Respectievelijk postdoctoraal onderzoeker sociologie en hoogleraar toegepaste sociale psychologie, Vrije Universiteit Amsterdam

Jacquelien van Stekelenburg en Bert Klandermans

Wat is de meest dringende maatschappelijke kwestie van dit moment?

De meest dringende maatschappelijke kwestie van dit moment is in onze ogen de rechts-populistische wending in de politiek-in Nederland maar ook daarbuiten. De polarisatie (‘de elite’, 'kopvodden’, cultuur als linkse hobby, de linkse 'kerk’) die daar het gevolg van is, bewerkstelligt een afkeer van gevestigde partijen en gevestigde politieke agenda’s. Door andere dan de eigen populistisch rechtse agenda’s te stigmatiseren zijn zaken als links stemmen en protesteren bijna politiek onfatsoenlijk geworden. Daarmee is het evenwicht uit de politiek. In een gezonde democratie moeten mensen zich over het politieke spectrum kunnen verdelen zonder dat ze gestigmatiseerd worden. In een gezonde democratie houden conservatief en progressief elkaar in evenwicht-waarbij andersgestemden gerespecteerd in plaats van gestigmatiseerd worden-dat behoedt de samenleving voor extremiteiten. Stemmen en protesteren zijn beide legitieme en geëigende manieren van politiek bedrijven. In plaats van een afkeer van de gevestigde politiek te verkondigen, zou men mensen moeten aanmoedigen zich met de politiek te bemoeien of dat nu in de vorm van links of rechts stemmen is of in de vorm van protest ook aan beide kanten van het politieke spectrum.

Wat is het meest overschatte probleem in Nederland?

De rechts-populistische politiek geeft een vertekend beeld van de problemen van de hedendaagse samenleving. Ze plaatst kwesties hoog op de politieke agenda die in onze ogen van ondergeschikt belang zijn. Als gevolg van het rechts-populistisch discours zijn zaken als immigratie, integratie, en de veronderstelde Islamisering van de samenleving de politieke agenda gaan beheersen. Hoe kan het dragen van een boerka door enkele tientallen vrouwen, iets onschuldigs als het dragen van een hoofddoek of een minaret bij een moskee het politieke debat zijn gaan domineren? Hoe kan de obsessie van politici als Wilders de politiek zijn gaan bepalen? Immigratie is in onze ogen het meest overschatte probleem. Het heeft het politieke debat grotendeels geabsorbeerd waardoor écht belangrijke problemen als global warming, de kwaliteit van het onderwijs, de vergrijzing van de samenleving en de gevolgen van zoiets als obesitas voor de volksgezondheid onder aan de politieke agenda terechtgekomen zijn.

Wat is het meest onderschatte probleem in Nederland?

De rechts-populistische wending in de politiek ging samen met andere veranderingen in de politieke zeden. Politiek bedrijf je als burger door te stemmen of door de straat op te gaan. Het lijkt er op dat protesteren in Nederland uit het repertoire geraakt is. Niet dat mensen zich nergens meer zorgen over maken integendeel. Wel vragen ze zich steeds meer af of protesteren zin heeft, of de politiek nog wel naar ze luistert, of demonstreren nog iets oplost. Dat zou wel eens het meest onderschatte probleem kunnen zijn, dat burgers niet meer de moeite nemen om hun mening door middel van protest demonstraties tot uiting te brengen. Burgers die de moed te protesteren nog niet verloren hebben, noemen tegenwoordig hun protest een manifestatie uit angst te worden gestigmatiseerd als linkse demonstranten.


Bekijk de pagina van Jacquelien van Stekelenburg of Bert Klandermans bij de VU