TELEVISIE Telefilm

JE BENT JONG EN JE WILT HORROR

De dag dat dit blad op de mat valt zijn er nog drie Telefilms te gaan. Vanavond bij de Vara Wijster, plaatsnaam die sinds 1975 landelijke beruchtheid geniet vanwege de treinkaping met doden. Zaterdag 31 mei bij BNN TBS – titel die ook al voor zichzelf spreekt. En donderdag 5 juni bij NPS Hitte Harara.
Daarmee is de negende jaargang afgerond van zes speelfilms voor televisie die soms ook bioscoopvertoning krijgen (zoals TBS). Dit jaar vooral gebaseerd op waargebeurde verhalen. Een topfilm zit er naar mijn oordeel niet bij maar het niveau is bovengemiddeld, zeker waar het acteren betreft. Jaap Spijkers in Wijster, Theo Maassen en de jonge Lisa Smit in TBS en Bracha van Doesburgh in Hitte Harara spelen indrukwekkende rollen die tekortkomingen in de scenario’s niet doen vergeten maar het kijken absoluut belonen.
Eerder prees ik hier de jonge acteurs Robert de Hoog en Elske Rotteveel, die de al uitgezonden films Skin en De fuik droegen. Het moet nog maar eens gezegd: de eeuwig terugkerende klacht van intellectuele types dat Nederlands drama onpruimbaar is ‘omdat Nederlandse acteurs niet kunnen acteren, zeker niet voor film’ is volstrekt achterhaalde flauwekul. Vaak zeggen ze erbij dat ze daarom ook nooit kijken en dat verklaart veel. In onze bioscoopzalen en op onze buis zijn prachtige acteerprestaties te zien. Niet zo gek als je bedenkt dat het aantal producties beduidend is toegenomen sinds de lange en moeizame aanloopjaren van het tv-drama, dat bovendien veel sterker met toneel dan met film verwant was.
En filmacteren is iets heel anders dan toneelspelen met camera’s erbij. Bovendien is filmacteren op alle acteursopleidingen inmiddels tot een vak uitgegroeid – net als spelen op de planken. Dan is er het soap-effect: hele scholen matige tot slechte acteurs, maar door de enorme aantallen komt er af en toe een grote vis naar boven die de oversteek naar het grote werk aankan. Ten slotte is de casting geprofessionaliseerd. Deels via gespecialiseerde bureaus, deels ook door eigen inspanningen van producenten en regisseurs. Dat geldt alle leeftijdsgroepen, maar vooral het segment van kinderen en jongeren die, eenmaal uitverkoren, veel beter begeleid worden dan voorheen.
Lisa Smit is bijvoorbeeld prachtig in TBS, meisje tussen kind en jonge vrouw, gegijzeld door een ontsnapte tbs’er – bang en dapper, kinderlijk en volwassen tegelijk. In Wikipedia heet deze vijftienjarige al ‘actrice’, wat niet eens zo gek is als je ziet hoeveel rollen en rolletjes ze speelde (waaronder Annabel in de comedy Willemspark). Wat de inhoud van de Telefilms 2008 betreft een correctie: eerder schreef ik dat de laatste, Hitte Harara, als enige berustte op vrije fantasie. Maar deze roadmovie over twee meiden die een Mokumse nagel- en hennastudio beginnen en hun spulletjes in Marokko aanschaffen, is wel degelijk net als de andere films gebaseerd op een ware gebeurtenis.
Dolle pret in het begin, gruwel aan het eind. Waarmee de rode draad van dit jaar is aangegeven: niet alleen ‘waar gebeurd’ maar ook nog eens verhalen uit de hel. Racistische moord, rijkeluismoord, doortrippende godsdienstwaanzinnige, politieke treinkaping, ontsnapte tbs’er. Zou dat van doen hebben met het feit dat de Telefilms dit jaar op Nederland 3 zitten en dus mikken op een jong publiek? Je bent jong en je wilt horror. Zoiets. Raar is het wel. Evengoed kwalitatief een redelijke, soms goede oogst.

Wijster, 29 mei, 20.30 uur, Nederland 3
TBS, 31 mei, 22.00 uur, Nederland 3
Hitte Harara, 5 juni, 21.25 uur, Nederland 3