkeld was.

In de loop der decennia heeft Zuma een stevige machtsbasis weten op te bouwen, met name onder zijn stamgenoten. Tevens kent hij het anc en zijn leiders door en door, evenals de skeletten in de kast. Afgelopen weekend hadden zich honderden aanhangers, velen in traditionele kleding en gewapend met speren, knotsen en vuurwapens, verzameld bij Zuma’s boerderij diep in Zoeloeland. Het anc stuurde een hooggeplaatste delegatie, maar Zuma wist van geen wijken: hij blijft waar hij is. Hij waarschuwde voor instabiliteit in het land en zei dat hij ‘geheimen’ zou openbaren. De anc oud-strijdersorganisatie liet bij monde van woordvoerder Carl Niehaus weten zich tegen Zuma’s arrestatie te zullen ‘verzetten’. De prille Zuid-Afrikaanse democratie staat voor een cruciale test.