Zomergasten

JdeV Consumeert…

… altijd meer kunst en cultuur dan hij raad mee weet. Tv, film, kunst, theater, van alles. Op deze plek doet hij verslag van waar in De Groene geen plek voor is. Deze week: Zomergasten.

Medium jimtaihuttu 568x319

Als er een keer een klein moment was dat gast en interviewer elkaar niet vonden, dan was dat helemaal aan het begin van de tweede Zomergasten-aflevering, toen Wilfred de Jong Jim Taihuttu, regisseur/deejay, vroeg waar hij dan goed in was, bij zo’n festival op het podium. ‘Ik ben heel goed in sirenes’, zei Jim.

Ik lag dubbel, want dat is ongeveer hetzelfde als wanneer je aan Cees Nooteboom zou vragen waar hij goed in was, qua schrijven, en hij zou zeggen: ‘Ik ben heel goed in spaties.’

Maar De Jong snapte de grap niet en ging er serieus in. Hoe bedoelde hij dat, dat hij het precieze moment wist te vinden om de sirene erin te gooien zodat het publiek uit zijn dak ging? Ja, zoiets, zei Jim, waarschijnlijk om ervan af te zijn en met het echte gesprek te kunnen beginnen. Dat begon en Wilfred en Jim bleken simpelweg heel goed met elkaar uit de voeten te kunnen.

Na drie uur lang precies nul keer te hebben weggezapt, keek ik even online of er meer mensen waren die het gesprek zo interessant vonden. Het enige wat ik vond waren opmerkingen over de spraak van Taihuttu. Dat hij zo vaak ‘zeg maar’, ‘of zo’, ‘soort van’ zei. Ook in de Volkskrant ging het daar de volgende dag over. Jean Pierre Geelen schreef dat Taihuttu was aangekondigd als multitalent, maar ‘één talent wilde zondag maar niet aan het licht komen: een goede Zomergast te zijn. Wanneer het vraaggesprek geen persoonlijk interview wil zijn, vergt het talent voor een Zomergast behalve enige bekendheid en publiekelijke aantrekkingskracht vooral een verhaal, een onderwerp of een visie. Dat ontbrak zondag voor een groot deel.’

Het is moeilijk om te bedenken wanneer je het als Zomergast nog goed doet; praat je in volzinnen dan ben je een professor die college geeft, kies je fragmenten die sterk samenhangen dan wordt je verweten dat je je eigen Zomergastschap te veel orkestreert en je niet overgeeft aan het interview, denk je te veel na en verval je soms in stopwoordjes, dan ben je een twijfelaar en presenteer je geen eigen visie, kies je voor fragmenten waar je een autobiografische link mee hebt, dan kijk je niet verder dan je eigen navel. Ik voorspel dat binnen nu en twee jaar er een Zomergastaflevering voorbij zal komen die als ‘een gemiste kans’ zal worden beoordeeld, omdat de gast een verkeerde stropdas draagt.

In NRC Handelsblad schreef Renske de Greef – na het over zijn stopwoordjes te hebben – dat Taihuttu’s manco was dat hij sterke, originele fragmenten had uitgekozen, maar dat de fragmenten bijna steeds voor zichzelf spraken. Taihuttu had er te weinig aan toe te voegen.

Ook dat is inderdaad een risico voor de gast: overvleugeld worden door je eigen fragmenten. Maar dat gebeurde niet, vond ik: Taihuttu koos fragmenten die hij inderdaad niet van een andere lezing voorzag, maar fragmenten die onderstreepten wat hem bezighield en wat hem inspireerde als filmmaker. Taihuttu liet fraaie momenten zien uit Scorsese’s Mean Streets en de making of van Jacques Audiards De rouille et d’os, en legde uit wanneer een dialoog echt is en wanneer nep. Een fragment van een (voormalige) overvaller, die uitlegde hoe hij een geldtransport beroofde (afgekeken van Michael Manns Heat) opende een gesprek over wat hij in zijn films wil laten zien en wat hij met zijn films wil zeggen.

En niet autobiografisch? Het gesprek begon met een lang verhaal over zijn vader en zijn jeugd tussen de allochtonen in Venlo. En of hij zich Nederlander voelt of Molukker (allebei), iets waar hij een geweldig fragment over liet zien uit een documentaire over het eerste kamp voor ex-KNIL-soldaten in Nederland, die door de plaatselijke bevolking met de nek werden aangekeken. Het gesprek schetste geen sec chronologisch, autobiografisch verhaal – je hoorde niets over zijn studie, liefdesleven, zijn precieze carrièreverloop – maar aan het einde van de uitzending had je een heel goed idee over wat Jim Taihuttu gevormd had. En daar is Zomergasten toch voor bedoeld.