Tentoonstelling

Jas met schootje

Tentoonstelling: Mode in zwart-wit

Een nieuwe textielopstelling in een provinciaal museum zal waarschijnlijk geen hordes grootstedelijke kunstliefhebbers trekken. Ten onrechte, kan worden geconcludeerd uit Mode in zwart-wit, de kleding- en textieltentoonstelling in het Fries Museum in Leeuwarden. De pretentieloze en doordachte expositie is een verademing na alle overgestileerde en eclectische modetentoonstellingen die we de laatste tijd in de Randstad zien. De tentoonstelling toont foto’s van bekende en minder bekende Friezen. De foto’s hangen naast de kleding die zij op de foto dragen. Van sommige geportretteerden was de originele kleding niet meer te achterhalen – herenkleding wordt van oudsher nauwelijks voor het nageslacht bewaard – en daar worden replica’s of stukken uit de museumcollectie getoond. Het samenbrengen van foto’s en kleding brengt de ontwikkeling van de Friese klederdracht tot leven. Tegelijkertijd worden de ins & outs van het Friese kostuum aan de hand van het thema zwart-wit in een bredere context geplaatst.
Het thema zwart-wit ligt voor de hand gezien het feit dat het traditionele Friese kostuum, dat hoogtij vierde in de periode tussen grofweg 1850 en 1950, vooral is vastgelegd via zwart-witfotografie. De Friese klederdracht wordt daardoor vaak geassocieerd met de kleur zwart, maar zij is in werkelijkheid allerminst monochroom. Op de tentoonstelling is onder meer een rijkgeschakeerde, veelkleurige japon uit 1780 te zien die in het begin van de twintigste eeuw door een modebewuste jongedame op een gala werd gedragen.

Het thema zwart-wit komt ook naar voren bij een aantal andere vrouwenkostuums. De tentoonstelling opent met de foto en outfit van een echtpaar dat in 1931 trouwde. Dat de bruid een zwarte jurk draagt was toen vanzelfsprekend: de jurk kon dan later weer gedragen worden. Witte kleding, zoals die bijvoorbeeld te zien is op het portret van een jongedame in een modieuze witte jurk uit 1909 en via de vergelijkbare jurk van haar zusje, konden alleen welgestelden zich veroorloven.

Interessanter dan de zwart-witcontrasten zijn de grootstedelijke en zelfs internationale invloeden waarmee de Friese klederdracht te maken krijgt. Allerlei modetrends laten de Friese kleding niet onberoerd. Een foto van de Leeuwarder Courant uit 1954, waarop vrouwen in historische Friese kostuums worden geflankeerd door de ontwerpster van het zogenaamde nieuw-Friese kostuum, spreekt wat dat betreft boekdelen. Het nieuwe Friese kostuum was geïnspireerd door de New Look-stijl van de Franse couturier Dior. De jas met schootje, het schort, de halsdoek en het kapje verwijzen naar het traditionele Friese kostuum. Maar de kostbare oorijzers en de lastig draagbare kanten muts ontbreken, en de roklengte is praktisch.

Hoewel het nieuw-Friese kostuum geen eclatant succes is geworden, zijn de invloeden van de internationale modewereld allerminst aan de Friese kledingstijlen voorbijgegaan. De tentoonstelling laat daarvan verschillende voorbeelden zien, van de opmars van spijkergoed voor kinderen in de jaren zeventig tot de populariteit van Vogue-_patronen voor zelfmaakkleding in de jaren tachtig. De ontwikkeling van het Friese kleedgedrag kan dan ook gezien worden als een exemplarisch voorbeeld van de alom gesignaleerde globalisering van mode. En dat maakt _Mode in zwart-wit tot een expositie die zich gemakkelijk kan meten met de trendy tentoonstellingen in de Randstad.

Mode in zwart-wit, Fries Museum, Leeuwarden, tot en met 7 januari 2007

www.friesmuseum.nl