Japanse kustdorpen verhuizen landinwaarts

Tokio – De infrastructuur is grotendeels hersteld, noodwoningen zijn gerealiseerd en vrijwel niemand leeft nog in een gymzaal. Er is hard gewerkt, in de zeven maanden na de ramp in Japan. Tienduizenden vrijwilligers hebben de handen uit de mouwen gestoken om de mensen in het door de tsunami getroffen gebied te helpen de draad weer op te pakken. Aan ondernemingszin en werklust geen gebrek.

Maar het gaat niet alleen om herstellen. Veel gemeenten aan de kust willen geen bebouwing meer zo dicht bij het water, hoe aantrekkelijk dit ook mag zijn voor de van visserij afhankelijke gemeenschappen. Dus willen ze de boel omdraaien: rijstvelden langs de kust en dorpen landinwaarts. Naast het lastige proces om iedereen achter dit idee te krijgen, staan ook bestemmingsplannen, strikte eigendomsrechten en langlopende procedures de reallocatie in de weg.

Deze week maakte de regering bekend dat gemeenten een gedeeltelijke ontheffing krijgen van de plicht alle gebruikelijke procedures te doorlopen, waardoor het dorp en het rijstveld relatief makkelijk van plek kunnen wisselen. Gemeenten en provincies krijgen ook meer zeggenschap over de gelden die ter beschikking zijn voor wederopbouw. De mensen zullen dus sneller een nieuw huis krijgen. Goed nieuws dus voor de getroffen gebieden, maar feitelijk voor alle lokale gemeenschappen waar Tokio meestal een stevige vinger in de pap heeft en veranderingen maar moeizaam gestalte krijgen.

Cynisch genoeg biedt de grotere vrijheid voor lokale overheden ook nieuwe mogelijkheden voor de yakuza, de Japanse maffia die haar voelsprieten overal in de samenleving heeft, maar de laatste jaren aan glamour en status inboet. Grondtransacties zijn in een land met hoge grondprijzen een kolfje naar haar hand. Tel daar de bouwprojecten bij op waar in de nasleep van de ramp wat minder stringent op regels toegekeken wordt, en er verschijnen pretlichtjes in de ogen van de criminelen. Maar als de yakuza voor elkaar krijgt waar de landelijke politiek faalt, zijn de bewoners in de getroffen gebieden wel de laatsten die daar wakker van liggen.