Eigen Volk #2: Jean-Marie Le Pen

Jean-Marie Le Pen over de nederlaag van het Front National

In de chique Parijse buitenwijk Saint Cloud ligt een omheind terrein met een grote muur. Het gebied wordt streng bewaakt, want de bewoners behoren tot de rijke bovenlaag van Frankrijk. Allen hebben hun eigen villa en delen dezelfde toegangspoort. Een van hen is Jean-Marie Le Pen (89), de voormalige leider van de rechtspopulistische partij Front National (FN). Zijn huis is enkele verdiepingen hoog en heeft uitzicht op de skyline van de hoofdstad. Het werd ooit aan hem geschonken door een politieke bewonderaar. Ik mag hem interviewen voor mijn boek en voor deze blog over de rechts-nationalistische beweging in Europa.

Niet alleen de oude Le Pen komt aan bod, maar ook politici en leden van andere partijen zoals het Vlaams Belang, de Alternative für Deutschland (AfD), de Lega Nord en de Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ). In de geschiedenis van deze politieke beweging is Le Pen een ‘historische figuur’. Hij draait het langst mee en heeft grote invloed gehad op de moderne Franse, en daarmee ook Europese, geschiedenis.

Het huis van Le Pen is representatief qua omvang. Hier geeft hij vaker interviews en worden ook politieke beslissingen genomen. Aan de muur van de wachtkamer hangt een portret van Le Pen in zijn jonge jaren, in militair kostuum. Hij is er apetrots op dat hij voor de Franse zaak vocht in Algerije en ‘donker Afrika’, maar volgens critici en politieke tegenstanders zou hij daar mensen hebben gemarteld en gedood. Na een kwartiertje wachten word ik naar de eerste verdieping geleid, waar een bejaarde meneer in zijn werkkamer op een chique fauteuil zit.

Het is Le Pen, omringd door nationalistische attributen zoals een beeld van Jeanne d’Arc en enkele modellen van Franse zeilschepen uit de koloniale tijd. Hij steekt meteen van wal: ‘Vlak na de Watersnoodramp van 1953 ben ik met een groep medestudenten naar uw land gereisd om hulp te bieden aan de Nederlanders. Ik belde persoonlijk met president Vincent Auriol en hij gaf toestemming om namens Frankrijk af te reizen. We werden in Scheveningen geparkeerd om post te sorteren. Pas toen ik aandrong om naar het rampgebied te gaan, anders was onze inzet louter symbolisch geweest, mochten we naar Schouwen-Duiveland. Daar hebben we vele slachtoffers geholpen.’

Le Pen is er nog steeds trots op dat hij naar het kleine kikkerlandje in het noorden ging om ‘Europeanen te helpen in het kader van de Europese samenwerking’. Later in de jaren vijftig zat hij voor de populistische Poujadisten in het Franse parlement en in 1972 richtte hij het rechts-nationalistische Front National op. Ondanks zijn hoge leeftijd is Le Pen, die in 2015 door zijn dochter en opvolger Marine Le Pen uit de partij werd gezet, nog steeds scherp. Met gemengde gevoelens kijkt hij terug op de presidentsverkiezingen van voor de zomer. ‘Ik had het echec van Marine al lang voorspeld’, zegt hij.

Sinds twee jaar zijn vader en dochter gebrouilleerd. ‘Haar actie om mij uit de partij te zetten was zowel een slechte daad als een slecht besluit voor de zaak. Nadat ze me eruit had gezet heb ik nog pogingen gedaan om weer contact te krijgen, maar dat is niet gelukt.’ Sinds haar verlies in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen tegen Emmanuel Macron likt Marine Le Pen haar wonden. Vader Le Pen: ‘Ik weet niet hoe het nu met haar gaat. We hebben geen direct noch indirect contact.’ Hij is niet te spreken over president Macron: ‘Het is een opgeblazen persoonlijkheid die wel weer zal leeglopen, want zo gaat het altijd met dat soort types. Het enige succes van Macron komt voort uit het echec van Marine.’

Zes jaar geleden was de relatie tussen vader en dochter nog goed. Indertijd nam zij het partijleiderschap van hem over en later werd ze de kandidaat van het FN voor de presidentsverkiezingen van 2012. Ze legde het af in de eerste ronde. De oude Le Pen zucht. ‘Na 2012 is er iets veranderd aan Marine en de partij. In het begin was dat niet direct waarneembaar in haar politieke keuzes en toespraken, maar onder invloed van haar adviseur Florian Philippot heeft ze haar koers verlegd in de verkeerde richting. Het grootste probleem was volgens Marine plots niet de migratie, maar de Europese Unie. Dat is een verkeerde ideologische koersverlegging waar ik absoluut niet tevreden mee ben. Ik ben namelijk van mening dat de massamigratie het dodelijkste gevaar is.’

Le Pen haalt een aantal demografische feiten aan. ‘In de noordelijke helft van de wereld, en dan spreek ik over Europa, Rusland en Japan, neemt de bevolkingsgroei almaar af en in Afrika, het Midden-Oosten en Zuid-Azië explodeert deze. Die mensen willen hier naartoe komen en dat is een groot gevaar voor onze beschaving.’ Wat willen al die moslims dan? ‘Ze willen het roer overnemen. Kijk naar Groot-Brittannië: allemaal burgemeesters die moslim zijn.’

De oud-FN-leider vindt dat zijn dochter harder moet zijn op het migratiethema. Hij is nog steeds negatief over haar: ‘In 2015 zette ze de grondlegger van de partij, mij, uit die partij. Ik ben iemand die er veertig jaar voor heeft gewerkt. Alleen al om deze daad zal ze nooit president van Frankrijk kunnen worden.’ Juist nu moet worden opgekomen voor de ‘eigen bevolking’, vindt Le Pen: ‘Als je als Fransman de metro neemt naar een banlieue, dan ben je daar de enige Europeaan, want het zit vol met niet-westerlingen.’

Tijdens de laatste presidentsverkiezingen ging hij ervan uit dat zijn dochter geen president zou worden: ‘Iedereen wist dat ze de kleine kans die ze in de tweede ronde had in de grond zou boren.’ Le Pen probeerde zijn dochter te overtuigen van zijn gelijk.‘Tevergeefs!’ zegt hij. ‘Ondanks ons politieke meningsverschil ben ik altijd blijven roepen dat de kiezers op het Front National moesten stemmen. Ik heb de organisatie nog met zeven miljoen euro aan eigen middelen ondersteund. Ik was onberispelijk in mijn gedrag.’ Hoe heeft hij de presidentsverkiezingen van 2017 zelf beleefd? ‘Dat Marine zou mislukken, dat wist ik zeker. Uit politieke trouw heb ik haar toch gesteund, want ondanks het meningsverschil stond zij politiek gezien het dichtste bij mijn ideeën.’

Marine zette haar vader uit de partij vanwege zijn antisemitische opmerkingen. Al in 1987 verklaarde hij op de Franse radio dat de holocaust ‘een detail in de geschiedenis’ is en tot op de dag van vandaag is hij niet wars van andere anti-joodse uitlatingen. Zo kwam hij opnieuw in opspraak door terug te komen op zijn uitspraak uit 1987. De Franse justitie gaf hem een boete van dertigduizend euro.

Niettemin ontkent Le Pen dat hij antisemiet is. ‘De gaskamers in Auschwitz zijn binnen de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog slechts een detail. Dat is een feit. Daar is toch niets antisemitisch aan? Ik heb dat zelfs tegen de joodse denker Alain Finkielkraut gezegd. Maar ja, sommige mensen hebben nou eenmaal het antisemitisme nodig.’ Hij ziet wel dat Marine hem aan de kant heeft gezet om het imago van de partij op te poetsen. Het heeft haar niet geholpen. ‘Het antisemitische beeld van mij is een verkeerd beeld en ja, zij heeft dat gebruikt om mij eruit te gooien. Maar niets is moeilijker te bewijzen dan mijn onschuld.’

Op zondag zijn er Bondsdagverkiezingen in Duitsland. Le Pens geestverwanten van de AfD scoren in de peilingen tussen de tien en dertien procent. Daarmee zouden ze na de CDU-CSU en de SPD de derde partij in het parlement worden. AfD-lijsttrekker Alexander Gauland kwam onlangs in opspraak door uitspraken over het Duitse oorlogsverleden. Hij vindt dat 95 procent van de Duitse soldaten slachtoffer was van ‘een crimineel regime’ en dat dus niet alle soldaten fout waren. Le Pen: ‘Dat Duitse taboe begrijp ik niet. Het gaat om een historisch feit waar de Duitsers overheen moeten stappen. Ze moeten zich van hun schuldgevoel bevrijden.’ Le Pen kijkt met belangstelling uit naar zondag. Hij koestert warme gevoelens voor Duitsland. ‘Jarenlang was ik anticommunist, maar dat weerhoudt me er niet van om warme gevoelens te koesteren voor Rusland. Alles is dus relatief. En ja, ik wil u eraan herinneren dat mijn vrouw van Nederlandse en Griekse komaf is. Ik ben een kosmopoliet, een echte Europeaan!’


Deze blogreeks wordt mede mogelijk gemaakt door Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.